ΙΟΥΝΙΟΣ 1912 ΛΗΛ ΚΗ ΧΡΙΣΤΟΥ ΧΑΤΖΗΧΑΡΑΛΑΜΠΟΥΣ Καθηγητοῦ στὸ Π. Γυμνάσιο Ἡρισκόμαστε στὸν αἰώνα τῶν θετικῶν «ἐπιστημῶν. Ἑ μιά συναγωνίζεται τὴν ἄλλη στὴν πρὀοδο. Τὰ ἐκπληκτικὰ ἐπιτεύγματά τοὺς προσδίνουν σαῦτὲς ἀφάνταστο μεγαλεῖο καὶ αἴγλη. Χαράσσουν μέσα μας ἔκσταση καὶ δέος. Ἔχει γίνει πιὰ κοινὴ πίστη, πὼς μόνο ᾗ ἐπιστήμη εἶναι άπα- ραίτητη στὴ γνώση καὶ στὴν πρόοδο. Περισσότερο ἀκόμα μεταξὺ πολλῶν ἐχκπαίδεντι- κῶν, τῶν ὁποίων ἢἤ στάση ἆ- πέναντι στὶς καλὲς τέχνες εἶναι τέτοια, ποὺ ὄχι µόνο δὲν ἐνθαρούνει τὴν ἀγάπη τῶν παιδιῶν σαὐτὲς καὶ τὴν συµθολὴ τους στὶς διάφορες ἐκδηλώσεις τοῦ σχολείον, μὰ καὶ γίνεται πολλὲς φορὲς ἐμ- πὀδιο στὴν ὁμαλῆ καὶ φυσιο- λογικὴ ἀνέλιξη ὅλων τῶν δυ- νάµεων τῆς ἐκπαίδενσης. Ἡ τέχνη, λένε, εἶναι πο- λυτέλεια ποὺ μπορεῖ νὰ ἐπι- διωχθῆ µόνο ὅταν τὰ κυριώ- τερα προθλήµατα τῆς ζωῆς ἀντιμετωπισθοῦν καὶ λυθοῦν. Ἡ ζωὴ τοῦ ἀνθρώπου µπο- ρεῖ νὰ τραθάη τὸ δρόµο της καὶ χωρὶς τὴν τέχνη. Τὴν µόνη ὑποχώρηση ποὺ κάνουν ὅταν θρεθοῦν σὲ δύσκολη θέ- ση, εἶναι νὰ παραδεχθοῦν πὼς ἡ τέχνη μπορεῖ νἆναν ἐνδιαφέρουσα, ὄχι ὅμως ἆ- παραίτητη στὴ ζωή µας. Εἶναι ὅμως κι ἡ ἄλλη ᾱ- ποψη. Τῆς ἐπιστήμης. Τὴν ὁποία πρέπει νὰ σέθουνται καὶ νὰ λαμθάνουν ὑπ ὄψη. Αν ξέρουν φυσικά. Καὶ τού- τη λέη, πὼς οἱ αἰσθητικὲς ἐμπειρίες εἶναι ἁπαραιί- τητο στοιχεῖο στὴ ζωὴ καὶ πὼς οἱ τέχνες μᾶς δίνουν γνήσια γνώ- ση. Ἡ µελέτη τους εἶναι ἆ- παραίτητος συντελεστὴῆς στὴν ἀνάπτυξη μιᾶς ὥριμης, λογι- κῆς καὶ πολιτισµένης προσῶ- πικύτητας. Ἕνα ὥριμο ἅτο- µο ξέρει ὄχι µόνο νὰ θλέπη ἀλλὰ ΠΩΣ νὰ θλέπη. Οχι νάκνούη ἀλλὰ ΠΩΣ νάἀκούη. Οχι µόνο νὰ αἰσθάνεται ἀλλὰ ΠΩΣ νὰ αἰσθάνεται, Ἡ ἀνταπόκριση του στὴν πρόκληση τῶν αἰσθήσεων εἶ- γαι περισσότερο ποιοτικἡ πα» ρὰ ποσοτική. Περισσότερη σημασία ἔχει γι’ αὐτὸ ὄχι τὸ μέγεθος ἀλλὰ ἡ ποιότητα μιᾶς συγκίνησης. (Χαρακτη- οιστικὸ ὅσων ἔχουν ἅπομα- κρυνθῆ περισσότερο ἀπ τὰ τῶα). Κι ἕνας ἀπὸ τοὺς σκο- ποὺς τῆς ἐκπαίδευσης εἶναι νἀναπτύξη καὶ νὰ ἐξευγενίση τὶς αἰσθητικὲς ἀντιλήψεις µέ- σον τῶν καλῶν τεχνῶν. Θὰ μπῆ ἀμέσως τὸ ἐρώτη- μα Εἶναι ὁλοκληρωμένοι ἅἄν- θρωποι ὅσοι ἀσχολοῦνται ἢ διδάσκουν τὶς καλὲς τέχνες ὌΟχι ἀπαραίτητα. Γίνονται μάλιστα πολλοὶ χειρότεροι ᾱ- πὸ τοὺς ἄλλους γιὰ πολλοὺς λόγους. Δὲν φταίει ὅμως γιὰ τοῦτο ἡ τέχνη ἀλλὰ ἡ µονό- πλευρη κι ἐλλειπὴῆς γνώση τοῦ θέµατος. Κι ἕνα µεγάλο µέρος τῆς ταλαιπωρίας τῆς τέχνης καὶ τῆς παρεξηγηµέ- γης γνώμης γιαὐτήν, ὀφείλε- ται ἀκοιθῶς στὸ γεγογὸς ὅτι τόσο ἡ φιλοσοφία ὅσο χαὶ ἡ προσέγγιση τοῦ θέματος εἷ- γαι χωρὶς ὑγιὲς καὶ καθαρὸ ὑπόθαθρο, μακρυά ἀπ᾿ τὶς σύγχρονες ἐπιστημονικὲς ἀν- τιλήψεις γιὰ τὴν ἀγωγή. έΠιὸ πολὺ ἀκόμα στὸν το- µέα τῆς μουσιχκῆς). Μιὰ σύντομη ἀνάλυση τῶν καλῶν τεχνῶν θὰ μᾶς δοη- θοῦσε ἴσως νὰ σχηµατίσουμε καλύτερη γνώµη γιαὐτές, Ἡ τέχνη ἀφορᾶ τὸν κό- σµο τῶν αἰσθήσεων. Παρόλο τοῦτο δὲν εἶναι οὔτε ἄθλη οὔτε ἀφηρημένη ὅπως σινή- θως τὴν σχεφτόµαστε. Τὸ ἀντικείμενο τῆς τέχνης --- ἡ αἰσθητικὴ δηµιουργία --- εἷ- γαι ὕ λ η. ᾿᾽Αποτελεῖται ἀπὸ συγκεκριµένα εἴδη ὕλι- κῶν ὀντοτήτων. Ἡ μουσικἡ γιὰ παράδειγµα ἀποτελεῖται ἀπὸ τὴν ὀργάνωση ὕχων ποὺ δημιουργοῦνται ἀπὸ τὴν δό- γηση ὑλικῶν πραγμάτων. Ἡ ζωγραφικὴ θασίζεται στὴν ὕραση καὶ τὴ χρήση διαφό- ρων ὑλικῶν. 'Ἡ γλυπτικὴ καὶ ἡ ἀρχιτεμτονικὴ ἐπίσης. Ὁ χορὸς Χχρησιμοποιεῖ τὸ ἄν- θρώπινο σῶμα σὰν τὴν πρώ- τη ὕλη. ᾿Αφοῦ λοιπὸν τὸ ἀν- τικείµενο τῆς τέχνης εἶναι πάντοτε ἡ ὕλη καὶ ἀφοῦ τὰ αἰσθητικὰ ὄργανα τοῦ σώµα- τος εἶναι τὰ µέσα ποὺ μᾶς θοηθοῦν νά δοῦμε τὸ ἀντικεί- µενο τοῦτο, οἵἳ τέχνες μᾶς θοηθοῦν νὰ χατανοοῦμε καὶ νὰ ἐκτιμοῦμε περισσότερο τὴν ἀξία τῶν ὑλικῶν πραγ- µάτων καὶ τοῦ ἀνθρώπου φυ- σικάἀ. Δὲν εἶναι γιὰ νἁ μᾶς κάνουν νά... οὐρανοθατοῦμε. Θὰ θεωρηθῆ παράξενο ἂν ποῦμε πὼς ἢ τέχνη εἶναι συγκεκριμένη καὶ ἡ ἐπιστή- µη ἀφηρημένη. Τοῦτο ση- μαίνει πὼς ἡ τέχνη ἀσχολεῖ- ται μὲ εἰδικὰ, μεμονωμένα σύνολα, ἐνῶ ἡ ἐπιστήμη μὲ ὁμάδες πραγμάτων ποὺ ἐμ- πίπτουν σὲ ὠρισμένους κανό- γες. (19 685επςς οἳ δοίεηςο 5 ΡεπετθΙΖ8ΠΟΗ, ΠεποῬ θυρίταςίίοπ). Ἠπάρχεν ἕνα εἶδος τέχνης ποὺ λέγεταν «ᾱ- φηρημένη». Καὶ τούτη ὅμως ἐκφοάζεται μὲ ὁλοκληρωμέ- γα σύνολα -- ἡ τέχνη εἶναι συνθετικῆ παρὰ ἀναλυτικὴ--- καὶ δὲν ἀποτελεῖ καθόλου ἐ- ξαΐρεση στὸν κανόνα. Ἡ λέ- Έη «ἀφηρημένη» χοησιμοποι- εἶται μεταφορικά κι ὄχι στὴν πρωταρχικὴ λογοτεχνική της ἔννοια. Ἡ αἰσθητικὴ σημασία τῶν ἀντικειμένων τῆς τέχνης δὲν ἐξαρτᾶται ἀπὸ καμμιὰ ἄλλη ὀντότητα, ἐνῶ στῆν ἐπιστή- µη ἕνα γεγογὸς ἀποκτᾶ ση- μασία ἀπὸ τὸν θεωρητικὸ κανόνα μέσα στὸν ὁποῖα ἐν- τάσσεται. Ένα μῆλο ποὺ πέ- φτει εἶναι ἐνδιαφέρο ἀπὸ ἐ- πιστημονικῆς, πλευρᾶς, γιατὶ δείχνει τὸ γόµο τῆς θαρύτη- τας ἢ τὴν ὠρίμανσή του. Ὁ καλλιτέχνης ὕμως μπορεῖ γὰ ξωγραφίση «τὸ μῆλο ποὺ πέ- φτει» καὶ ἡ ἀξία του σὰν ἔρ- γου τέχνης θίναι στὴ διά- ταξη, τὰ χρώματα κλπ. κι ὕ- χι ἡ σχέση του μὲ ὁτιδήποτε ἄλλο. (Αὐστηρὰ μιλοῦντες μάθε ἔργο τέχνης δὲν µπο- ρεἳ νὰ συγκριθῆ μὲ ἄλλο. Αν ὁ χόσµος κάνει συγκρί- σεις, φεύγει ἀπὸ τὴν αἰσθη- τικἡ. ἔννοια καὶ γίνεται χρι- τικός)., Αὐτὴ ἡ ἀνεξαρτησία τῆς τέχνης εἶναι µεγάλη συμθολὴ στὴν ἀγωγὴ γιατὶ κ. θοηθᾶ στὴν ἀνάπτυξη ἐλεύ- θερης προσωπικότητας καὶ στὴ διατήρηση μιᾶς ἐλεύθε- οης κοινωνίας. Ἡ τέχνη δὲν ἔχει σχέση μὲ τὸ χρόνο. Εΐναι ἄχοο- νη. Τὰ αἰσθήματα ποὺ δη- μιουργεῖ εἶναι τῆς στιγμῆς. Ῥπάρχει κάποια στιγμή ποὺ ὃ «χρόνος» μπαίνει στὴν τέ- χνη. Π.χ. στὴ μουσικὴ ὑπάρ- χει ὁ ουθµός. Στὴν ποίηση, στὸ χορὸ ἐπίσης. Αὐτὸς ὅ- µως ὁ χοόνος δὲν ἔχει σχέση μὲ τὸν ἱστορικὸ χρόνο, τὸ ἕ- τος, τὸ μῆνα, τὴ µέρα. Ε- ται στὴ σημερινὴ ἀγωνιώδη ἐποχή µας, ἡ τέχνη μᾶς χα- οἶξει τὴν ἅμ εσ τη ἵκανο- ποίηση ποὺ μᾶς ἀπελευθερώ- γει καὶ μᾶς θοηθᾶ νὰ χτίσου- µε τὴν προσωπικότητά µας. Τὸ ἄχρονο τῆς τέχνης μᾶς δίνει ἕνα εἶδος ἐκπαίδευσης ποῦὖναι αἰώνιο. Ἡ ἁπόλαυση τῆς τέχνης δὲν πρέπει νὰ ἐχληφθῆ σὰν παθητικότητα. ᾿Απεναντίας. ἡ αἰσθητικὴ ἐμπειρία εἶναι δηµιουογική. τὴν τέχνη ὁ καλλιτέχνης δημιουργεῖ κάτι. ἝἛνας ποὺ θλέπει ἢ ἀκούει ἕ- να αἰσθητικὸ ἀντικείμενο ὕ- πὀκειται αὲ κάτι παρόμοιο τῆς ἐμπειρίας τοῦ πκαλλιτέ- χνη. ἔστω χι ἂν τὸ ἐκτιμήση κατὰ ἐντελῶς διαφορετικὸ τοόπο. Κι ἡ ἀπόλαυση,. ἡ συγκίνηση. ἡ κατανόηση ἕ- γὸς ἔργου τέχνης εἶναι μιὰ δελτίον ΟΕΛΜΕΚ πράξη δημιουργικῆς φαντα- σίας κάτω ἀπὸ τὺ κίνητρο τοῦ ἔργου τέχνης. Ἡ τέχνη ἀνοίγει τὸν δρόµο στὴν ἀνα- κάλυψη καὶ τὸν πειοαµατι- σµὀ. Είναι μιὰ κύρια λει- τουργία τῆς αἰσθητικῆς ἀγω- γῆς ποὺ ἐνθαρρύγει τὴν ἀνά- πτυξη τῆς ἐλευθερίας καὶ τῆς πνευματικότητας. ἙἩ συγκίνηση, τὸ αἴσθη- μα καὶ μόνο δὲν κάνει τὸ αἷ- σθητικὸ νόημα. Χρειάζεται ἑ ἐ- πίσης καὶ ἡ µόνο φᾖ. (Ἡ ἑνότητα, ἡ ἰσορροπημέ- νη ἀντίθεση καὶ ἡ λογική). Αἰσθητικὸ νόημα χωρὶς τὴν σύλληψη τῆς μορφῆς τοῦ ὦ- ραίου, δὲν εἶναι πλῆρες. Ἡ τέχνη δυστυχῶς θεωρεῖται σὰν ἡ περιοχη τῆς ἀθεθαιό- τητας, τῆς ἀοριστίας καὶ τῆς ὑποχειμεγικότητος κι ἔτσι ἆᾱ- δικεῖται συγκρινόμενη μὲ ἄλλους τομεῖς. Γιὰ νὰ δοη- θήσουµε στὴν θεραπεία αὖ- τῆς τῆς λανθασµένης γνώ- µης, πρέπει νὰ δώσουμε πε- ρισσότερη σημασία στὸ ϱό- λο τῆς μορφῆς στὴν αἰσθη- τικὴ ἐμπειρία. Είναι κατα- πληκτιχὴ ἢἣ πειθαρχία σ’ ἕνα ἔργο τέχνης. (Σκεφτεῖτε ἕ- Παιδαγωγιακὰ Θέ]πατξοι ο. ΣΕΛΙΣ 5 ο ο ο. Ἡ ΠΟΜΤΕΛΕΙΛ ΟΙ ΚΛΛΕΣ ΤΕΧΗΕΣ, (ΚΑΙ ΜΙΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΑΝΛΛΥΣΗ ΤΩΝ ΚΑΛΩΝ ΤΕΧΝΩΝ) να θιρτουόζο θιολιστὴ ἢ ἕνα διευθυντή ὀρχήστρας, πόσο πειθαρχηµένοι πρέπει νάναι, γιὰ νἀνταποκριθοῦν στὶς ἆ- παιτήσεις τοῦ ἔργου τοῦ συν- θέτη). Δὲν εἶναι λοιπὸν ἡ τέ- χνη ἕνας κόσμος ὕμορφου αἷ- σθήµατος καὶ ἡ ἐπιστήμη ἕ- να ἐπιστημονικὸ γεγονός. Ἐκεῖ ποὺ οἳ ἀπόψεις θοί- σκονται σὲ µεγάλη ἀντίθεση εἶναι ἂν ἡ τέχνη εἶναι συµ- θολική. Μιὰ µικοὴ παρένθε- ση. «Σ ύμθολο» εἶναι ἕνα ἀν- τικείµενο ποὺ ὁδηγεῖ σ᾿ ἕνα γόηµα πέραν τοῦ ἑαυτοῦ του. Οἱ λέξεις εἶναι σύμόολα για- τὶ ἀναφέρονται σὲ ἰδέες, Τὸ γόηµα δὲν εἶναι στὴ λέξη αὐτὴ καθαυτὴ, ἀλλὰ στὴν ἰδέα ποὺ ἀντιροσωπεύει. «Ἐλευθερία», «θάνατος», «Βἰρήνη» «Πόλεμος», «Οὐ- ρανὸς». Πιὸ πέρα ἀπὸ τὶς λέξεις αὐτὲς θρίσκονται οἱ ἵ- δέες. Τὶ εἶναι λοιπὸν ἡ τέ- χνη Τὸ νόημα της εἶναι πέ- ραν τοῦ ἑαυτοῦ της ἢ δὲν εἷ- ναι συµθολική Μιὰ ἄποψη λέει πὼς ἡ τέχνη εἶναι συµ- θολική. Τὸ νόημα ἑνὸς ποιή- µατος, μιᾶς μουσικῆς σύνθε- σης, ἑνὸς Χτιρίου, δὲν ρί- σχεται στὴ µορφὴ τους ἀλλὰ στὸ μήνυμα νὰ χρησιµοποιη- θῇ ἡ τέχνη σὰν σύμθολο, δὲν εἶναι ὅμως τὸ νόημα της συμθολικό Τὸ καλλιτεχνικὸ γόηµα εἶναι ἡ ἑνότητα τοῦ αἰσθήματος μὲ τὴ µορφὴ καὶ ἡ ἀξία της εἶναι ἐδῶ κι ὄχι στὰ αἰσθήματα ποὺ εἶναι ὃν- νατὸ νὰ διεγείρη. Οἱ χαρὲς τῆς φύσης ποὺ αἰσθάνεται κανεὶς ἀκούοντας τὴν «Ποι- μενικὴ», οὗ φιλοσοφικὲς ἰδέ- ες τῶν «Ῥουμπαγιάτ» ἢ τὸ αἴσθημα τοῦ Θεοῦ θλέποντας ἕνα καθεδρικὸ ναό, εἶναι ὃ- ποπροϊόντα τῆς αἰ- σθητικῆς ἐμπειρίας κι ὄχι µέ- ϱος τῆς οὐσίας της. Τὸ ἕρ- Ύο τέχνης στέκει ἀπὸ µόνο του. Τὸ Ὑπουργεῖο Παιδεί- ας πρέπει νὰ δώση ἴδιαίτερη σημασία στὴν ἐνθάρρυνση καὶ τὸ σωστὸ προσανατο- λισμὸ τῶν καλῶν τεχνῶν στὰ σχολεῖα µας. Δὲν εἶναι τὸ ἐπιδόρπιο ἀλλὰ ἡ οὐσία τῆς ζωῆς. Χωρὶς αὐτὲς ἡ ἀνάπτυξη τῆς προσωπικότη- τας δὲν εἶναι πλήρης. ΣΧο- πὸς τῶν καλῶν τεχνῶν δὲν εἶναι Π... ὡραιολογία. Δίνουν εὐκαιρίες γιά πραγματικἁ δη- μιουργικἡ ἐργασία, ἀναπτύσ- σουν τὴ φαντασία, συµθάλ- λουν στὴν κοινωνικοποίηση καὶ στὴν κατανόηση μεταξὺ τῶν ἀνθρώπων, ἀπελευθερώ- γουν αἰσθήματα ποὺ μὲ λα- γένα ἄλλο τρὀπο δὲν θὰ µπο- ροῦσαν γἀπελευθερωθοῦν, καταπολεμοῦν τὴν ἀγωνία, τὴν ἔνταση καὶ τὴν ἐχθρότη- τα. Αν προσφέρουνται φυσι- κἁ μὲ τὸ σὠστὸ τρόπο κι ὅ- χι νὰ ἐπιθάλλουνται σὰν κά- τι ποὺ πρέπει νὰ µι- μηθοῦν. Χωρὶς νὰ λαµθά- γουνται, ὑπ ὄψη οἱ ἀτομικὲς προτιμήσεις καὶ ἀνάγχες ἢ τὰ στάδια τῆς ἀνάπτυξης τῶν παιδιῶν. ΧΑΤΖΗΚΧΛΡΑΛΑΜΠΟΥΣ ΧΡ Η Ε λρῶτος ὁ ὁποῖος συνέλα- 6ε τήν ἰδέαν τῆς Βὐρωπαὶ- κῆς ἑγώσεως ἨΏτο ὃ πατὴρ τῆς γίκης Οὐΐνστων Τσῶρ- τσιλ, ὁ ὁποῖος εἰς λόγον του ἐκφωνηθέντα τὴν 19ην 2ε- πτεμόρίου 1946 εἰς τὸ Π1αγε- πιστήµιον τῆς Ανυρίχης μετὰ τὴν ὑπ αὐτοῦ παράδοσιν τῆς Κυθερνήσεως τῆς Μεγάλης Ἠρεττανίας εἰς τοὺς Ἔνργα- τικοὺς εἶπε: «Ὀφείλομεν νὰ οἰκοδομήσωμεν ἕν εἶδος Ἡ- γωµένων Πολιτειῶν τῆς ΕΒύ- ρώπη». Ὑπὸ τὴν ἔμπνευσιν του συγεστήθη ἡ Εὐρωπαϊ- κὴ κίνησις ἡ ὁποία κατέλη- Ἐεν εἰς τὴν ἵδρυσιν τοῦ Φυμθονλίου τῆς Εὐρώπης». Ἱστορικὸν ὁρόσημον εἰς τὰ πλαίσια ἐπιτεύξεως μιᾶς ἩἨνωμένης Ἠὐρώπης ἁἆποτε- λεῖ ἡ 22αᾳ Ἰανοναρίου 1912. Ἐΐναι ἡ ημέρα κατὰ τὴν ὁ- ποίαν ὑπεγράφησαν αἱ συν- θῆκαι τῶν ΒΕρυξελλῶν ἔπι- σφαγίζουσαι ἔτσι τῆν πο- λυκύμαντον πολιτικὴν διαδι- κασίαν ἡ ὁποία ὕρχισε εἰς τὰς 9 Αὐγούστου 1961, ὅταν ἡ Βρεττανία ὑπέθαλε τὴν πρώτην αἴτησίν της διὰ νὰ καταστῆ µέλος τῆς Εὐρωπα- ϊκῆς Οἰκονομικῆς Κοινότη- τος, ᾿ΕἘκτὸς τῆς Βρεττανίας τὰς συμφωνίας τῶν Βρυξελ- λῶν ὑπέγραψαν τρεῖς ἀκόμη χῶραι, ἡ Δανία, ἡ Νορύη- γία καὶ ἡ Ἰρολανδία. Ετσι ἡ Εὐρώπη τῶν Δέκα εἶναι µία οἰκονομικὴ καὶ πολιτικὴ πραγµατικότης. (Ὡς γνω- στὸν ἱδουτικὰά µέλη τῆς Εὐ- ρωπαϊκῆς Κοινῆς ᾿Αγορᾶς εἶναι αἳ χῶραι τῆς ἩΜπένε- λουξ, ΕΒέλγιον, Ὀλλανδία, Λουξεμθοῦργον καὶ ἡ Γαλ- λία, ἡ Δυτικὴη Γερμανία καὶ ἸἹταλία). Αἱ συνθῆκαι μεταξὺ τῶν ἄλλων προθλέπουν ὅτι θὰ ἐ- φαρμοσθοῦν ἀπὸ τῆς 1ης Ἱ- ανουαρίου 1915. Ἐν τῷ µε- ταξὺ καὶ µέχρι τῆς ἥμερο- µηνίας ταύτης θὰ ἰσχύῃ «κα- θεστὼς µνηστείας. Μέχοι τότε οἱ 6 ἂν καὶ θὰ εἶναι ᾱ- ποκλειστικὰ ὑπεύθυνοι τῶν κοινῶν ἀποφάσεων δὲν θὰ ἀγνοοῦν τὰ προθλήµατα καὶ τὰς γνώµας τῶν τεσσάρων. Γπάρχουν ὅμως καὶ προ- θλήματα εἰς τὰ ὁποῖα οἱ 4 θὰ ἔχουν ἄμεσον παρουσίαν, ὡς τὸ νομισµατικὀν, τὸ ἔμπο- ριχὸν (σχέσεις ΕΟΚ καὶ λοιπῶν χωρῶν Εὐρωπαϊκῆς Ζώνης Ἐλευθέρων δτναλ- λαγῶν ἤτοι Ἑλθετίας, Αὐ- στρίας, Πορτογαλίας καὶ Φιλλανδίας, κλπ.). Οὐσιώδη σημεῖα τῶν συµ- φωνιῶν εἶναι καὶ τὰ κάτω- θι: Ἠιομηχανία, Δασμολογι- Ὀω/[1η ΤωΝ ΔΕΚΑ ΑΝΔΡΕΑ ΣΑΒΒΙΔΗ, Καθηγητοῦ Ἐμπορικῶν εἰς Γυμν. Νεαπόλεως κὺὸς ἀφοπλισμός. Ἡ προοδευτικὴ κατάργη- σις τῶν τελωγνειακῶν ὃδα- σμῶν μεταξὺ ΕΟΚ καὶ Βρετ- τανίας θὰ πραγματοποιηθῆ εἰς µίαν πενταείαν, ἥτοι εἷς πέντε φάσεις, εἷς ἑκάστην τῶν ὑποίων οἳ δασμοὶ θὰ μειοῦνται κατὰ 2050. Ἡ πρώτη µείωσις θὰ ἐφαρμο- σθῆ τὴν 1Ίην Απριλίου 1918 καὶ ἡ τελευταία τὴν ην Ἱ- ουλίου 197τ. ΒΝΑΡΜΟΝΙΣΙΣ ΤΗΣ ΤΕΩΡΤΙΑΣ Εὶς τὴν μεταθατικὴν πε- ρίοδον τῆς αὐτῆς ὡς ἄνω πενταετίας θὰ συντελεσθῆ καὶ προσαρμογὴ τῆς ἀγρο τικῆς πολιτικῆς τῆς Βρεττα- γίας αοὸς τὴν ΕΟΚ. Ἡ προσέγγισις τῶν τιμῶν τῶν ἀγροτικῶν προϊόντων πρὸς τὰς ἑνιαίας τιμάς τῆς ΡΟΚ θὰ συντελεσθῆ εἰς ἕξ φάσεις μὲ τὸ δικαίωµα ἐλαστικότη- τος ποσοστοῦ 1060 ἐπὶ τῶν τιμῶν τῆς Κοινότητος. ἩΠ τελευταία λήγει τὴν δ1ην Δε- κεµθρίου 1917 ὁπότε θὰ ἐ- πἐέλθη πλήρης ἐξίσωσις τῶν τιμῶν ὅλων τῶν ἁγροτικῶν προϊόντων. Ἡ ΟΡΕΗΙΝΗ ΓΕΩΡΓΙΑ Ἡ ὀρεινὴ γεωργία πα- ρουσιάζει ἰδιομορφίαν καὶ εἰς τὰς χώρας τῶν ἕξ τῆς ΝΟΕ καὶ τῆς Βρεττανίας. Ἡ τε- λευταία ὑπέθαλε πρότασιν ἡ ὁποία ἔγινε δεκτὴ ὅπως ἕξε- τασθῆ ὑπὸ τῶν Δέκα τῆς Κοινότητος τὸ πρὀθλημα τῆς ἰδιαιτέρας µεταχειρίσεως τῶν ὀρεινῶν πληθυσμῶν καὶ έξα- σφαλισθῆ εἰς αὐτοὺς λογι- κὸν εἰσόδημα διὰ τῆς εἰδικῆς µεταχειρίσεως τῆς ὀρεινῆς γεωργίας. Ἡ ΤΥΧΗ ΤΩΝ ΑΝΕΒΞΑΡΤΗΤΩΝ ΧΩΡΩΝ ΤΗΣ ΚΟΙΝΟΠΟ- ΙΤΒΙΑΣ Αἱ ὑπὸ ἀνάπτυξιν χῶραι τῆς Κοινοπολιτείας θὰ ἔχουν τὸ δικαίωµα νὰ ἐπιλέξουν µίαν τῶν ἀκολούθων µορ- φῶν συνεργασίας μὲ τὴν Κοινότητα τῶν Λέκα. α) Νὰ µετάσχουν εἰς τὴν Σύμθασιν συνδέσεως τῶν ᾿Αφρικανι- κῶν χωρῶν καὶ τῆς Μαδαγα- σχάρης. β) Νά συνάψουν ἶ- διαιτέρας συµθάσεις συνδέ- σεως μὲ προσδιορισμὸν τῶν ἁμοιθαίων δικαιωμάτων καὶ ὑποχρεώσεων ἰδιαιτέρως εἰς τὸν τοµέα τῶν ἐμπορικῶν ἀνταλλαγῶν καὶ γ) νὰ συνά- Φουν ἁπλῶς ἐμπορικὰς συμ- φωγίας διὰ τὴν ἀνάπτυξιν τῶν ἐμπορικῶν συναλλαγῶν των μετὰ τῆς Εὐρωπαϊκῆς Κοινότητος. Αἱ συμφωνίαι ἐπίσης ᾱ- ναφέρονταν εἰς τὰς εἰσαγω- γὰς ξαχάρεως εἰς τὴν Βρετ- ταινία, εἰς τὰ γαλακτοκομικά προϊόντα τῆς Ν. Ζηλανδίας, εἰς οἰκονομικὰ καὶ νοµισµα- τικὰ προθλήµατα κλπ. Ἡ διηρηµένη ἤδη Ἐοινό- της τῶν Δέκα θὰ ἔχη τὰ κά- τωθι ὄργανα Λιοικήσεως: 1) Τὸ ἐξ ὑπουργῶν Συµ- θούλιον θ᾽ ἀποτελῆται ἐκ δέ- κα μελῶν ἴτοι ἀνὰ ἕν ἐξ ἑ- κάστης͵ χώρας. Ὁ ἀριθμὸς τῶν ψήφων τὰς ὁποίας δια- θέτει ἑκάστη χώρα ὠρίσθη ἀνὰ δέκα: διὰ τὴν Γαλλίαν, Γερμανίαν, Ἰταλίαν καὶ Βρετανίαν, ἀνὰ πέντε διὰ τὸ Βέλγιον καὶ τὴν Ὄλλαν- δίαν ἀνὰ τοεῖς διὰ τὴν Δα- γίαν, τὴν Νορθηγίαν, τὴν Ἰρλανδίαν καὶ δύο διὰ τὸ Δουξεμθοῦργον τοι ἐν ὅ- λω 61 ψῆφοι. 9) Ἡ Εὐρωπαϊκὴ ἎἜπι. τροπὴ τῶν Δέκα ἀποτελεῖ- ται ἐκ δεκατεσσάρων μελῶν ἐκ τῶν ὑποίων ἣ Γερμανία, ἡ Γαλλία, ἡ Ἰταλία, ἡ Μ. Βρεττανία δρίξουν ἀνὰ δύο, αἱ δὲ ὑπόλοιποι ἀγὰ ἕν µέ- λος. 8) Τὸ Ἐὐρωπαϊκὸν ᾖΚζοι- γοθούλιον τῆς Κοινότητος τῶν Δέκα ἁἀπαρτίζεται ἐκ 201 μελῶν, ἐκ τῶν ὁποίων ἀνὰ 56 Βουλευταὶ τῆς Γερ- μανίας, Γαλλίας, ᾿Ἰταλίας καὶ ἈῬρεττανίας, ἀνὰ 19 Ῥουλευταὶ τοῦ Βελγίου καὶ τῆς Ὀλλανδίας, ἀνὰ 9 Ῥου- λευταὶ τῆς Δανίας, Ἴρλαν- δίας καὶ Νορθηγίας καὶ ϐ τοῦ Λουξεμθούργου. 4) Ἡ Κοινωνική καὶ Οἶ- κονομικὴ ᾿Επιτροπὴ θὰ ἆπο- τελῆται ἐξ 1685 Συμθδούλων ἐκ τῶν ὁποίων θὰ ὑποδεικνύ- οὖν ἀνὰ 354 ἡ ΤῬερµανία, Γαλλία, Ἰταλία, ἨἩρετταγία, ἀνὰ 19 τὸ Βέλγιον καὶ ἡ Ολλανδία, ἀνὰ 9 ἡ Δανία, ἡ, Ἰρλανδία καὶ ἡ Νορθη- γία καὶ 6 τὸ Λουξεμθοῦρ- γου. Ἑ Εὐρώπη τῶν 10, ἡ Εὖ- ρώπη τῶν 950 ἕκατομμυρί- Ων (θλέπε σχετικὸν πίνακα) εἶναι µία πραγµατικότης. Ἡραγματικότης ἡ ὁποία δί- δει ἐλπίδες διὰ μίαν στενὴν συνεργασίαν τῶν Εὐρωπαϊ- κῶν κρατῶν διὰ νὰ χαταστῆ δυνατὴ ἡ ἑνιαία προθολὴ καὶ ὑποστήριξις τῶν συμφερόν- των τῆς Εὐρώπης. ΟΙ 10 ΚΑΙ ΟΙ 2 ΑΛΛΟΙ ΜΕΓΑΛΟΙ ΔΕΚΑ ΗΠΑ ΕΣΣΔ Πληθυσμὸς εἰς χιλ. 257.242 209.395 244.000 ᾿Ακαθάριστον ᾿ἘΕθνικὸν Προϊόν (δισεκ. δολλ.) 637,4 933,3 2868 Εἰσαγωγὲς (7 παγκοσμίου συ- νόλου) 41 137 4,0 ᾿Εξαγωγὲς ( παγκοσμίου συν- όλου) 41,2 15,5 4,6 Συνολικὴ παραγωγὴ ὃημητρια- ᾿ κῶὢν (µέσος ὄρος ἐσοδειῶν 1968-- 1970) 1000 τόν. 91.187 192966 160.245 Συνολικὴ παραγωγὴ κρέατος (1969) 1000 τόννοι 16.218 23.227 9.250 Παραγωγὴ γάλακτος (1969) 1000 τόννοι 985.924 52.:707 81.500 Συνολικὴ παραγωγἠ πετρελαιο- ειδῶν 504.208 565.488 -- Συνολικὸς ἘΕμπορικὸς στόλος (τὴν 1.7.1970) 1000 τ. 77.317 189.463 14.832 Κατανάλωσις ἑἐνεργείας κατὰ κάτοικον. Βιομηχανικαὶ χρήσεις ΚΙΝΗ 1738 3.300-- 1896 Αλλαι χρήσεις ΚΕΝΗ 1.387 4.000-- 698-- Κυκλοφοροῦντα αὐτοκίνητα τὴν ἳ 1.1.1971 Τουριστικἀ αὐτοκίνητα (1000) 56.009 89861 Ἅᾖ1700-:- ᾿Ανὰ 1000 κατοίκους 218 432 -- Δέκτες Τηλεοράσεως (1000) 58.300 81.000 30.744 ᾿Ανὰ 1000 κατοίκους 231 399 127 Τηλέφωνα (1000) 51.297 115.222 12.000 ᾿Ανά 1000 κατοίκους 203 567 50 Ἑ Κατὰ ὑπολογισμούς ΣΕΛΙΣ 16 δελτίον ΟΕΑΛΑΜΕΠΗ ϱ ΝΕΟΣ ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΚΑΙ Η ΟΕΛΜΕΚ Πεῖρα τοῦ παρελθόντος, τὴν ὁ- ποίαν δὲν ἐπιθυμοῦμεν νὰ συζητήσω- μεν, κρατεῖ ἡμᾶς δεσµίους, ὥστε, καὶ μετὰ τὴν ἀνάληψιν τῶν καθηκόντων ὑπὸ τοῦ νέου Ὑπουργοῦ Δρος ᾿Αν- δρέα Κούρου, οὔτε νὰ ἀρχίσωμεν δι- θυράµόους οὔτε νὰ μεμψιμοιροῦμεν. Ἡ παιδεία εἶναι µία διαρκῶς ἐἑ- ξελισσοµένη πραγµατικότης, χρειά- ὄεται νὰ ἔχη πάντοτε ἐν λειτουργία τοὺς δέκτας της ὥστε νὰ καθίστα- ται φορεὺς τῶν νέων καταστάσεων καὶ ρευμάτων καὶ νὰ προσαρµόζῃ τὰ πάντα ἐπὶ τῆς ἀναλλοιώτου θάσεως τῆς Ἑλληνικῆς πραγµατικότητος ἐν Κύὐπρῳ. Πέραν τούτων πλῆθος προ- θλημάτων ἀναμένουν ἀπὸ μακροῦ χρόνου τὴν λύσιν των. Καὶ εἰς αὐτὰ πρέπει νὰ ἀνταποκριθῆ ἡ ὑπὸ τὸν Δρα ᾿Ανδρ. Κοῦρον ὑπηρεσία, καὶ νὰ προθλέψῃ τὴν πορείαν καὶ προώθη- σιν τῶν σχετικῶν θεμάτων, ὥστε νὰ μὴ δημιουργοῦνται νέα προόλήμα- τα, Ὁ διάλουνος, ἡ διαρκῆς ἀναζή- τησις καὶ ὁ προθλημµατισµός, τὰ ὁ- ποῖα ὡς ἀνέφερε εἰς τὴν Γραμμο- τείαν τῆς ΟΕΛΜΕΗ θὰ ἀκολουθήσῃ ὁ νέος Ὑπουργός, πολλὰ ὑπόσχοντοι. Οἱ καθηγηταὶ ἐν τῷ συνόλῳ τών, ὡς καὶ κατὰ τὸ παρελθόν, δὲν θὰ κρα- τήσουν ἀρνητικὴν στάσιν’ ἀλλὰ ὡς συναθληταὶ μετὰ τοῦ νέου Ὕπουρ- γοῦ καὶ τῶν Ὑπηρεσιῶν τοῦ Ὕπουρ- γείου Παιδείας θὰ ἐγκύψουν εἰς τὴν µελέτην πρὸς ἐπίλυσιν τῶν παλαιῶν προθληµάτων τοῦ κλάδου καὶ τῆς Παιδείας, θὰ τείνουν εὐήκοον οὓς εἰς τὰς νέας ροπὰς καὶ ρεύματα τῆς ἐκ- παιδεύσεως πρὸς ἐκσυγχρονισμὸν τῆς Παιδείας καὶ ἐκφέροντες τὰς ᾱ- πόψεις τών, προθληματιζόµενοι καὶ συζητοῦντες πᾶν θέµα, θὰ συντεί- νουν ὅσον ἐξαρτᾶται ἀπὸ αὐτούς, ὥστε ἡ προσφορὰ τῶν ἐκπαιδευτικῶν νὰ καταστῇῃ ἀποδοτικωτέρα καὶ ἡ ὐ- πηρεσία διὰ τὸ Ὑπουργεῖον καὶ τοὺς ἐκπαιδευτικοὺς εὐτυχία., ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΙΣ ΤΩΝ ΙΝΣΠΤΟΥΤΩΝ Ἐδόθη εἰς ἡμᾶς ἡ εὐκαιρία καὶ εἰς παλαιότερον σχόλιον νὰ ἀάνα- φερθῶμεν εἰς τὸ ἔργον καὶ τὴν προσ- φορὰν τῶν ᾿Ινστιτούτων ξένων γλωώσ- σῶν. ᾿Ετονίσαμεν τὴν σηµασίαν καὶ τὴν ἐκτίμησιν τὴν ὁποίαν τρέφουν πρὸς αὐτὰ τὸ εὐρὺ κοινὸν καὶ οἱ εὐεργετούμενοι ὑπὸ τούτων. Διὰ νὰ ἔχῃ οὐσιαστικὴν ἀξίαν ἡ ἐκτίμησις αὕτη πρέπει πρώτη ἡ κυθέρνησις νὰ ἀναγνωρίζῃ τὴν ὅλην προσφοραν τῶν Ἱνστιτούτώγ. Ἡ νομικὴ ὑπόστασις τῶν ᾿νστι- τούτων ἀμφισέητεῖται σήμερον ὑπὸ τῶν ὀργάνων τῆς Κυθερνήσεως, τὰ ὁποῖα, ἐν δεδομένη στιγμῇῃ, πᾶν πα- ρουσιαζόµενον ἔγγραφον ἢ πιστο- ποιητικὸν σπουδῶν τῶν ᾿Ινστιτούτώων τὸ ἀπορρίπτουν ὡς μὴ ἔχον τὴν ἐλα- χίστην ἀξίαν. Δὲν εἶναι ἔργον ἡμῶν νὰ κρίνωµεν τὰ περὶ τὰ ]νστιτοῦτα συµθαίνοντα κυθερνητικῇ χάριτι, οὔ- τε νὰ ἀναφέρωμεν ὅτι ἡ ὑπὸ τῶν ᾿Τν- στιτούτων εἴσπραξις χρημάτων εἷ- ναι παράνοµος. Ἔρυον ὅμως ἡμῶν καὶ ὅλων τῶν πολιτῶν εἶναι νὰ ἆπαι- τήσωώμεν ὅπως ἀξιοποιηθῃ ὁ τομεὺς οὗτος διὰ τὸν ὁποῖον ὁ ἐνδια- Φερόμενος Φφορολογεῖται καὶ ἡ κυ- θέρνησις δέχεται νὰ εἰσρέουν χρῆ- µατα εἰς τὰ ταμµεῖα της. Εἰσηγούμεθα ὅπως ἡ Κυδέρνησις προθῇ εἰς τὴν θέσπισιν σχετικης νο” µοθεσίας διὰ τὰ , Ινστιτούτα, ὥστε οἱ ἐργαζόμενοι εἰς αὐτὰ καὶ νοµι- κῶς κατὠχυρωμέγοι νὰ εἶναι καὶ να αἰσθάνωνται µέλη τῆς ὅλης ἐκπαι- δευτικῆῆς οἰκογενείας. Νὰ καθορι- σθῃ ὡράριον διὰ τοὺς ἀπασχολουμµέ- νους εἰς αὐτὰ καθηγητάς, νὰ ἀνα- γνωρισθῇῃ ἡ ὑπὸ δυσµενεις σὐνθήκας προσφορά των καὶ τὸ Ὑπουργεῖον Παιδείας ὡς ἡ προϊσταμένη ἀρχὴ τῶν ᾽᾿Ινστιτούτων νἁ ζητήησῃ και να ἐπιτύχη τὴν νομικὴν ἰσχὺν τῶν ἐκδι- δοµένων ὑπὸ τῶν ᾿Ἰνστιτούτων τί- τλων. ΠΑΡΑΠΟΙΗΣΙΣ ΤΗΣ ΟΥΣΙΑΣ Ἡ Κυθέρνησις κομπάζει διὰ τὸν παρατηρηθέντα ὀργασμὸν περὶ τὴν παιδείαν! Εἰς ἑκατοντάδας ἀνέρχον- ται τὰ νέα σχολικὰ κτίρια’ µέχρι τοῦ σημείου αὐτοῦ τὰ πάντα ἐξαι- ρετικά. Ὑπάρχουν ὅμως τὰ παραλει- ΙΟΥΝΙΟΣ 1972 χτχοῦΏτα πόµενα τὰ ὁποῖα ἡ Κυθέρνησις ἐπι- μελῶς ἀποκρύπτει καὶ παραποιει τοιουτοτρόπώς τὴν ἀλήθειαν. ᾽Αποκρύπτει τὴν εἰδικὴν Φορολο- γίαν τὴν ὁποίαν κατανέµουν ἐπὶ τῶν κατοίκὠν μιᾶς περιοχῆς ὡς κοινο- τάρχαι, ἀποκρύπτει τὸ ἐσωτερικὸν ταμεῖον, τὸ ὁποῖον πληρώνουν οἱ γο- νεῖς τῶν μαθητῶν τῶν Γυμνασίων ἆ- πὸ τὰ ὁποῖα χρήµατα ὡς εἶναι γν- στὸν ἀνεγείρονται τὰ σχολικἁὰ κτί- ρια Δημοτικῶν καὶ Γυμνασίων καὶ οὐχὶ ἀπὸ τὰ Ταμεῖα τῆς Κυθερνή- σεως. ἨἩμεῖς ὡς ΟΕΛΜΕΚ δὲν Ειμα μέ: θα νἁ Ψέξωμεν τὴν Κυθέρνησιν, ' δι ἐμμέσου Φορολογίας Φρονιίζει διὰ τὴν ἀνέγερσιν τῶν σχολικῶν κτι- ρίων. ᾿Αναφέρομεν ἁπλῶς τὴν προέ- λευσιν τῶν χρημάτων καὶ οἱ ἑνδιαφε- ρόµενοι ἂς πράξουν ὅτι νομίζουν ὀρθόν. Ψέγομεν ὅμως τὴν Κυθέρνησιν διότι ἑνῶ διατυµπανίζει τὴν πολλὴν αὐτῆς Φροντίδα διὰ τὰ σχολικὰ κτί- ρια οὐδένα λόγον ποιεῖται διὰ τὸν μισθὸν τὸν ὁποῖον προσφέρει εἰς τὸν καθηγητήν’ οὔτε καὶ τὸν μισθὸν κλη- τῆρος τοῦ προσφέρει. ᾽᾿Απὸ τοῦ ση- µείου τούτου εἶναι περιττὸν νὰ άνα- φέρώνται τὰ ποσὰ καὶ οἱ ἀριθμοί. Ἡμεῖς τονίζοµεν µόνον ὅτι διὰ τὴν Κυθέρνησιν ἰσχύει τὸ παλαιόν. «Τὸ νὰ ἀποκαλεῖται τις διδάσκα- λος θεωρεῖται ὕδρις». Ὕθρις λοιπὸν καὶ τὸ νὰ άσχο- λούμεθα μὲ τὴν οὐσίαν τῆς παιδείας. ΚΑΛΗ ΑΡΧΗ! 'Πέραν ἀπὸ τὴν ἀπόδειξη καλῆς θελήσεως τῆς Κυδερνήσεως μὲ τὴν παραχώρηση τοῦ μισθοῦ τῆς ἆπερ- γίας, πήραμε ὡς θετικὴ δάση γιὰ τὴν ἱκανοποίηση τῶν αἰτημάτων µας τὴν ἀλλανὴ τῆς σιάσεως τῆς Κυθερ- νήσεως καὶ τὴν ὑπόσχεση γιὰ παρα- χώρηση 8,50 ἀπὸ τὸν ἐρχόμενο Σε- πτέθρη. Ἐμεῖς ἀγωνιστήκαμε γιὰ ἵκανο- ποίηση τῶν δικῶν µας αἰτημάτων καὶ ὄχι γιὰ νὰ ἱκανοποιηθοῦν ἄλλα. Γιατὶ φοθούμµαστε πὠς μὲ τὴν αὔξηση τῆς τιμῆς τῆς θενζίνης θὰ νικὸ σύνθημα στὴν ἀγορὰ καὶ οἱ αὐ- ξήσεις ποὺ θὰ πάρουµε ὄχι μὲ τὸ 8500 ἀλλὰ μὲ τὴν ἀξιολόγηση στὸ τέλος τοῦ χρόνου θὰ ἐξανεμισθὴῆ ἁ- . πὸ τώρα. πια πρὶν ἀπὸ ἀρκετὸ και- ρὸ πολιτικὴ μισθῶν - Ἠπεραμισθίων καὶ τιμῶν. Μὲ τὴν ἀξιολόγηση Ἅπι- στεύουµε πὼς θὰ ἐφαρμοσθὴ μιὰ πο- λιτικὴ μισθῶν καὶ ἡμερομισθίων. Εἷ- ναι καιρὸς ἡ Κυθέρνηση νὰ δάλη ἕ- να ἔλεγχο στὶς τιμὲς ἂν δὲν θέλη νὰ ἐφαρμοστῆ στὴν νέα περίοδο ὁ φαῦ- λος κύκλος αὔξηση στοὺς μισθούς, αὐξήσεις καὶ στὶς τιµές, Αν ἡ Κυθέρνηση δὲν θελήση νὰ θόλη μιὰ τροχοπέδη στὰ κακῶς νο- ούμενα συμφέροντα τῶν κεφαλαίων, νὰ εἶναι ἔτοιμη ὕστερα ἀπὸ δύο τὸ πολὺ χρόνια νὰ ἀντιμετωπίση νέα ἀναταραχή. γιατὶ ὅλοι θὰ θέλουμε νὰ φθάσουμε καὶ πάλι τὰ δυσθεώ- ρητα ὕψη τῶν τιμῶν. ΓΕΡΕΣ ΒΑΣΕΙΣ Στὰ δέκα χρόνια συνδικαλιστι- { κῆς ζωῆς τῆς ΟΕΛΜΕΝΗ κάναμε τρεῖς ἀπερνίες. Καὶ στὶς τρεῖς Φφορὲς ἐε- κινήσαµε τὸν ἀγῶνα µας μὲ ἄδειο τὸ ἀπεργιακὸ ταμεῖο καὶ µόνο ἡ πί- στη τῶν συναδέλφων στὴν ἡἠνεσία κράτησε «ἀρραγὲς τὸ μέτωπο» γιὰ νὰ Φθάσουµε σὲ ἕνα κάποιο αἴσιο ἁ- ποτέλεσμα. Εἶναι καιρὸς νὰ θάλουµε γερὲς θάσεις γιὰ τὴν ὀργάνωση. Εἶναι και- ρὸς ὅταν ξεκινοῦμε ἕναν ἀνῶνα νὰ μὴ μᾶς κατατρώνη ἡ ἀθεθαιότητα. Εὐχαριστώντας ὅσους εἰσέφεραν στὸ ἀπεργιακὸ ταμεῖο τονίζουµε πὼς δὲν πρέπει νὰ στηριζόµαστε µόνο σὲ ξένα δεκανίκια ἀλλὰ κατὰ πρῶτο λόνο στὰ δικά µας νόνατα. Γι’ αὐτὸ πρέπει ἀπὸ τώρα κάθε συνάδελφος νὰ πάρη ἀπόφαση ὅτι στὸ τέλος κά- θε μηνὸς θὰ τοῦ ἀποκόπτονται ἀπὸ τὸν µισβό του νιὰ τὸ άπεργια- κὸ ταμεῖο. Εἶναι καιρὸς νὰ ἀντιλη- Φθοῦμε ὅτι ἣ ἠνεσία µας πρέπει νὰ πέσῃη γε-΄ μιλά «ἀπὸ θέσεως ἰσχύος». Δὲν χρει- άζεται νὰ ἀναπτύξουμε πῶς θὰ διεκ- δικούσαµε τὰ αἰτήματά µας ἂν εἴ- χαµε στὸ ταμεῖο µας μερικὲς χιλιά- δες λίρες. Ἐπειδὴ ἁρκετοὶ θὰ ἀρχίσουν τοὺς Ψιθύρους, τὶ χρειάζονται τὰ πα- ραπάνω ἀπὸ κάποιο ποσὸ χρήματα σκοπεύουµε νὰ δημιουργήσουμε ἕνα ταμεῖο, ὅπως στὴν Ἑλλάδα, ἀπὸ τὸ ὁποῖο κάθε καθηγητὴς ἀνάλογα μὲ τὶς εἰσφορές του νὰ πσιρνη μὲ τὴν ἀφυπηρέτησή του ἕνα ἐφάπαξ. Βέ- όαια σχέδιο στὶς λεπτομέρειές του θὰ σταλῃ σύντομα στοὺς συναδέλ- Φους, ”Αν ὑπάρχουν ἀντιρρήσεις γιὰ τὴν ἀποκοπὴ παρακαλοῦμεν νὰ στα- λοῦν ἐγγράφως στὴν ΟΕΛΜΕΝ. ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ Μερικοὶ ἀρχισυντάκτες τοῦ ἡμε- ρήσιου τύπου εἰσηγοῦνται στὴν ἡγε- σία τῆς ΟΕΛΜΕΙΚ νὰ δῆ τὴν τακτικὴ τῆς ΠΑΣΥΔΥ καὶ ἀνάλονα νὰ πράτ- τη στὶς παρουσιαζόµενες διαφορὲς γιὰ νὰ μὴ καταλήγουμε σὲ ἀπεργίες. Ὁ Τύπος καὶ ὁ κοινὸς ἄνθρωπος Φαίνεται πὼς δὲν κατώρθώσε νὰ δια- δάση κάτώῳ ἀπὸ τὶς γραμμὲς καὶ νὰ Φθάση στὴν οὐσία, τὴν µέχρι τῆς στιγμῆς ἀμετακίνητη διαφορὰ τοῦ καθηγητικοῦ κόσµου μὲ τὸ γύρω µας περιβάλλον. Πέρα ἀπὸ τὴν ἐπιφά- γεια, αἰτία ποὺ δημιουργεῖ τὶς δια- φορές ποὺ κάθε λίγο παρουσιάζονται καὶ θὰ παρουσιάζονται, εἶναι τὸ προῖσμα κάτω ἀπὸ τὸ ὁποῖον ὅλοι ἀντικρύζουν τὴν ὑπόσταση µας. Ἐξακολουθεῖ καὶ σήµερα ὕστερα ἀπὸ δώδεκα τόσα χρόνια νὰ χωρίζε- ται ὅπως καὶ στὸν καιρὸ τῆς ἁἆποι- κιοκρατίας ἡ Κυθέρνηση ἀπὸ τὸν ἑκ- παιδευτικό. Τότες ΠΑΣΥΔΥ καὶ Κυ- Φέρνηση Ίσαν ἑνωμένοι καὶ πρόνραµ- μα, σκοποί, κατεύθυνση καὶ ὑπό- σταση τοὺς χώριζαν ἀπὸ τοὺς ἐκ- παιδευτικούς. Πίστη δική µας καὶ καλοῦμεν τὸν τύπο καὶ ὅλους γύρω µας ἂν τὸ πιστεύουν νὰ διακηρύξουν ὅτι στὴν Κυπριακὴ Δημοκρατία. ὅ- πως καὶ σὲ κάθε ἄλλο κράτος, ὑπάρ- χει ἕνα στρατόπεδο, τὸ Κυθερνητικό, στὸ ὁποῖον ἀνήκουν ὁ Πρόεδρος, οἱ Ὑπουργοί, οἱ Κυθερνητικοὶ ὑπάλλη- λοι, οἱ ἐκπαιδευτικοὶ καὶ κάθε ἐργο- δοτούµενος ἀπὸ τὴν Κυθέρνηση. . Αν τοῦτο γίνη πραγματικότητα καὶ ἥμαστε ὅλοι ἴσοι, καὶ μᾶς ἀντι- µετωπίζουν ὡς µέλη τῆς ἴδιας οἶκο- γένειας, τότε ὅλα θὰ πᾶνε καλά. Θὰ τὸ δοῦμε στὴν ἀξιολόγηση. ΚΛΘΗΚΟΝ ΚΛΙ ΥΠΟΧΡΕΩΣΗΣ :Μετὰ τὴν λῆξιν τοῦ ἀπεργιακοῦ ἀγῶνος εἰς µεγίστην ὀξύτητα τὸ πρόόληµα μορφώσεώς καὶ προαγωώ- γῆς τῶν μαθητῶν. Τὶ εἶναι δυνατὸν νὰ περισώθῇῃ, μετὰ τὴν ἀπώλειαν τό- σων διδακτικῶν περιόδων ὑπαιτιότη- τι ἢ μὴ τῶν μαθητῶν Ὑπουργεῖον καὶ καθηγηταὶ δὲν ἐπεδίώξαι τὴν δηµιουργίαν θυμάτων. Ὅιτι διε- κηρύχθη ἀπὸ τῆς πρώτης ἡμέ- ρας τῆς ἀπεργίας, ἐρχόμεθα ἆ- - ν πὸ τοῦ νον νὰ τὸ ἀντιμετωπίσωμεγ. Ὡς ἐκ τούτου Ὑπουργνεῖον καὶ καθη- γηταὶ ἀμέσως ἔλαθον ὥρισμένας ἆ- ποφάσεις διὰ τὴν ἀπομάκρυνσιν καὶ ἀπάμθλυνσιν τῶν δηµιουρνηθέντων Φόδων καὶ συναισθημάτων πρὀ τῆς κατὰ τὰ εἰωθότα κρίσεως. Πιστεύοµεν ὅτι αἱ ληφθεῖσαι ᾱ- ποφάσεις καὶ ὁ ἐν γένει τρόπος ἀν- τιµετωπίσεως τοῦ ὅλου θέµατος δὲν πρόκειται νὰ ἀποδώσῃ ἄλλους καρ: πούς, πλὴν τῆς προσπαθείας διὰ νὰ ἐπανεύρῃ ἕκαστος τὸν ἑαυτόν τοῦ, νὰ ἀποκτήση ὁ τρόφιµος τοῦ σχολεί- ου τὴν μαθητικὴν συνείδησιν, νὰ εὖ- ρεθῃ ὁ καθηγητὴς πρὸ τοῦ μον γηθέντος χάσµατος καὶ ἐν συνεχείᾳ ἕκαστος νὰ ἀναλάδῃ τὰς ὑποχρεώ- σεις του. Ἠμεῖς διακηρύττομεν ὅτι ἡ παι- δεία εἶναι συνεχὴς καὶ ὑπὸ τὰς αὖ- τὰς κατευθυντηρίους γραμμὰς κα- τὰ τὸν ἑξαετῆ κύκλον τῶν σπουδῶν. ἘΕὰν δὲ ὑπελείφθη τῶν προνραµµα- τισθέντων δι ἕν ἔτος εἴμεθα ὑπό- χρεοι δι’ ἐντατικῆς ἐρνασίας µετερ- χόµενοι πᾶν µέτρον ἑντὸς τῶν προ- Βλεπομένων ὑπὸ τοῦ προγράµµατος ὡρῶν δημιουργοῦντες ἑκάστοτε κα: τάστασιν µαθήσεως καὶ παιδείας νἁ καλύψωμεν τὴν διαφοράν. Θύματα δὲν θὰ ὑπάρξουν' ἐὰν δὲν εἶναι ὁρ- θὸν νὰ ἀναφέρωμεν τὶ περὶ τῶν τε- . λειοφοίτων ἔχουν ἤδη ἀποκτῆσει τὰς θάσεις ἐπὶ τῶν ὁποίων ἐρειδόμενοι δύνανται νὰ διανύσουν καλῶς τὸ τα- ξίδι τῆς ζωῆς. ᾿Εκτὸς τῶν τελειοφοί- των οἵτινες ἐγκαταλείπουσι τὰ σχο- λεῖα, κατὰ τὸ ἑπόμενον σχολικὸν ἕ- τος «ὁρῶ µέγαν ἡμῖν τὸν ἀγῶ- να». Εἰς τὸν ἀγῶνα τοῦτον κα- λοῦμεν πάντας, μαθητάς καὶ νονεῖς, νὰ εἶναι ἔτοιμοι ἀναλαμθάνοντες τὸς ὑποχρεώσεις τών. ΠρΟΦΙΝΙΣΙΣ ΑΝΤΠΡΩΗΛΡΟΥ ΤΗΣ ϱΛΜΕ κ. Κ. ΠΛΤΕΡΑ ΠρῦΣ ΤΗΝ ΡΛΜΙΛΗΛ ΤΗΝ ΣΥΝΒΛΥΛΙΝ Κύριε Πρόεδοε, ᾽Αγαπητοὶ Συνάδελφοι. Βΐναι ἀπερίγραπτος Ἡ χα- ρά µας διότι εὑρισκόμεθα πάλιν μαξί σας ἐντὸς τοῦ ἶ- δίου συνδικαλιστικοῦ ἔτους. ἀρραγῇ. ε τι οι Μεταφέροµεν πρὺς τὸ Ἀυμθούλιον τῆς ΟΕΛΜΕΚ τὸν ὀλόψυχον ἀγωγιστικὸν χαιρετισμὸν τοῦ Πυοέδρου µας καὶ τῶν λοιπῶν µμελῶν τοῦ Διοικητικοῦ Συμθουλίου τῆς ΟΔΜΕ Συνάδελφοι. ἡγέται καθηγητῶν τῆς σου µας. «τῶν Μεγι]ονή- Σᾶς παρακαλοῦμεν. ἐπι- Τοῦτο φανερώνει περιτρά- γως τὸ διακαιότατον τοῦ ᾱ- γῶγος σας μαὶ ἐπιθεθαιώνει τὴν ἀδιάψευστον ἀλήθειαν ὅ- τι Έλληνες , ὄντες Ἰδεαλισταὶ τοῦ ὑψηλοῦ λειτουογἠματός των, μετὰ θαθείας ουνέσεως καὶ μετὰ ἀπὸ μακρὰν πεοί- σκεψιν ἐγκαταλείπουν τὴν ἕ- ὅσαν. ἐπιλέγοντες τὴν ὁδὸν τοῦ δυναμικοῦ ἀγῶνος' ἀλλ᾽ ὅταν ἡ ὑποτίμησίς των καὶ ἡ παραγνῶρισις τῶν στοιχειω- δῶν δικαιωμάτων των ὕπερ- θοῦν τὰ ὅρια τοῦ καὶ ἐξωθηθοῦν οὕτω μὲ ἀκοί- δειαν μαθηματικὴν εἰς δυναμικὸν ἀγῶνα, τότε ἡ θέ- λησὶς τῶν γίνεται θράχος. ΕΝ -- ΟΝΕ καὶ κοινωνικῆς ζωῆς. δὲν ᾱ- ποτελεῖ µόνον αἴτημα καὶ υ- πὀθεσιν κλαδικὴν τῶν καθη- γητῶγ, Βΐναι ὑπόθεσις ἔθνι κή. Εἶναι ἐπιταγὴ ἱστορικῃ διὰ τὴν ἐπαθίωσιν τοῦ 'Ελλη- γισμοῦ. Διότι οἱ Λειτουθγθ τῆς Μέσης ἀποτελοῦν την σπονδυλικὴν στήλην τῆς Ἑλ. ληνυκῆς ᾿Εππαιδεύσεως. Καὶ ἡ σπονδυλικὴ στήλη θὰ Λοῖ- πῄ πάσῃ θυσία --- εἶναι ἐθνιι πο χρεος γα παραμείγη εὐθυτενής. Δὲν πρέπει ουτε νὰ λυγίσῃ εἶτε νὰ σπήση, . ᾿Απὸ τῆς πλευρᾶς της Ἡ Ὁμοσπονδία Λειτουργῶν Σ σης Ἐππαιδεύσεως “Ἑλλάδος διατεθειµένη νὰ παράσχα ανδήποτε ἐνίσχυσιν εἰς ͵ τοῦ ἀγῶνα τῆς ΟΒΛΜΕΕ μεχος καθηγηταί, ἱεωουργοὶ ἀνεχτοῦ τὸν στρέφοντες εἰς τὰς ἕδρας αλώσρς Ύ- σας, νὰ διαθεθαιώσητε ΄ τὰ Εΐναι δὲ αὐτὸ ἕν στοιχεῖ- ἑοδώσεώς τον. Ὃ ωμή Περιφερειακὰ .. Συμζθούλια ου. τὸ ὁποῖον δὲν πρέπει νὰ ης ὕλ ή ποκατάστασῦ καὶ ἅπαντας τοὺς συναδέλ. παραθλέψη ἡ Κυπρακὴ Κυ- ζ ὃ ἡμί ος πα- Φους ὅτι 19.500 καθιγηταὶ θέρνησις. Ἡμεῖς εὐελπιστοῦ- σα ράστως του Μακασωτό- τῆς Μητρὸς --- Πατρίδος εὖ- ρισκόµεθα παρὰ τὸ πλευρόν σας. Παρακολουθοῦμεν ἐκ τοῦ σύνεγγὺς τὸν μακρᾶς διαρκείας ἀπεργιακόν σας ἆᾱ- γῶνα καὶ σᾶᾷς συγχαίροµεν. Σᾶς συγχαίροµεν. διότι κα ταρθώσατε νὰ κρατήσητε τὸ φρόνημα ὑψηλὸν καὶ τὸν ἆ- γωνα σας ἀγρωιμάτιστον γαὶ τὰ ἐπιλύση, μεν ὅτι συντόμως θὰ η μετα, πατρικῆς εἷς τὰ αἰτήματά σας καὶ θὰ ὅτι τὸ νὰ ἑητοῦν οἱ χαθηγη- ταὶ νὰ ἀπαλλαγοῦν ἀπὸ τὴν πέδην τοῦ διοτικοῦ ἐπιπέδου καὶ νὰ παύσουν γὰ ἀντιμετῳ- πἰζωνται ὡς ἐνοχλητικοὶ πτω- χοι συγγενεῖς τῆς δηιωσίας ἐγνή- 1 του Αρχιεπισκόπου καὶ Π1ου- στοργης έδρου τῆς Κυποιακῆς Δημο- κοατίας. --... Τόποις : «ΘΕΟΠΡΕΣΣ». ΑΦ. «Οδὺς Μενάνθρου. 62:-5Η Τηλ. 44940 - Ἀεύκωσία. ἀναγνωριζουσα ΙΟΥΝΙΟΣ 1972 δελτίον ΟΕΛΜΕΚ ΣΕΛΙΣ 15 ΤΟ ΣΤΟΡΓΙΚΟΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ ΠΡΟΣ ΤΟΥΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥΣ Λυπούμεθα διότι ἀναγκα- ζόμεθα νὰ σχολιάσωμεν τὴν δήλωσιν τοῦ Γραφείου Δημ. Πληροφοριῶν. ᾽Αληθῶς δὲν εἴχομεν τὴγ πρόθεσιν ἀντεγ- κλήσεως μὲ οἱονδήποτε, χα- θότι τὸ αἴτημά μας φαίνεται σαφέστατα ὅτι ἀφορᾶ εἰς ὁρ- θὴν τοποθέτησιν τοῦ ἐκπαι- δευτικοῦ ἐντὸς τῆς ὃπμοσιο- ὑπαλληλικῆς ἱεραρχίας καὶ ἄοσιν τῆς ἀπὸ ἐτῶν ἔπικοα- τούσης δυσμενοῦς διαχοίσεως ἔναντι τῶν ὑπολοίπων συνα- δέλφων τῆς δηµοσίας ὕπη- ρεσίας μὲ τὰ αὐτὰ ὡς καὶ οἳ ἐκπαιδευτικοὶ ποοσόντα. ο ἐκπαιδευτικὸς εἶναι ὁ μόνος ἴσως ὑπάλληλος ὁ ὁ- ποῖος ὑπέστη καθίζησιν μετὰ τὴν ἀνακήρυξιν τῆς Ἐνπρια- »ῆς Δημοκρατίας. Ὡς Ύνω- στὸν οἱ ὑπηρετοῦντες ὑπὺ τὸ ἀποικιοκρατικὸν χαθεστὼς ἐκπαιδευτικοί, εἴτε ὡς Ρυδί- οαἲθά 5εοοπάᾶτν 56ΠΟΟΙ Τοβεηθι5 εἶτε ὡς Μδαρίει», ἐλάμδαγον πολὺ ὑψηλοὺς μι- σθοὺς Έναντι τῶν ὑπολοίπων δημοσίων ὑπαλλήλων, ἐνῶ { µεγάλη μάζα πιστὴ εἰς τὸ καθῆκον της ἀπεποιεῖιο την ὑπηρεσίαν πρὸς τὸ ἀποικια- κὸν καθεστὼς ἔστω καὶ ἂν αἱ ἀμοιθαὶ ἦσαν κατώτεραι. Τοῦτο φαίνεται ἧτο κοὶ τὸ μοιραῖον σφάλμα των. καθότι ὁ πλεῖστος κόσμος ἐσχημάτι- σε τὴν ἐντύπωσιν ὅτι δὲν ἕ- πρεπε οἱ καθηνηταὶ νὰ ἀμεί- ὑπάλληλοι καὶ τὸ δυοτύχηµα εἶναι ὅτι καὶ οἱ νῦν ὕπηρε- τοῦντες εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Οἰκονομικῶν ὡς καὶ οἱ πρό- τερον ὑπηρετοῦντες ὑπὸ τὸ ἀποικιακὸν καθεστώς ἐξακο- λουθοῦν νὰ ἔχουν αὐτὴν τὴν νοοτοοπίαν. Ἔχσι μὲ τὴν ἐγκαθίδουσιν τῆς δημοκρατίας οἱ ἔππαιδευ- τικοί, οἱ μόνοι οἱ ὑποῖοι ἤ- Έζαν ἁμοιθῆς λόγω τῆς µα- κροχρονίου ἀδικίας εἰς θάρος τῶγε, ἔμειγαν ἐκτὸς νυμφῶ- γος ὑπὸ τὸ στοργικὸν ἐνδια- φέρον! τῶν διαφόρων ἴθυ- γόντων παλαιῶν και νεωτέ- οῶν. ᾽Αντὶ νὰ ἐξισωθοῦν ποὺς τοὺς συναδέλφους των τῆς καθερνητικῆς ὑπηρεσίας καὶ ἔχτοτε νὰ ἀχκολουθοῦν τὴν ἐξέλιξιν τῶν ὑπολοίπων δημοσίων ὑπαλλήλων., ἔχα- σαν ἐν πολλοῖς καὶ τὰ ὦφε- λήµατα τὰ ὁποῖα ἀπελάμθα- γον ἀπὸ τὰς ἐφορείας. ὡς δωρεἀν φοίτησιν τῶν τέκνων τῶν, 1δον µισθὀν. ἐπίδοια γάμου, ταμεῖον προγοίας χ.λιπ.. ἀγωνίζονται δὲ ἔχτο- τε νὰ ἀνακτήσουν την ἆπο- λεσθεῖσαν ἀξιοπρέπειάν των. Μέχοι τοῦ 1965 ἠγωνίξοντο μὲ, κάθε μέσον νὰ πείσουν τοὺς στοογικῶς φεοομένους | τοῦ ὑπουργείου οἰκονοιικῶν ὅτι ἔγουν καὶ οἳ ἐκπαιδευτι- κοὶ τουάχι μετὰ τὴν ἆσν- πωρέτησίν των καὶ ἔγουν ἆᾱ- γάννην νὰ ζήσουν. µατα πρὸς συνταξιοδότησιν μόνον τῶν καθηγητῶν ! Ἔ- τσι περὶ τὸ τέλος τοῦ 196ὸ κατῆλθον , οἱ ἐκπαιδευτικοὶ εἰς ἀπεργίαν διαρχείας πρὸς διεκδίκησιν τῶν αἰτημάτων τῶν. Τὸ στοργικὀν ἐνδιαφέ- ρον! τοῦ Ὑπουργείου Οἰκο- νομικῶν. καὶ διὰ νὰ μὶ πε- οικοπΏ τὸ πρῶτον πενταετὲς πρόγραµµα ἀναπτύξεως, δὲν ἀνεγνώρισε εἰς τοὺς ἐν τῷ μεταξὺ ἀφυπηρετοῦντας ἐκ- παιδευτικοὺς τὸ δικαίωµα συνταξιοδοτήσεως καὶ οὕτως ἐσυντηροῦντο δι᾽ ἐράνου µε- ταξὺ τῶν μελῶν τῆς ὀυγανώ- σεως ἢ τῶν στενῶν συνα- δέλφων των ἢ ἔπαιρνον, ὅ- σοι ἠδύναντο, σύνταξιν ἀπὸ τῶν Ἑλλάδα. Οὕτως εἶχον τὰ πράγµατα µέχρι τὸ σῶ- τήριον ἔτος 1967 ὅτε κατὰ τὴν ἀνακοίνωσιν τοῦ Ὕπουο- γείου Οἰκονομιιῶν. τὰ οἶκο- γομικὰ ἐπέτοεψαν τήν παρα- χώρησιν συντάξεως καὶ πρὸς τοὺς χαθηγητάς. Ἡ στοργὴἡ δὲ εἶναι τόσον µεγάλη ὥστε οὐδεὶς καθηγητής σήμερον εἶναι δυνατὸν νὰ συμπληρώ- ση τὰ ἀπαιτούμενα ἔτη ὕπη- ρεσίας. ὥστε νὰ δικαιοῦται πλήρους συντάξει». Ὁ κα- θηγητής, διορίζεται εἰς Λλι- γίαν 2Τ ἐτῶν περίπου καὶ μέ- χοι τὸ θ0ὸν ἀφυπηρετεῖ πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ συμπληρώ- ση τὰ ἀπαιτούμενα ὑπὸ τοῦ γόµου 56 καὶ 98 ἔτη Εἶναι τοὺς στοργικοὺς προϊσταμέ- νους τοῦ 'Ὑπουργείου Οἰἶκο- γομικῶν. Φαίγεταν πὼς εἶναι γνώµη τοῦ. Ὑπουργείου ὅτι τὸ ἀναπτυξιακὸν πρὀγοαμ- μα, μόνου οἱ ἐκπαιδευτικοὶ πρέπει νὰ τὸ συντηροῦν. ᾱλ- λως δὲν νοεῖται πῶς θὰ στα- µατήση τὸ τρίτον πενταετὲς πρόγραμμα ἀναπτύξεως ἢ γὰ ἐπιθληθη γέα Φορολογία, διὰ νὰ ἐξευρεθοῦν αἱ 200.000 λραι πρὸς ἵκα- γοποίησιν τῶν αἰτημάτων τῶν ἐκπαιδευτικῶν! Τὸ ὅτπ μεριχκοὶ τῶν ὑδατοφρακτῶν προὐπελογίσθησαν διὰ µερι- χκὰς ἑχατοντάδας χιλιάδων λιοῶν καὶ ἐκόστισαν μερικὰς ἑκατοντάδας χιλιάδων περισ- σότερα δὲν ἐμπόδισε τὸ ἆᾱ- ναπτυξιακὸν ποόγραμµα. . Οὔ- τε καὶ ἡ περίπτωσις τοῦ δι- ὑλιστηρίου, καθότι αὕτη ἆ- φορᾶ εἰς ἑκατομμύρια! Αὐ- τὸ εἶναι τὸ στοογικὸν ἐνδια- φέρον. ᾽Αλλά, ἀναφέρει ἢ ἀνακοί- γῶσις, τὸ 1968 ἐδόθησαν «αὐξήσεις», 1826. Δὲν άνα- φέρεται ὅτι αἱ «αὐξήσεις» αὗται ἐδόθησαν ποὺς. ὀντι- στάθµισιν τῆς ὑποτικήσεως τῆς Κυπριακῆς λίρας κατὰ 1του περίπου, οὔτε ὅτι ἐδό- θησαν πρὸς ͵ ὅλους τοὺς ὑπαλ- λήλους, ἐνῶ τὰ πάντα ἀνε- τιμῶντο κατὰ 2660 καὶ πλέον. όῶνται ὣς οἵ ἄλλοι δημόσιοι ᾽Αλλὰ δὲν ὑπῆοχον γοή- μία ἁποοία ὅλων µας ποὸς λΑλλὰ καὶ ἀκόμη τότε ἐ- Ό ΔΟΔΕΚΑΛΟΓΟΣ ΤΟΥ ΓΥΦΤΟΥ -ὸ» πολλὲς φορὲς στὰ γραπτά του, ὅτι μοναδικὴ ἆ- γάπη του εἶναι ἡ ποίηση. ϐ) Ἡ φυσιολατρεία. Ἡ περιγραφὴ καὶ ἡ ἐξύ- µνηση τῆς φύσης ἐπανέρχεται πολλὲς φορές. Δὲν εἶναι µόνο ποὺ ὁ Γύφτος κάνει μιὰ φυσικὴ ζωή, Ἡ ὅλη νέα δηµιουργία ὁλοκληρώνεται µέσα στὴν ἀπέραντη φύση. Φύση εἶναι ἡ ἀπέραντη ἔρημος ποὺ κάνει τὸν ᾿Αδάκρυτο νὰ ὠριμάση. Εἶναι γνω- στὸ ἄλλωστε πόσο ὁ ποιητὴς ἀγάπησε τὴ φύση καὶ πόσο τὴ στερήθηκε. Ίσως γι αὐτὸ τὴν προ- θάλλει καὶ τόσο στὸ ἔργο του. Σημειώνει μάλι- στα: «Κάποιος ποὺ θὰ δῆ τοὺς στίχους τούτους θὰ πῆ: Καλότυχος ποὺ τὴν ἔζησε τὴ ζωή του µο- σχοθολισµένη ἀπὸ τὸν ἀέρα τοῦ 6ουνοῦ. ᾽Αλλοί- μονο! δὲν τὴν ἔζησα τέτοια ζωή. Τώρ᾽ ἀγωνίζο- μαι νὰ τὴ ζήσω µέσα στοὺς στίχους µου». Θὰ κα- ταλάόουµε δὲ ἴσως καλύτερα τὴν ἕκταση ποὺ δί- νεται στὴν περιγραφὴ τῶν ᾿περιπλανήσεων, τοῦ ἐρχομοῦ, τοῦ πανηγυριοῦ τῶν γύφτων µέσα στὸ Μάη διαθάζοντας τὸ ἀκόλουθο ἀπόσπασμα τοῦ ποιητῆ. «Ποτὲ ἄνθρωπος δὲ θὰ λαχτάρησε τόσο σὰν ἐμένα τοὺς µακρόσυρτους δρόμους, τοὺς ἀτέ- λειωτους περιπάτους κάτω ἀπὸ τοὺς ὁλάνοικτους οὐρανοὺς, καὶ ποτὲ ἄνθρωπος δὲ θὰ κουνήθηκε καὶ δὲ θὰ ταξίδεψε τόσο λίγο σὰν κι’ ἐμένα». Ὑπάρχουν θέθαια καὶ ἄλλες ἰδέες καὶ προ- δλήµατα ὅπως π.χ. ἡ θέληση τοῦ Γύφτου ἔναντι τοῦ πολιτισμοῦ, τῆς ἐργασίας, τῆς θρησκείας, τῆς ἠθικῆς, τοῦ ἔρωτα, τῆς ἐξουσίας, κ.ἄ., ὅμως ἂς θεωρηθοῦν ἀρκετὰ ὅσα λέχτηκαν πιὸ πάνω, γιατὶ ἡ ἀνάλυση αὐτὴ δὲν ἦταν σκοπὸς νὰ πάρη πολὺ µεγάλη ἔἕκταση. Αλλωστε πολλὰ σημεῖα τοῦ Δωδεκαλόγου θὰ μποροῦσε ν᾿ ἀναλυθοῦν λε- πτοµερειακά, νὰ γίνη ἀναφορὰ σὲ άλλα ἔργα τοῦ Παλαμά ἢ ἄλλων συγγραφέων ποὺ ἢ τὸν ἐπηρέα- σαν ἢ ὁπωσδήποτε ἔχουν μ᾿ αὐτὸ κοινὰ σημεῖα. Τέτοια ἔργα Βρίσκω τὸ «Τάδε ἔφη Ζαρατού- στρας» τοῦ Νίτσε, «Φάουστ» τοῦ Γκαῖτε καὶ τὸ ποίηµα τοῦ Γκαῖτε «Προμηθέας». Γιὰ τὸ ΒΜίτσε λέγει τὰ ἑξῆς: :. «Παίρνω τὴν πρωτοτυπότερην ᾿ ἰδέα τοῦ και- ροῦ µας ποὺ σκορπίστηκε παντοῦ ὅπου στοχα” στικὸς κι ἄστραψε καὶ Δρόντησε παντοῦ ὅπου νόηση καὶ καρδιὰ τώρα τελευταῖα. Τὴν ἰδέα τῆς Φιλοσοφίας τοῦ Νίτσε τοῦ παντοτεινοῦ γυρισμοῦ τῶν πάντων». Καὶ γιὰ τὸν Γκαῖτε, τὸν ὁποῖον ἐθαύμαδε πε- ῥρισσότερο ἀπὸ κάθε ἄλλον: «Ανάμεσα στὶς κορφὲς τοῦ αἰῶνα, στοὺς ποιητὲς τοὺς ἀνισόρροπους, τοὺς ἄρρωστους καὶ τοὺς τρικυµισµένους ἀπὸ τὸ ἴδιο τους μεγαλεῖο, εἶναι ὁ γαλήνιος Ὀλύμπιος, ὁ γερὸς καὶ ἀπεί- Ρραχτος, ποὺ γνώρισε καὶ ὠφελήθηκε ἀπὸ ὅλα τά ἰδανικὰ καὶ ἀπὸ τὶς σοφίες ὄλες, ποὺ ἔζησε μὲ τὴ ζωὴ τῶν περασμένων ὅλων, ποὺ ἀνάστησε τοὺς πολιτισμοὺς ὅλων τῶν λαῶν, ποὺ στάθηκε ὁ φιλόσοφος ὅλων τῶν ἰδεῶν καὶ κάθε συγκί- νησης ὁ ψάλτης». Θέλω νὰ τελειώσω μὲ τὰ λόγια τοῦ ποιητῃ ποὺ φανερώνουν τὶ θά περίµενε ἀπὸ τὸν ἀναγνώ- στη του. «..Μὰ ἐγὼ δὲν εἶμαι φιλόσοφος, δὲν εἷ- μαι κριτικός, Ἐγὼ ρίχνω λόγια. “Αν τὰ λόγια µου φέρνουν κανένα γιὰ νὰ Φιλοσοφήση, ἢ τοῦ ξυπνᾶν τὴν κρίση, ἢ τοῦ φτερώνουν κάτι, μὲ φτά- γει». ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΒΕΖΑΝΗ ἀ. Σ.: “Ο Παλαμᾶς φιλόσοφος, ᾿Αθῆναι, 1930. ΔΗΜΑΡΑ Κ. Θ.: Κ. Παλαμᾶς (ἐπίμετρο, σελ. 103 κ.ὲ.). ΔΙΚΑΙΟΥ Α.: Θεώρία ποιήσεως, ᾿Αθῆναι 1962. Κεφ. Α΄, σελ. 9--δ66, ΔΟΞΑ Α.: Ψυχολογικὴ ἀνάλυση τοῦ ἔργου καὶ τῆς ζωῆς τοῦ Παλαμᾶ, ᾿Αθῆναι 1959. ΖΗΛΕΜΕΝΟΥ Κ.: Τριλογία τοῦ Παλαμικοῦ ἔργου. ΘΡΥΛΟΣ Α.: Μορφὲς τῆς Ἑλληνικῆς πεζογραφίας, σελ. 206 κ.ὲ. ΚΑΡΑΒΙΑ Π.: Ὁ Παλαμᾶς ἀντυποιητικός, Δίφρος 1960. ΚΑΡΑΝΤΩΝΜΗ Α.: Γύρω στὸν Παλαμᾶ, ᾿Αθῆναι 1959. » Παλαμᾶς, Καδάφης, Σικελιανός, ᾿ Αθῆ- ναι 1955. ΚΟΥΖΟΠΟΥΛΟΥ Β.: “Ο Δωδεκάλογος τοῦ Γύφτου, ᾿Αθῆναι 1930. ΠΑΜΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΥ ΙΙ. Μ.: θῆναι 1962. ΠΑΠΑΝΟΥΤΣΟΥ ΕΥ.: Παλαμᾶς, ᾿Αθῆναι 1955. ΠΑΠΑΣΤΕΡΙΟΠΟΥΛΟΥ Η.: Ἓνας ἐπαναστάτης στὸν καιρό του, ᾿Αθῆναι 1962. Κωστῆς Παλαμᾶς, ἔκδ. Φέξη, ᾿Α- Καθάφης, Σικελιανός, ΣΥΚΟΥΤΡΗ 1: Μελέται καὶ Αρθρα, ᾿Αθῆναι 1956 ('Ὁ Δωώδεκά- Ἄογος τοῦ Γύφτου, τοῦ Κ. Παλαμᾶ). ΤΣΑΤΣΟΥ Μ.: Παλαμᾶς, 'Αθῆναι 1936. ΧΑΡΗ Π.: Ἓλληνες πεζογράφοι Αθῆναι 1963. ΣΤΕΦΑΝΟΥ κ.: (Παλαμᾶς, σελ. 139), Χ’’ Ὁ Παλαμᾶς καὶ ἡ Ἑλληνικὴ παράδοση. ΧΟΥΡΜΟΥΖΙΟΥ ΑΙ.: Ὁ Παλαμᾶς καὶ ἡ ἐποχή του, τόμοι 2, γένετο διάχοισις εἰς ὀάρος τῶν ἐκπαιδευτικῶν. Οὕτως. ἐνῶ αἱ χλίµακες τῶν »υθερ- γητικῶν ὑπαλλήλων ηὐξάνογ- το κατὰ τρόπον ἀνοδικὸν ὦ- στε νὰ γίνεται συνδν ασμὸς κλιμάκων, αἱ τῶν καθηγη- τῶν ἐμειοῦντο ποὸς τὰ ἄνω. Οὕτω ὁ καθηγητής ἐξελίσ- σεται µόνον µέχρι τῆς κλί- µαχος τῶν 1485(9). ἐνῶ οἳ- οσδήποτε πτυχιοῦχος εἰς ἅλ- λο κυδερνητικὸ τμῆμα ἐἕξε- λίσσεται τουλάχιστον μέχρι τῶν 16Τ4 εἲς τὰς, πλείστας δὲ τῶν περιπτώσεων εἰς 1914 καὶ 9196. ἐνῶ ὁ Διευ- θυντῆς Α΄ ἑνὸς Γυμνασίου μόλις ἐξελίσσεται εις, τὰς 31776, ὁ Διευθυντῆς Β΄ εἰς τὰς 1670 καὶ ὁ Β. Διευ- θυντής, εἷς 1545. ἥτοι πε- ρίπου ὅσα καὶ ὁ κατώτερος ὑπάλληλος τῶν τραπεζῶν χαὶ τοῦτο μετὰ 17 ἕως 90 ἔτη ὑπηρεσίας. Ῥάσει ποίου δικαίου ἕνας πτυχιοῦχος τῆς Νομικῆς σχολῆς διοοίξεται μετὸ δετῆ ὑπηρεσίαν εἰς κυθερνητικὴν θέσιν μὲ κλίμακα 9.540 καὶ ἀοχίζει ἐκεῖ ὅπου τελειώνει ᾗἡ τῶν Διευθυντῶν Α΄, ἤτοι 1ΤτΤ6: Εΐναι μήπως, πξρισσό- τερα τὰ προσόντα ἢ ἡ προσ- φορὰ των οὐσιώδιεστένα τῆς τοῦ καθηγητοῦ Μέσης ἢ µή- πως ὑπάρχει σπάνις Δικηγό- ρωνς ᾽Αλλὰ διατὶ νὰ συνεχί- σώμεν: Ὁ μισθὸς τοῦ Δι- ευθυντοῦ τοῦ τυπογραφείου ἀνέρχεται εἷς 49.484. τοῦ γραμμµατέως τῆς Ἠουλῆς εἰς ..ιννννιιων, καὶ τοῦ Διευθυν- τοῦ Α΄ τάξεως μιᾶς σχολῆς Μέσης Ἐκπαιδεύσεως ἢ τῆς Παιδαγωγικῆς ᾽Ακαδημίας: Καλύτερον νὰ σιωπήσωμεν. Αὐτὰ εἶναι ἀρχετὰ νὰ δεί- ουν τὸ στοργικὸν ἐνδιαφέ- ϱον τῶν ἰθυνόντων ἔναντι τῆς παιδείας καὶ τῶν λει- τουργῶν αὐτῆς. Οὔτε κἂν τοὺς συγκινεῖ τὸ γεγονὸς ὅ- τι ὁ Διευθυντὴς τῆς Ἐενοδο- χειακῆς σχολῆς ἢ τοῦ οὕτω καλουμένου «Ῥενοδογειακοῦ Ἰνστιτούτου» παίρνει ἆδ. 196 µόνο καὶ µόνο διότι ᾱ- νήκει εἰς τὸ 'Ὑπουργεῖων Ἓρ- γασίας καὶ οὐχὶ εἰς τὸ Ὕ. πουογεῖον Παιδείας! Τὶ νὰ εἴπωμεν καὶ τὶ νὰ παραλεί- ψωμεν. Έχει Ἐεχειλίσει πλέον τὸ ποτήρι καὶ δὲν εἴ- ναν δυνατὸν νὰ μᾶς πείση Ἡ προσποιητὴ στοργὴ τοῦ Ὕ- πουργείου Οἰκονομικῶν. οὔ- τε καὶ αὐταπατόμεθα διὰ τὴν ἀγάπην πρὸς τὴν ἐππαίδευ- σιν. τὴν ὁποίαν δεικνύουν με- ρικοὶ ἀνώτατοι ὑπάλληλοι τοῦ ἐν λόγῳ Ὑπουργείου. Κα- λοῦμεν τὸν Μακαριώτατον νὰ ἐπιληφθη πρὀσωπικῶς τοῦ θέµατος τῶν ἔκπαιδευ- τικῶν χωρὶς νὰ π'ασύρεται ἀπὸ τοὺς γγωστοὺς εἰς ἡμᾶς κύκλους τοῦ 'Ὑπουργείου Οἱ- κονομικῶν καὶ μὲ πνεῦμα ᾱ- γώτερον καὶ ἀγάπην ποὺς τὴν Παιδείαν τοῦ τόπου νὰ - συζητήση καὶ γὰ θοηθήση εἰς τὴν ἐπίλύσιν ὅλων τῶν προ- θλημάτων τῶν ἐκπαιδευτι- κῶν τώρα προτοῦ εἶνω, ἆθ- Υγά. Διότι οὐδεὶς ἱκανὸς ἐν- διαφέρεται πλέον νὰ. παρα- μείνη εἰς τὴν ἐκπαίδευσιν καὶ ἂν το δυνατὸν θό ἆφυ- πηρέτουν ἀμέσως καὶ εὖχα- ρίστως περισσότεροι τῶν µι- σῶν ἐκπαιδευτικῶν Τὸν καλοῦμεν νὰ ἀκολουθήση τὸ παράδειγµα τῆς Μητρὸς Πα- τοίδος. ἡ ὁποία περιδἀλλον- σα μὲ στοργὴν τοὺς. ἕππαι- δευτικούς. τοὺς ἀμοίδει ὔχι μόνον ὡς τοὺς λοιποὺς ὃη- μοσίους ὑπαλλήλους ἀλλὰ τοὺς ἐξυψώνει πέραν παντὸς ἄλλου δημοσίου ὑἠπαλλήλου. Καὶ ἀπὸ τῆς Ίης ᾿Τουλίου θὰ δοθῆ αὔξησις εἲς τοὺς ἐκπαιδευτικοὺς κυμαι- γοµένη ἀπὺ {Τ ἕως 88 µη- γίαίως πέραν τῶν πανονικῶν ἀπολαθῶν τῶν ὑπολοίπων δη- μοσίων ὑπαλλήλων μὲ τὰ αὐτὰ προσόντα, ἐχτὸς τοῦ παρεχοµένου ἤδη ἐπιδόματος θιθλιοθήκης ἀνερχομένου νῦν εἰς 400. Μακαριώτατε. ἛῬἩ ἐκπαίδευ- σις εἶναι ἢ καλυτέρα ἐπέν- δυσις εἰς κάθε χώραν. Καὶ ὑπὸ τὸ ποῖσμα τοῦτο πρέπει νὰ ἀντιμετωπίσετε τοὺς ἐκ- παιδευτικούς. «Οὐ περὶ χοη- µάτων. ποιούµεθα τὸν ἀγᾶ- να» ἀλλὰ καὶ δὲν θὰ άνε- χθῶμεν γὰ θεωρούµεθα ὡς ὁ τελευταῖος τροχὸς τῆς ἆ- μάξης καὶ ὁ πτωχὸς ᾷδελ- φός, διότι τὶ ἰδανικὰ θὰ ἐμ- φυσήσωμεν εἰς τοὺς µαθη- τάς µας καὶ τὴν χουσῆν νεο- λαίαν τῆς πατρίδος µας. Ποῖον ζῆλον καὶ ποῖον ἐν- θουσιασμὸν δυνάµεθα νὰ ἐμ- πνεύσωμεν πρὸς µελέτην καὶ µόρφώσιν, ὅταν ἐξασφαλί- ἕοντας μίαν θέσιν εἰς µίαν τράπεξαν εἶναι δυνατὸ νὰ ἀμοίθωνται εἰς τὸ ὅμτλάσιον ἢ οἱ ἐππαιδευτικοί! ΕἘἴμεθα πρόθυμοι διὰ κάθε θ)σίαν ᾱ- κόμη καὶ οἰκονομικὴν διὰ τὴν ἐξύψωσιν τῆς πατρίδος µας. ὄχι ὅμως μόνοι ἐμεῖς. Δὲν εὔμεθα πλέον διατεθειμένοι νὰ ἀνεχώμεθα οὐδένα οὔτε νὰ γινόµεθα περίγελοι οὖδε- νός. Νῦν ὑπὲρ πάντων ὁ ᾱ- γών | Ἐν τῆς ΟΕΛΜΕΚ ᾿Ααθῆναι 1959. ΕΚΠΛΙΛΕΓΤΙΚ/Ι (Σννέχεια ἐκ τῆς 10ης σελ.) συνεπεῖς καὶ ἀχόρταγους. Ἐκτελοῦμε ἀποστολή. τὸ Ἑέ- ρουµε, ὅπως ἄλλωστε καθέ- . νας, ποὺ ἐργάζξεται, τίμια κι) ἐξαντλητικὰ γιὰ τὸ γενικὸ καλό, ὄχι ὕμως. ἂν οὐτὸ ση- µαίνη πὠς θᾶμαστε γιαυτὸ ἀκριθῶς τάξη δευτέρας ποι- ότητας. Αν δὲ ἡ κοινωνία κι’ οἱ ὑπεύθυνον κατάλαθαν ἐπὶ τέλους πὠς ἐκτελοῦμε ἔρ- γο ὑψηλὸ, καὶ δύσκολο καὶ χρήσιμο, ἂς ἔρθουν νὰ, τὸ ᾱ- ναγνωρίσουν στήν πράξη καὶ ἂς ἀφήσουν τὰ λόγια, γιατὶ ἐμεῖς ἔχουμε παραχερτάσει μ’ αὐτά. Άλλωστε καὶ νοῦν καὶ μόρφωση καὶ εὐθύνη καὶ τιµιότητα διαθέτουμε --- ὅση τοὐλάχιστον καὶ οἱ ἄλλοι --- γιὰ νὰ καταλάδουµε αᾗ ση- µασία τοῦ ἔργου µας καὶ γὰ μή περιμένουμε νὰ μᾶς τὴν ὑποδείξη Χανένας, Τοῦτο τὸ μαρτυρεῖ ἡ ἀνοχή µας τόσα χοόνια καὶ τὸ ὑψηλὸ ἐαίπεδο τῶν ἀποφοίτων μαθητῶν μας. )Αλλὰ καὶ γιαυτοὺς τοὺς λόγους δὲν ἀγεχόμαστε νὰ θησανρίξουν ἄλλοι εἰς 6ά- ρος µας ἢ νὰ, ἐκτελοῦνται ἕ ἔρ- γα μὲ τὰ χοήµατα ποὺ περι χόπτονται ἀπὸ μᾶς. Τοῦτο τὸ ὃαμανη ἁπλούστατα οἳ ἀρι- Αν Ἡ Κυθέρνηση ἐπι- καλήται τὸ ὅτι γιὰ νὰ μᾶς ἐξισώση μὲ τοὺς ἄλλους ἡ- παλλήλους ἀπαιτοῦνται 3150 000 τὸ χοόνο, τότε, λέμε ἐ- μεῖς, φανταστῆτε πύσα χοή- ΚΑΙ ΛΠΟΣΤΙΛΗ µατα οἰκονόμησε ἃ Καδέωη, ση μὲ τὸ ζόρι ἀπὸ μᾶς ἐπὶ 12 χρόνια δηλ. 9 ἑκατομμύ- ρια λήοες, ἔκτιζε δηλ. δύο φορὲς τὰ σχολεῖα ποὺ ἔκτι- σε. ᾿Ἠμεῖς φυσικὰ δὲν τὸ προχωροῦμε ὡς ἐκεῖ. ὀλλὰ ὅταν μᾶς προκαλοῦν ! ᾽Αρκετὰ χοόνια, δούλεψε ὁ ἐκπαιδευτικὸς καὶ δα οεὰν καὶ μὲ γελοίους μισθοὺς. Φτάνει πιά. Αλλωστε τέ- τοιον ἐξευτελισμένον ἐκπαι- δευτικὸ δὲν πρέπει νὰ τὸν θέλη καγένας. Ἠρέπει νὰ τὸ δοῦμε σὰν συνέπεια τῆς συ- γέπειας καὶ τοῦ ἔογου του τὸ νὰ, διεκδικΠ, τὸ ν᾿ ουῇ ἕ- στω γιὰ τὸ δίκίο του. Όσοι δὲ πιστεύουν πὼς ὁ ἔκπαι- δευτικὸς δὲν δικαιοῦτσι γ᾿ ᾱ- περγΏ, γιατὶ εἶναι ἀπόστο- λος, θἄπρεπε ἂν ἦταν τίµιοι -τ ἀφοῦ ὅλοι θελτιώνουν τὴ θέση τους μὲ ἀπεονίες --- νἀρθοῦν μόνοι τους νὰ τοῦ δώσουν τὸ δίκιο του ἢ νὰ φω- νάξουν γιαυτό, ὄχι τώρα νὰ κλαφουρίξουν γιὰ, τὶς συνέ- πειες τῆς ἀπεογίας, γιὰ ἐ- θνικοὺς λόγους, γιὰ τὴν οἳ- πονοµία τοῦ τύπου. γιὰ πο- λτικὴ σταθερότητα χ.τ.λ. Ὄψμοι Προμηθεῖς ! Αν, τέλος, μερικοὶ θέσει κατῄγο- ροι τῶν ἐκπαιδευτικῶν ὄνει- ρεύονται τὴν ἐποχὴ ποὺ αὖ- τοὶ σὰν ἀπόστολοι δὲν κεἷ- χαν δικαιώµατα. ἂς τὴν Ἑε- χάσουν. ἐπέρασε, ἄλλαξαν οἱ καιροί ! ΣΕΛΙΣ 14 -»- Δάντη καὶ τὸ Σίλλερ ὅτι δηλ. καὶ οἱ δυὸ αὐτοὶ ποιητὲς θυσίασαν στὸ ὑψηλὸ περιεχόµενο τῇ µορ- φῄ. Αν καὶ δὲν εἶναι σκοπὸς µου αὐτὸ ἐδῶ, δέον νὰ σημειωθῆ ὅτι ἀξίζει νὰ μελετηθῆ ἡ γλωσσικὴ ἔκφραση τοῦ ποιητῆ ποὺ θαίΐνει παράλληλα μὲ τὸ περιεχόµενο. Αν ἔχη δίκαιο ὁ ποιητὴς ὅτι ὁ Δωδεκάλογος εἶναι «ὁλοκληρωτικὸν τῶν ἰδεῶν του ποίηµα», τό- τε ἐκεῖνο ποὺ πρέπει νὰ ἔχουμε ὑπ) ὄψη σὲ μιὰ ἑρ- µηνεία εἶναι ὅτι δὲν πρέπει ν᾿ ἀναξητήσουμε σ᾿ αὐτὸ μιὰ καὶ µόνον ὠρισμένη ἁπλῆ καὶ συνεπὴ ἱ- δέα. Τοῦτο τὸ ἀποδεικνύει καὶ τὸ γεγονὸς ὅτι προτάθηκαν διάφορες ἑρμηνεῖες, οἱ δὲ έρμηνευ- τὲς ἀναιροῦν ὁ ἕνας ἐν πολλοῖς τὴν ἑρμηνεία τοῦ ἄλλου στηριζόμενοι ὅλοι σὲ ἀποσπάσματα τοῦ ποιήµατος. Κάτι ἐπίσης ποὺ πρέπει ὁπωσδήποτε νὰ Έχουμε ὑπ ὄψη µας καὶ ποὺ τὸ λέγει ἄλλω- στε καθαρὰ ὁ ἴδιος ὁ ποιητής, εἶναι ὅτι ὁ Γύφτος εἶναι ὁ ἴδιος ὁ ποιητής, ἔστωώ μὲ κάποιους περιο- ρισμούς. Καὶ ἐφ᾽ ὅσον ὁ ποιητὴς ἢτο τόσον πρώ- τεϊκὴ φύση, ὅπως δὲ λέγει ὁ ἸΙ. Μ. Παναγιωτόπου- λος «χαλαστὴς καὶ οἰκοδόμος, πλάστης καὶ γκρε- µιστής, ποὺ ἔζησε σ᾿ ὁλάκερη τὴν ἔντασή της καὶ τὴν ἄρνηση καὶ τὴν κατάφαση καὶ τὴν ἀντίθεση, ὁ εἰδυλλιακὸς κι’ ὁ παθιασµένος, ὁ ξεφαντωτὴς κι’ ὁ στοχαστὴς, ὁ Φφυσιολάτρης κι’ ὁ ὁραματι- στής, ὁ κλασσικοθρεμµένος κι ὁ θυδαντινόπλη- κτος, ὁ ἱκανὸς νὰ χωρέση µέσα στὴν καρδιά του καὶ τὴ γνώση καὶ τὸν ἀγνώστικισμό, ὁ φίλος τῆς ἐπιστήμης κι’ ὁ νοσταλγὸς τοῦ ἁπλοϊκοῦ παραµυ- θιοῦ, ὁ πονεµένος γιὰ τὴν κατάντια τοῦ τόπου του κι ὁ σαλπιχτὴς τοῦ ξαναγεννημοῦ του..», εἶναι φυσικὸ πὼς θὰ ὑπάρχουν ἐδῶ πολλὲς ἰδέες, ὁ κα- θένας θὰ θρῆ σ᾿ αὐτὸν ὅτι περισσότερο θὰ ἐπιθυ- μοῦσε νὰ θρῆ. Ἐϊναι αὐτονόητο φυσικὰ γιὰ τὸν ὑ- πεύθυνο µελετητή, πὼς αὐτὸ δὲν ἐπιτρέπει αὐθαί- ρετες ἑρμηνεῖες. Καὶ μπορεῖ νὰ φαίνεται ὅτι κυρι- αρχοῦν πότε ἡ µιά, πότε ἡ ἄλλη ἰδέα, τὸ ἔργον ὅ- µως δὲν εἶναι οὔτε ἠθική, οὔτε ἱστορία, οὔτε αὖ- τοθιογραφίᾳα, ἀλλὰ εἶναι ποιητικὴ σύνθεση. ᾿Απὸ τὶς κυριώτερες ἑρμηνεῖες ποὺ δόθηκαν ἢ τὶς ἰδέες ποὺ τονίστηκαν εἶναι πολὺ σύντομα καὶ οἱ ἑξῆς. 1) Ὁ Π. Βλαστὸς θεωρεῖ τὸ ποίηµα κατ’ ἐξο- χὴν ἐθνικὸ καὶ πατριωτικό. Πιστεύει ὅτι πρώτη φορὰ μ᾿ αὐτὸ δόθηκε στὸν Ἑλληνισμὸ µίτος τοῦ παρελθόντος καὶ πυξίδα τοῦ μέλλοντος. Ὁ Δω- δεκάλογος, γράφει, «εἶναι ὁ νομοθέτης Δωδεκά- λογος τῆς Ρωμιοσύνης, τὸ θιθλίο ποὺ τὸ περίµενε τόσα καὶ τόσα χρόνια γιὰ νὰ διαθάση µέσα τὴν ψυχή της. Ἡ Ἑλληνικὴ φυλή ἔχει σήµερα τὴ δι- κή της συνείδηση, ἂν ὄχι στὰ πράματα, τοὐλάχι- στο στὸν κόσµο τὸν ποιητικό. Εἶδε ἀπὸ ποῦ ἢρθε καὶ μαθαίνει ποῦ πρέπει νὰ πάη. Ξεκαθάρισε τὰ περασμένα, ἔνοιωσε γύρω της πιὸ ἁπλόχωρο τὸν ἀγέρα καὶ λέει νὰ ξεχωρίση µέσα στὶς ἀνθρώπι- νες δυναστεῖες μιὰ καινούρια κοινωνική, μὰ πάν- τα ἱστορικὰ Ἑλληνικὴ µορφή». Ἡ κριτικὴ τοῦ Βλαστοῦ δημοσιεύτηκε ἀμέσως μετὰ τὴν ἔκδοση τοῦ ἔργου, φαίνεται δὲ πῶς κι ὁ ποιητὴς τὴν ἐνέκρινε, γιατὶ τὴν περίλαόε σὲ κα- τοπινή, τὴ 6’ ἔκδοση τοῦ Δωδεκαλόγου. Ἡ ἐπο- χἠ µέσα στὴν ὁποία ἐμφανίστηκε τὸ ἔργο ῆταν πολὺ κατάλληλη γι’ αὐτὴ τὴν ἑρμηνεία. Ἐδ αἰτί- ας ἴσως τῶν δυὸ αὐτῶν γεγονότων δέχτηκαν τὴν ἑρμηνεία αὐτὴ καὶ ἄλλοι π.χ. ὁ Ι. Δραγούμης, ὁ Π. Νιρθάνας, ἐν µέρει ὁ ΓΚ. Τσάτσος κ.ᾱ. 2) Ὁ ΕΒ. Κουζόπουλος ταυτίζει τὸ Γύφτο μὲ τὴ Σκέψη, τὴν ἐλεύθερη σκέψη, ποὺ προσπαθεῖ νγ᾿ ἀντιμετωπίση, νὰ λύση τὰ διάφορα προόθλήμα- τα ποὺ μᾶς ἀπασχολοῦν, ἐλεύθερη ὅμως ἀπὸ κά- θε ἠθικὴ θεωρία ποὺ θὰ τὴ σκλάδωνε. Αὐτὴ τὰ κτυπάει ὅλα καὶ τὰ τίµια καὶ τὰ ἱερά. Εἶναι χα- λάστρα καὶ δημιουργική. Γι΄ αὐτὴ του τὴ γνώµη στηρίζεται κυρίως στὰ λόγια τοῦ Παλαμά: «Ὅρτι δὲ χωράει νὰ ζήση στὴ ζωή, θρίσκει τόπο ν᾿ ἁπλωθῆ καὶ ν᾿ ἀνθοθολήση στὴν τέχνη, ὅσο νὰ γίνη ἄξια ἡ ζωὴ νὰ τὸ χωρέση ὕστερα ἀπὸ και- ροὺς κι’ ἀπὸ αἰῶνες». Πιστεύει μάλιστα αὐτὸς πὼς τὸ νόηµα τοῦ ἔργου μπορεῖ νὰ ὀγῆ καὶ µόνο «ἀπὸ κάποια µέρη του, ἔστω καὶ φαινομενικὰ ἀσή- µαντα, στηριζόμενος πάλι στὰ λόγια τοῦ ποιητῆ. «Ὅμως ἐκεῖ ποὺ τἄλλα µέρη τοῦ ἔργου ποὺ δὲ δένονται καθαυτὸ μὲ τὸ παραμύθι μπορεῖ νὰ θε- ωρηθοῦν ἐπεισόδια τοῦ ἔργου, αὐτὰ τὰ ἐπεισόδια μπορεῖς νὰ τὰ πῆς ἴσα--ἴσα πὼς εἶναι τὰ κύρια µέρη τοῦ ἔργου καὶ ὅλα τ΄ ἄλλα ἀφορμὴ καὶ στο- λίσµατα». 3) Ὁ Γ. Θεοτοκᾶς προσπαθεῖ νὰ δώση στὸ ἔργο μιὰ ὑπερατομιστικὴ σημασία, γιατὶ θεωρεῖ τὸ Γύφτο σὰν τὸ πιὸ δυνατὸ ἄτομο ποὺ νικᾶ τὴν παροδικότητα ἀλλὰ καὶ τὴ δύναμη τοῦ χρόνου. Μπορεῖ αὐτὸς νὰ ζήση στοὺς αἰῶνες. Ὡ ΔΩΔΕΚΑΛΕ δελτίον ΟΕΛΜΕΚ ΓΟΣ Ἱ 4) Ὁ ᾿Α. Καραντώνης κρίνοντας τὶς ἀνωτέρω ἑρμηνεῖες σὰν μονομερεῖς ἡ αὐθαίρετες, δίνει τὴ δική του ἐκδοχὴ ὡς ἑξῆς: «..ἠ ἐσωτερική του (τοῦ Δωδεκαλόγου) ψυχολογία δὲν εἶναι διαφο- ῥετικἡὴ ἀπὸ τὴν Ψυχολογία τοῦ ποιητῆ.. Γιατὶ πρῶτ' ἀπ᾿ ὅλα ὁ Γύφτος εἶναι ἕνας ἄνθρωπος ποὺ ἐνεργεῖ καὶ ποὺ πάσχει γιὰ ὅλες τὶς ἐποχές... Ὃ Δωδεκάλογος τοῦ Γύφτου εἶναι ὁ θρίαµθος καὶ τὸ φωτοστεφάνωμα τοῦ ἀτομικισμοῦ μὲ τὴν πλα- τειὰ σημασία τῆς λέξης, τοῦ ἀτομικισμοῦ ποὺ ἔ- παιξε τὸν πρῶτο ρόλο στὴ διαµόρφωση τοῦ νε- ώτερου πολιτισμοῦ. Ὁ ἀτομικισμὸς τοῦ Γύφτου ἔχει διπλῆ σηµασία. Εκφράζει πρῶτα τὸ ἐλεύθε ῥρο καλλιεργηµένο ἄτομο ποὺ ἔδρασε τὸν περα: σµένο αἰώνα ἀφισμένο στὶς ἴδιες του ἱκανότητες, καὶ ὕστερα ἔρχεται σὰ δικαίωση τοῦ στενοῦ, τοῦ ἄγριου ἀτομικισμοῦ τῆς φυλῆς µας...». 5) Ὁ ᾽Ι. Συκουτρῆς θλέπει τὸ Γύφτο σὰν ποιητικὴ µορφή, περιεκτικἡὴ προσωπικότητα, ἡ- ρωα. Μοιάζει μὲ τὶς µεγάλες ποιητικὲς μορφὲς τῶν αἰώνων, ὡς ὁ Ὀἰδίπους ὁ ᾽Αχιλλέας, ὁ Προµη- θέας, “Αμλετ, Δὸν- Κιχώτης, Φάουστ, ὁ Πέερ, Ζίντ. ᾿Ἐπειδὴ αὐτὲς οἱ μορφὲς ὅμως λέγει, «δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συμπτυχθοῦν εἰς μερικὰς άφη: Ρηµένας ἀρχάς, δὲν ἐκφράζονται μὲ ὥρισμένην {- διότητά των ὡς νὰ εἶναι ἀλληγορικὰ σύμόολα μιᾶς συγκεκριμένης ἀξίας, ἀλλὰ µόνον περιγρά- Φονται», γιαυτὸ εἶναι μονομερὴς κάθε ἑρμηνεία ποὺ ἀνάγει τὸν ἥρωα εἰς µίαν συνεπὴ ἰδέαν καὶ δὲν θλέπει τὴν µαρτυρίαν τοῦ ποιητοῦ ὅτι ὁ Γύ- φτος εἶναι ὁ ἴδιος ἐκεῖνος. Αρα εἶδος καθολικοῦ ἀνθρώπου εἶναι ὁ Γύφτος. Καὶ ἂν εἶναι τέτοιος δὲν μποροῦμε νὰ ποῦμε πὼς εἶναι µόνον Ἕλλην. ϐ) Ὁ Αἰ. Χουρμούζιος ταυτίζει τὸν Γύφτο μὲ τὸν Παλαμά γράφοντας «µέσα στοὺς Δώδεκα Λό- γους παρελαύνει ἡ συνείδηση τοῦ Παλαμά ἀφοῦ ἔρθη σὲ θερμὴν ἐπαφή καὶ σὲ σύγκρουση μὲ τὶς ἰδέες ἐκεῖνες ποὺ συνθέτουν τὸ κοινωνικὸ καὶ τὸ πολιτικὸ κλῖμα τοῦ καιροῦ του». Βρίσκει δὲ κοινὰ στοιχεῖα τῶν δύο: «τὴν ἀναρχικότητα, τὴν ἀνυ- πότακτη φύση, τὸ ἀδάμαστο αἴσθημα τῆς λευτε- ριᾶς, ποὺ παρακινεῖ τὸ Γύφτο νὰ ὑψώνεται περι- φρονητὴς τῶν συμέατικῶν ἀξιῶν ποὺ παρακολου- θοῦν τὸν πολίτη καὶ τῆς πιὸ προοδευµένης καὶ τῆς πιὸ συγχρονισµένης κοινωνίας». ᾿Αναφέρει δὲ σὰν τέτοιες ἰδέες τὶς ἑξῆς: τὴν ἐθνικὴν, µοιρο- λατρεία, καὶ ψυχικὴ κύρτωση, τὴν ἄρνηση τῆς ἱ- στορικῆς μοίρας, τὴ διάσταση μὲ τὸ περιθάλλον, τὴ σκληρότητα στὴ ζωή, τὴν ἐξιδανικευμένη ἆ- πόδραση, τὶς ὁποῖες καὶ ἀναπτύσσει ἐκτενῶς. Ὁ Γύφτος ὅμως «δὲν εἶναι µόνον ὁ δυναμικὸς ἐκπρόσωπος τῆς γενιάς του, ἀλλὰ καὶ ἕνα μυθικὸ πρότυπο». Εἶναι ἕνα προσωπεῖο, ἀλλὰ ὅπως κάθε προσωπεῖο ἔχει κι αὐτὸ τὴ δική του µορφή. «Ἔ- χει ἱστορίαν, ὅσο μποροῦν νὰ ἔχουν ἱστορία οἱ λυ- ρικὲς διαθέσεις τοῦ ποιητῆ». Ὡς πρὸς δὲ τὴν ἐθνικότητα τοῦ Γύφτου πα- ρατηρεῖ τὰ ἑξῆς: «Ὅ ποιητῆὴς τοῦ Δωδεκαλόγου ξεκινᾶ ἀπὸ τὴν ἱστορία τῆς φυλῆς του, ἀξιολογεῖ τὸ παρελθόν, διακρίνει τὴν προέκτασή του στὸ παρὸν τοῦ γένους του καὶ ὁραματιζόμενος τὸ µέλλον του εὐρύνει τὸ ὅραμα σὲ παγκόσμιο ἰδε- δες ζωῆς». 7) Τὴν Ἑλληνικότητα τοῦ Γύφτου ὑποστηρί- ζει καὶ ὁ Κ. Τσάτσος σὲ µελέτην του μὲ τὸν τίτλο «ἡ Ἑλληνικὴ ἰδέα στὸ Δωδεκάλογο». Τὸ Γύφτο τὸν ταυτίζει κι αὐτὸς μὲ τὸν ποιητή, ἔχει ὅμως ὑπ᾿ ὄψη του πῶς «κανένας Γύφτος δὲν εἶναι σὰν τὸ γύφτο τοῦ Δωδεκαλόγου. Μονάχα ὁ ποιητὴς εἶναι σὰν αὐτόν... Μὰ ὁ Γύφτος δὲν εἶναι θέδαια καὶ ὁλόκληρη ἡ παλαμικὴ προσωπικότητα, ποὺ σὰν κάθε ἱστορικὴ γένεση πάντα ἑλίσσεται. Εἶναι ἡ προσωπικότητά του τὴν ὥρα ὅπου ἀπὸ τὴν ἄρ- νηση τοῦ παντὸς πηδάει στὴ θετικὴ στιγμὴ τῆς ἀνεπεφύλακτης κατάφασης μιᾶς ἀκέριας καὶ ᾱἄ- ξιας ζωῆς... Ὁ Γύφτος εἶναι ὁ ποιητὴς σ᾿ ἕν' ἀπὸ τὰ σημαντικώτερα φανερώματά του, σὲ μιὰ ἰστο- ρικὴ στιγμὴ τῆς ὕπαρξής του ἀποκαλυπτικὴ τοῦ θαθύτερου χαρακτήρα της». Συμπεράσματα Απ΄ ὅλα τ᾽ ἀνωτέρω θγαίνει, νομίζω, τοῦτο τὸ συμπέρασμα. 1) Δὲν εἶναι ἀνάγκη καὶ ἴσως δὲν εἶναι ὀρθὸ ν᾿ ἀναζητοῦμε μιά κεντρικὴ ἰδέα, ὅπως παρατηρεῖ μὲ δυσαρέσκεια κι’ ὁ ἴδιος ὁ ποι- ητῆς: «᾿Αποτέλεσμα εἶναι νὰ μὴ εὑρίσκουν καµ- µίαν (ἰδέαν). Ἡ μανία ποὺ τοὺς κυριεύει νὰ τοῦ 6ροῦν (τοῦ τραγουδιοῦ µου) κεντρικὴ ἰδέα». Ύ- πόκειται πάντως σὲ μεγαλύτερη πλάνη ἡ προσπά- θεια ἀνεύρεσης μιᾶς συνεποῦς ἰδέας µέχρι τῶν λεπτομερειῶν. 2) Ὁ Γύφτος, τύπος ποὺ ὁπωσδήποτε γοητεύει τὸν ποιητή, εἶναι πράγματι τὸ προσωπεῖο πίσω ἆ- πὸ τὸ ὁποῖο «μπορεῖ νὰ διαδηλώση ἰδέες ριζικὰ ἀντίθετες πρὸς τὴν κρατοῦσα ἴδεολογία», ὅπως παρατηρεῖ ὁ Χουρμούξιος. Γιατὶ εἰδικὰ ἕνας Γύ- φτος, εἴπαμε σὲ προηγούμενο σημεῖο. 3) Τὸ ποίηµα παρουσιάζει καταστάσεις, ἆ- Υ ΓΥά ΙΟΥΝΙΟΣ 1972 ΤΟΥ πηχεῖ καὶ προθάλλει αἰτήματα τῆς ἐποχῆς, ξεκι- νᾶ ἀπὸ τὸν Ἑλληνικὸ χῶρο καὶ κινεῖται µέσα σ᾿ αὐτόν, ἐκτείνεται ὅμως ἰδεολογικὰ πολὺ πέραν τούτου, πάει πρὸς τὸ ἀνθρώπινο. «Τὸ ἐθνικὸ στοι- χεῖον, παρατηρεῖ ὁ Συκουτρῆς, ὑπάρχει εἰς τὸν Δωδεκάλογον, ἀλλὰ δὲν ἀποτελεῖ οὔτε τὸ περις- Χόμενον οὔτε τὸ νόημά του». 4) Δὲν παρουσιάζει ἑνότητα μύθου ὅπως τὸ ἔπος ἢ ἡ τραγωδία, ἀλλὰ ἀκολουθεῖ τὰ λυρικὰἀ ξεσπάσματα τοῦ ποιητῆ. Γράφει σχετικὰ ὁ ἴδιος: «Χρόνου ὠρισμένου ἰδέα στὸ ποίηµα δὲν ὑπάρ- χει... ᾽Ανακατώνω, φαίνεται, τὸν ἥρωά µου τὸν ἴ- διο σὲ πράµατα καὶ σὲ λογισμοὺς ποὺ κυλᾶνε ἆ- νάµεσά τους, χώρίζοντάς τα χρόνια καὶ καιροί. Μὰ ἐγὼ δὲ διηγοῦμαι ἤσυχα καὶ κανονικά... Ἡ λυρικὴ σκέψη ξεμυτίζει, θαρρῶ, παντοῦ στὸ ποί- ηµα... Πρῶτ) ἀπ᾿ ὅλα ἡ νέα ποίηση ἔχει κάτι τὸ κομμµατιαστό. Εἶναι τὸ σηµάδι ποὺ κάνει τὸ ποίη- μα νὰ παραλλάζη ἀπὸ τὶς κανονικὰ καὶ σύμμε- τρα πλεγμένες, μὲ ἀρχή, µέση καὶ τέλος ἱστορί- ες, καὶ νὰ τὸ δείχνη πιὸ πολὺ σὰ σύντριμμα ἀπὸ κάποιο ἄλλο ποίηµα ποὺ δὲν ξέρουμε, καὶ κάτι τι χωρὶς ἀρχὴ καὶ χωρὶς τέλος...» Τὰ ἴδια λέγει καὶ στὸν πρόλογο τῶν Παράκαιρων γιὰ ὅσους ζη- τοῦν κανόνες, συνέχεια καὶ τυπικὲς λεπτοµέρει- ες. «Ὁ ποιητὴς 6δέόαια δὲν προχωρεῖ μὲ κανόνες ἀπὸ πρωτύτερα διαταγµένους». ἰδέες Ἐκτὸς ἀπὸ τὴ λεγομένη κεντρικὴ ἰδέα, ὁὃ- πάρχουν σ᾿ ἕνα ἔργο τέχνης, προπαντὸς μακρὸ σὰν τὸ Δώδεκάλογο, διάφορες ἄλλες δευτερεύου- σες ἢ µερικώτερες ἰδέες, ποὺ ὁπωσδήποτε ὅμως εἶναι εὔκολο νὰ σημειωθοῦν. Τέτοιες εἶναι ἰδῶ: Δευτερεύουσες 1) Ἡ διάσταση μὲ τὰ παραδοµένα. Ἡ ἀπέ- Χθεια πρὸς τὶς κούφιες, χωρὶς κανένα οὐσιαστι- κὸ περιεχόµενο ἀξίες τῆς ἐποχῆς του, ὅσο ψηλά κι’ ἂν στέκωνται στὴ συνείδηση τοῦ κοινοῦ. Προ- σοχὴ ὅμως, ὄχι ὁ μηδενισμὸς ἀλλὰ ὁ πόνος γιὰ ἕνα κατάντηµα (6λ. Λόγους Δ΄ Ε΄’, Στ’, Ζ΄). Οἱ ἀξίες ἔχουν ἀξία, ποὺ τὴν ἔχασαν καὶ ποὺ µπο- ροῦν νὰ τὴν ἐπανακτήσουν (Λόγος Ζ΄, Ι’). 2) Ἡ ἐπιθυμία καὶ τὸ ὅραμα μιᾶς νέας ζωῆς κατὰ τὶς ἀπαιτήσεις τῆς ἐποχῆς, καταξιωµένης μὲ ἀληθινὲς ἀξίες, μὲ ὁδηγὸ τὸ λογικὸ καὶ κυρί- αρχο τοῦτο πάνω στὴν καρδιά. Κατάφαση τῆς ἐ- πιστήµης, δυνατότητα καὶ αἴτημα νὰ λύωνται τὰ προθλήματα ἀπ᾿ αὐτήν. (Λόγος ΙΑ΄, ΙΒ΄). 3) Προσπάθεια ἀνανέωσης τοῦ ἀρχαίου ἰδα- νικοῦ. ᾿Επαναφορὰ τῶν κλασσικῶν ἰδεωδῶν στὰ ὀρθὰ τους µέτρα -- ὄχι ἀναθίωση τῶν ἀρχαίων -- ὥστε νὰ ὑπηρετήσουν µέσα στὶς νέες συνθῆκες τῆς ἐποχῆς τὸ νέο Ἑλληνισμὸ μαζὶ μὲ ἄλλους πα- ῥράγοντες ν᾿ ἀποκτήση ὀντότητα καὶ αὐτάρκεια (Λόγος Ε΄’, Στ΄). 4) ᾿Αναφορὰ σ᾿ ὅλες τὶς ἐποχὲς τοῦ Ἕλληνι- σμοῦ σὰν ἑνότητας, καταφάσκει τοὺς ἀρχαίους, ἐπιδοκιμάξζει ἰδιαίτερα τὴ γενιά τοῦ 1851 καὶ θλί- θεται γιὰ τὴν παρακμὴ τοῦ Βυζαντίου. Ἡ ἀναφο- ρὰ ἄλλωστε αὐτὴ στὸν Ἑλληνισμὸ εἶναι καταφα- νὴς σ᾿ ὅλο τὸ Παλαμικὸ ἔργο. 5) Ἡ ἀγάπη πρὸς τὴ ζωὴ τὴν ἀκέραια, τὴ δυ- νατή, τὴν ὁλόκληρη σὲ ἀντίθεση πρὸς τὴ θεωρία καὶ τὰ λόγια. “Οτι ὑπάρχει, ὑπάρχει µέσα στὴ ζωὴ καὶ γιὰ τὴ ζωή. Στοιχεῖο τῆς ζωῆς ἀξεχώρι- στο καὶ ἀπαραίτητο γιὰ τὴ δηµιουργία ὁ ἀγώ- νας. Ολα τὰ μεγάλα καὶ τὰ ὑψηλὰ δημιουργοῦν- ται ὕστερα ἀπὸ ἀγώνα σκληρό. ϐ) Προπαντὸς ἡ πίστη στὸ ἄτομο τὸ ξεχώρι- στὸ καὶ δυνατὸ σὰν συντελεστὴ θασικὸ τῆς προ- όδου, τῆς ἀλλαγῆς, τῆς καινούριας ζωῆς. Κά- πώς ξεχωριστὸ ἄλλωστε πίστευε καὶ τὸν ἑαυτό του καὶ συναισθανόταν ἕνα χρέος. Τὰ ἄτομα αὐ- τὰ τὰ διακρίνει κυρίως ἡ θέληση ποὺ μπορεῖ νὰ φτάνη καὶ μέχρι τὴ σκληρότητα. Αὐτὸ ἄλλωστε εἶναι ἀναγκαῖο γιὰ τὴ θεραπεία μιᾶς ἐποχῆς ποὺ νοσεῖ. ᾿Ακόμη τὰ διακρίνει ἡ αἰσιοδοξία, ἡ ἀγω- νιστικότητα, ἡ σαφὴς διάκριση τοῦ στόχου καὶ ἡ μὴ ἐγκατάλειψή του γιὰ ὁ,τιδήποτε. Τέτοιος εἷ- ναι ὁ Γύφτος, τέτοιος κι’ ᾿Αδάκρυτος. Σχετικὰ λέγει ὁ Παλαμᾶς στοὺς «Πεζοὺς Δρόμους». «Αλλ’ ὅτι πιστεύω, ὅ,τι μοῦ Φτάνει γιὰ νὰ ἐξηγήσω τὴν ἱστορία, εἶναι γιὰ µένα ἡ ἀτομικὴ ψυχή, εἷ- ναι ἡ δύναμη τοῦ προσώπου.. καὶ στὴ ζωὴ κα- θὼς καὶ στὴν τέχνη. Γιὰ νὰ δημιουργήσουν τὴν ἱστορία, φτάνουν λίγοι, ξεχωριστοί». 7) ᾽Αγάπη µοναδικὴ πρὸς τὴν ποίηση, τὴ µου- σική, πίστη στὴν ἀξία καὶ στὶς δυνατότητές της. Δὲν εἶναι τυχαῖο ποὺ ὁ Γύφτος ἐπιτυγχάνει τόσα μὲ τὸ θιολί του. (Λόγος Β΄, Ζ΄, Θ΄’, Τ’, ΙΒ’). Εἴ- ναι γνωστὸ ἄλλωστε, καὶ τὸ τονίζει ὁ ποιητὴς -ᾱ ΙΟΥΝΙΟΣ 197. ς μορφὴ--ὄχι τὴ Τσιγγάνα--ἐθανάτωσε τὸ σαρκικὸ ἔρωτα κι ἐλυτρώθη. -- «Κι’ ἄφησες τοῦ τάφου µέσα τὸ κορμί τοῦ χαλασμοῦ καὶ τὸ μνῆμα ἦταν γιὰ σένα πόρτα λυτρωμοῦ». Προηγουμένως Ίταν ὅλα μιὰ ἀπαίτηση καὶ προσµονή, τώρα εἶναι θεθαιότητα, πραγµατικό- τητα, εἶναι πλούσιος. Τὸν διακρίνει δημιουργικὴ θέληση, ἐξαγνισμένος ἔρωτας. Ἡ ἀγάπη τώρα δὲν προδίδει, δὲν ἀπογοητεύει, λυτρώνει. «τὸ φιλὶ σου ἀξίζει, ᾽Αγάπη, χίλιους λυτρωμούς 1!» Λόγος ἑνδέκατος: Εἶναι ὁ δυνα- µικώτερος καὶ ὁ πιὸ ὁλοκληρωτικὸς λόγος τοῦ ἔργου. Ἡ κατάφαση τῶν ᾿Αξιῶν στὸν προηγούµε- νο λόγο δὲν εἶναι ἱκανοποιητική, εἶναι πολὺ θεω- ρία ἐδῶ γίνεται πράξη, δημιουργεῖ τοὺς ἀνθρώ- πους ποὺ θὰ δημιουργήσουν τὴ νέα ζωή. Σ᾽ αὐτὸ τὸ 6οηθεῖ ἕνα γύφτικο παραμύθι ποὺ μετὰ πλά- θεται ὅμως ἀπὸ τὸν ποιητή, ποὺ παίρνει, ὅπως φαίνεται, τὴ θέση του ὁ ᾿Αδάκρυτος, «ἢ μὴν, εἶμ᾽ ἐγὼ ποὺ τῶζησα, μιὰ φορὰ κι’ ἕναν καιρό» Ὁ Γύφτος ξεθωριάζει πιά. Ὁ ᾿Αδάκρυτος εἶναι πολὺ ἀνώτερος, εἶναι ἴσως, ὁ ᾽᾿Αρχοντάνθρωπος, ἐξιδα- νίκευση τοῦ ποιητΏ. Εἶναι ἕνας νέος «ἀκριθογιός», μὲ γνώση «πρωταγρίκητη τοῦ νοῦ», ὅλος δύναμη καὶ θέλη- ση, χωώρὶς οἶκτο, πῶχει µέσα του «τοῦ θεοῦ τὴν καταφρόνια, τοῦ θεριοῦ τὴν ἀπονιά». Ολο ζητά ἀπὸ τοὺς γονεῖς του καὶ ποτὲ δὲ χορταίνει, µέ- χρι ποὺ τοὺς θυσιάζει τέλεια γιὰ νὰ χαρη αὐτὸς (ἔχουμε΄ ἐδῶ νιτσεϊκὸ µοτίθο). «Εἰμ) ὁ ᾿Αδάκρυτος καὶ θέλω !» «Εἶμ’ ὁ ᾿Αδάκοντος καὶ δόστε !» «Εἶμ’ ὁ ᾽Αδάκουτος καὶ φέρτε» «Μέσα µου μιὰ ἄθυσσο ἔχω !» «Θέλω]... κι’ ὅλο θέλω, δὲ μπορῶ». Καὶ φεύγει, θλίΦοντας μὲ τὴν ἀπουσία του τοὺς γονεῖς του. Ὁ θασιλιὰς ποὺ τὸν φοθᾶται (ὅπως φαίνεται ἀπὸ τὸ περιεχόµενο τῆς ἐπιστο- λῆς ποὺ τοῦ ἔδωσε) θέλει νὰ τὸν ἐξοντώση μὲ δό- Ἀο, γιατὶ ἡ κοινωνία τῶν ἀδύνατων µόνο μὲ δόλο ἐξοντώνει τοὺς δυνατούς. Μι’ ὁ ᾽Αδάκρυτος φεύ- γει ὑπακούοντας ὄχι στὴν προσταγὴ ἀλλὰ στὴ μοῖρα του, ζητητής. «Μέσα του μιὰ μοῖρα κάπου, αἰστάνεται, τὸν ὁδηγεῖ πρὸς ἀπάντεχο ἕνα τέλος, πρὸς μιὰν ἄγνωστη πηγή». Στὰ μεγάλα τὰ ἔργα ὁδηγεῖ ὁ σκληρὸς ἆτο- μικὸς ἀγώνας. Μόνος του, ἀθοήθητος θὰ φτάση, θὰ νικήση τὶς δυσκολίες μὲ µόνη τὴ δύναμη τῆς ψυχῆς του. Σὰν τὸ δὁασιλόπουλο τοῦ παραμυθιοῦ, ἀφοῦ εἶναι ἐξαιρετικὴ φύση, πρέπει νὰ γνωρίση τὴ μοναξιὰ ποὺ σκοτώνει, τὶς ταλαιπωρίες, νὰ δο- κιμαστῆ, ν΄ ἀποκτήση αὐτοσυνείδηση. Ἡ ἔρημος θὰ τὸν ὠριμάση. Περνώντας ἀπὸ τὴν ἔρημο ἁντι- µετωπίζει σταδιακὰ τὶς δυσκολίες, ὥσπου ἆπο- µονώνεται τέλεια καὶ τὸν ἀπειλεῖ ἡ δίψα ἡ λάμια. Τὸ ἀντίκρυσμα τοῦ θανάτου τὸν παιδαγωγεῖ, ὁ θάνατος εἶναι παιδαγωγὸς εἰς ζωήν. «κι’ ὅταν πιὰ δὲν εἶχε συντροφιά ἔνοιωσε στὰ σπλάχνα του ὁ ᾿Αδάκουτος κάποια δείλια, κάποιο γύστασμα, καὶ τὸ Ἐύπνημα μιᾶς Λάμιας' κι) αὐτὴ ἡ Λάμια ἦταν ἡ δίψα». Βλέπει ὁράματα, πηγές, φαντάσματα. Κι’ ἑ- δῶ πάλιν ἡ μοῖρα του τὸν ὁδηγεῖ τ᾽ ἄλογό του ποῦναι ὁ πατέρας του -- ἄρα ἡ μοῖρα του -- τὸν σώζει ὁδηγώντας τον ἐκεῖ ποὺ πρέπει: «Ἐμπιστέ- Ψψου καὶ γΌρε σὲ μένα, καὶ νοητάκ᾽ εἶμ᾽ ἐγώ... ἐ- κεῖ πᾶμε ποὺ πρέπει!» Φτάνει τελικὰ σὲ πηγάδι, ὅπου κάνει τὸ γράμμα κύπελλο γιὰ νὰ πιῆ νερό. Ετσι ὁ θάνατός του (τὸ πιττάκι) τὸν σώζει. Δὲν φτάνει στὸν ἀδελφό τοῦ Φασιλιᾶ, ἀλλὰ σ’ ἕνα ἄλλον ποὺ εἶχε μιὰ κόρη «ἀπ᾿ τὴν ἀγάπη κάποιας ξωτικιᾶς» καὶ μὲ μιὰ ὁμορφιὰ Φφρικτή, ποὺ ῆταν σκληρὴ κι’ εἶχε μιὰ τεράστια γνωστικὴ ἱκανότητα «κι ἦταν ὅμορφη ὡς ἡ τίγοης κι ὅμορφη ὡς ἡ ἀστραπὴ κι ἦταν ἥσυχη σὰν ὅλα τὰ δαθιὰ καὶ τὰ σκληρἁ καὶ ξηγοῦσε καὶ τ ἀξήγατα σὰ νὰ μὴ τῆς εἶχε ἡ πλάση τίποτε κρυφτὀ». ΔΙΟΔΕΚΑΛ δελτίον ΟΕΛΜΕΚΕ ΣΕΛΙΣ 13 ΓΟΣ Τ Τῆς ἔφερναν ὅλα τὰ μυστικὰ ἀπὸ παντοῦ καὶ τὰ ἔλυνε ὅλα, «δὲν ἔμενε κανένα ποὺ νὰ μὴ τὸ θρῃ». Σὰν ἄλλη σφίγγα θανατώνει ὅλους ὅσων λύει τὰ αἰνίγματα. Ηταν ἡ σοφία, ἡ ἐπιστήμη, ἥ ἀλήθεια σκληρὴ ποὺ κατακτᾶ τὸ πᾶν. Στὴν ᾽Αγέ- λαστη καὶ στὴ σοφία της ἔρχεται ν᾿ ἀντιταχθῆ ὁ ᾿Αδάκρυτος «τῆς Μοίρας διαλεκτὸς» ἡ ζωὴ, ἡἢἡ πεῖρα καὶ ἡ δύναμη, ἡ ἀδίστακτη θέληση. Προτεί- νει ὁ ᾿Αδάκρυτος τὸ δικό του αἴνιγμα, τὸν ἑαυτό του, τὴ ζωή του: «Στὸν πατέρα µου καθάλλα, τὴ μητέρα µου φορῶ, κι’ ἤπια, γιὰ νὰ Ἐεδιψάσω μὲ τὸ Χάρο µου γερό!» Τὸ αἴνιγμα δὲν λύεται κι ἐπακολουθεῖ ὁ Υάμος τῶν δύο μὲ τὸν ὁποῖο ἐπιθάλλεται ἡ δύνα- µη, ἡ θούληση στὴ σκέψη καὶ τὴ σοφία. Ἐκείνη θέλει νὰ γνωρίση, ἐκεῖνος νὰ κατακτήση. Γίνεται μιὰ σύζευξη τῆς θέλησης μὲ τὴν ἐπιστήμη σ᾿ ἕνα σμίξιµο ὄχι τρυφερό, ἀνθρώπινο ἀλλὰ «σὰν τ᾽ ᾱ- Υρίμια στὸ δρυµό». Ἐκείνη θέλει νὰ γιορτάση, νὰ γαληνέψη, ν᾿ ἀναπαυτῆ στὸν τόπο της, νὰ πάρουν ἐκεῖ τὸ θρόνο. Ἐκεῖνος ὅμως θέλει ν᾿ ἀγωνιστῆ, δὲν θέλει ἐπινίκια, γιατὶ δὲν τελείωσε «χλιμιν- τράει τ᾽ ἄλογό µου... κι ἀνυπόμονα σκάφτει», θέλει ταξίδια σὲ κόσμους ἀπάτητους «μὲ πρωτό- γραφτες μµοῖρες». Ἔχει ἀκόμη µεγάλη ἀποστολὴ, νοιώθει ἕνα κοσμοπλαστικὸ σκοπό, θὰ δηµιουρ- γήση τὴ νέα γενηὰ τῶν ᾿Αδάκρυτων «ποὺ θ᾽ ἀλλά- ξη τὴν πλάση». Γιὰ νὰ φτάση σ᾿ αὐτὸ τὸ σκοπὸ ἔκαμε ὅσα κακὰ ἔκαμέ, ὄχι ἀπὸ σκληρότητα: «Γιὰ γὰ φτάσω στὴν ἄφταστη γέννα τὴν καρδιά µου τὴν ἕκαμα. πέτρα». Κι ἡ ἀπονιὰ κι’ ἡ σκληρότη µου πόδια γιὰ νὰ φτάσω σωστὰ καὶ γοργά». Τοὺς γονεῖς του τοὺς πούλησε «ἀπὸ πεῖνα ἵἱ- ερὴ µυστικιά», γιατὶ εἶναι ξεχωριστὸς. «Βἶμαι ἡ σάλπιγγα ἐγὼ μιᾶς ἀνάστασης κ᾿ εἶμαι ἡ σκάλα ποὺ ἀρχίζει ἀπ᾿ τὴ γῆς καὶ ποὺ χάνεται πέρα ἀπὸ τ ἄστρα». Ὑπέστη τὰ πάντα ἀπὸ πίστη σὲ μιὰ νέα γε- νηὰ τῆς ὁποίας αὐτὸς εἶναι «πατριάρχης», ϐ᾽ ἀ- φήση τὰ ἴχνη του παντοῦ. Καὶ ὅταν κάποτε μὲ τὸ γύρισμα τῶν χρόνων (ἡ αἰώνια ἐπιστροφὴ τοῦ Βίτσιε) θὰ φτάση μιὰ µέρα «ραγισμοῦ καὶ σει- σμοῦ» ἡ νέα αὐτὴ γενηὰ θὰ μείνουν «ὀρθοὶ στύ- λοι, κρατώντας τὴν πλάση!» Ετσι τελειώνει ἑ- δῶ οὐσιαστικὰ τὸ ἔργον τοῦ Γύφτου, ἡ νέα δηµι- ουργία. Λόγος δωδέκατος: Μετὰ τὴν δη- μιουργίαν τῆς νέας γενηᾶς ὁ Γύφτος όγαίνει στὸν κόσµο, στὴ φύση γιὰ νὰ κατακτήση τὸ ἀληθινὸ νόημά της, νὰ µάθη τὰ μυστικά της, ν᾿ ἀνακαλύ- Ψη μιά νέα σχέση τοῦ ἀνθρώπου μὲ τὸ περιθάλ- λον εἰς ἕνα ἀγώνα γιὰ τὴν ἐπίτευξη ἁρμονίας. ᾽Αλλαγμένος ψυχικὰ καὶ ἰδεολογικά, πλούσιος μὲ γέα πεῖρα, πατριάρχης μιᾶς νέας γενηᾶς ξανάρ- χεται στὴ Θράκη: πω Ἡ κα ’ «κάπου ἐκεῖ πρὸς τὰ ἹΜπαλκάνια, κάπου ἐχεῖ πρὸς τὴ Ροδόπη» ἀπ᾿ ὅπου ξεκίνησε. Νὰ ὑπάρχη ἄράγε κι’ ἐδῶ ὁ- παινιγμὸς γιὰ τὴν αἰώνια ἐπιστροφή, γιὰ τὴν ἆ- νακύκλιση τῆς ζωῆς Πάντως ἡ σχέση του ἐδῶ μὲ τὴ φύση δὲν εἷ- ναι σὰν πρὸς διακοσμητικὸ στοιχεῖο, δὲν εἷν᾽ ἐξω- τερική, ἀλλὰ µυστηριακή, θρησκευτική, τὸν ὁδη- γεῖ κάποια δίψα μεταφυσική, ὅπως παρατηρεῖ ὁ Συκουτρῆς: «Ὁραματίζετ) ἕνα νέον εἶδος σχέσε- ὡς τοῦ ἀνθρώπου πρὸς τὴν φύσιν, θεμελιωμένον ἐπὶ τῆς πίστεως πρὸς νέαν κοσµογονίαν... ᾽Αλλ’ ἡ φύσις τώρα δὲν τοῦ ἐμφανίζεται ὑπὸ τὴν διακο- σµητικἠν, τὴν εἰδυλλιακὴν της µορφήν... Μεταφυ- σικὴ δίψα καὶ θρησκευτικὸς πόθος τὸν φέρουν τώρα πρὸς τὴν Μητέρα Γῆν, σοφίαν καὶ πίστιν πρόκειται νὰ τοῦ διδάξουν τώρα τὰ δένδρα». Τὰ δέντρα ὅλων τῶν εἰδῶν τοῦ μιλοῦν «σιγα- λὰ παρθένα λόγια», λόγια δηλ. πρωτάκουστα. Ξέρουν πὼς δὲν τὸν ἐνδιαφέρει «ἡ γλυκειὰ κου- θέντα» τὸ εἰδυλλιακὸ στοιχεῖο κι’ ὁ λυρισμὸς τῆς φύσης, ἀλλὰ «λόγοι ἀγρίκητου ποὺ θγαίνουν «ἀπ’ τ) ἀνήλιαγα 6θάθη» ποὺ φέρνουν οἱ ρίζες τους «ἴσα ὁλόϊσ᾽ ἀπ᾿ τὰ µαστάρια τῆς µητέρας Γης» δηλ. τὴν ᾿Αλήθεια ποὺ θγαίνει σὲ μυστικὴ γλῶσσα καὶ ποὺ τὴν ἀκούει µόνο: «σφραγισµένος ὅποιος εἶναι μὲ σφοαγίδα μυστιχιά». Ἡ γἢῆ κρύδει µέσα δαθειὰ της αἰώνια μυστι- κά, τὰ μυστικὰ τῆς δημιουργίας της, ποὺ τὰ δέν- ΥΓΥΦΊ Υ δρα μὲ τὶς ρίζες τους ἑνωμένες μ᾽ αὐτὰ τὰ 6άθη τὰ φανερώνουν. Ὅσα θὰ τοῦ ποῦνε: «εἶναι μοῖρα καὶ ἱστορία καὶ παράδοση τῆς γῆς». Ἡ μουσικὴ τοῦ Γύφτου θυμίζει τὸν Ὀρφέα ποὺ κι αὐτὸς μὲ τὴ λύρα του µάγευε τὰ πάντα κι ἀποζητοῦσε μὲ τὴ μουσικὴ τὴν ᾽Αλήθεια. Σὰν ἀρχηγέτης νέας θρησκείας (τοῦ δεύτερου ὌὍλυμ- που) συγκέντρωσε τὰ πολλὰ καὶ τὰ σκόρπια «μιὰ εν ἡ φύση μὲ ὅσα ὀνόματα» καὶ διάλυσε τὶς πολλὲς δοξασίες καὶ μυθολογικὲς ἑρμηνεῖες (τὸν πρῶτο Όλυμπο) μὲ τοὺς πολλοὺς Θεοὺς, τὰ πολλὰ ὀνόματα τῆς μιᾶς θεότητας τῆς μιᾶς φύ- σης. Παίρνει ἡ λατρεία νέα ὑπόσταση, γίνεται μυστηριακὴ «καὶ ἡ θρησκεία μουσική». Πάνω ἀπ᾿ ὅλ᾽ αὐτὰ ὅμως, τὰ ὄνειρα καὶ τὶς χίµαιρες ποὺ πρέπει νὰ νικήση ἡ ζωὴ «Γιούχα, Ὄλυμποι ἀπ᾿ ἀχνούς». εἶναι ἡ ᾽Αλήθεια. Αὐτὴ ἡ ᾿Αλήθεια θὰ ἀρεθῆ ὄχι µόνο µέσα στὸν ἄνθρωπο, ἀλλὰ «στὸ ταίριασμα τῆς καρδιᾶς σου καὶ τοῦ νοῦ σου μὲ τὰ πάντα τῆς ζωῆς». Θὰ στηθῆ ὁ τρί- τος Ὄλυμπος, ἡ ᾿Επιστήμη ποὺ αὐτὴ µόνη εἶναι αὐστηρή, ἀντικειμενική, ἀγέλαστη, ἀπαιτεῖ τὴν ὑποταγὴ τῆς καρδιάς ἀπὸ τὸ νοῦ: Καλὸ καὶ τὸ συναίσθηµα, ἀλλὰ προχωρεῖ κανεὶς καλύτερα μὲ τὸ νοῦ. Ας θυμηθοῦμε ὅτι ὁ ποιητὴς εἶναι ἴδεο- λόγος καὶ θετικιστής. «Ἡ καρδιὰ τὸ θᾶμα ἂν εἶναι τῆς καρδιᾶς τὸ μάτι ὃ νοῦς» Ὅ νοῦς, ἡ ἐπιστήμη θὰ ἑρμηνέψη τοὺς «δυ- σκολοεξήγητους κι’ ὁλοσιδερένους νόμους» κα- τὰ τοὺς ὁποίους ὑπάρχει καὶ κινεῖται ἡ γῆ. Αὐτὴ ἡ κίνηση δὲ θὰ σταµατήση ποτέ, γιατὶ ἡ ζωὴ εἷ- ναι δύναμη, εἶναι κίνηση. «Γιατὶ πάντα ἀπὸ μιὰ Δύναμη ϐ) ἀνασταίνεται ἡ ζωή». Δίδεται μετὰ κατὰ ποιητικὸν τρόπον ἡ ἱστο- ρία τῆς δημιουργίας καὶ ἐξέλιξης τῆς γῆς (ἐπί- ὅραση ἀπὸ τὴ θεωρία τοῦ Λαπλάς) μὲ τονιζό- µενο ἰδιαίτερα τὸ στοιχεῖο τοῦ ἀγώνα, τῆς πά- λης ἀπὸ τὴν ὁποία μετὰ ἀπὸ διάφορες διαµορφώ- σεις ἐπικράτησε ἡ ἁρμονία. «Πολεμῆσαν ἄγριο πόλεμο στὸν πρὠτόγογο καιρὀ, στὸ ἅπλαστο ἁπαλὸ κοοµί της Ἡ φωτιὰ καὶ τὸ νερό». , Καὶ ὁ σκοπὸς ἐσύ. Αρμονία Ὅπως δὲ διδάσκει καὶ ἡ Θρησκεία καὶ ἡ Ἐ- πιστήµη, μετὰ τὸν ἀγώνα τοῦτον καὶ μετὰ τὰ ἄλλα ὄντα, «ἀνάτειλε» κι’ ὁ ἄνθρωπος, πού, σὰν εἰκόνα καὶ ὁμοίώση τοῦ Θεοῦ «θάµπωσε τοὺς οὐ- ρανούς». Τέλος ἐκφράζει ὁ ποιητὴς τὴν πίστη ἡ τὴν ἐλπίδα πώς, ὅπως ἔγινε μὲ τὴ φύση, ποὺ ἡμερέ- Ψαν τὰ στοιχειά, ἔτσι καὶ ὁ ἄνθρωπος θὰ γαλη- νέψη, θὰ ἐπικρατήση στὸν κόσµο τάξη καὶ εἰρήνη. «καὶ στ’ ἀνθοώπου τὴ ψυχἡ θᾶρθη νὰ οριξώση εἰρήνη καὶ γαλήνη ϐ) ἁπλωθῆ». Ὁ ἄνθρωπος θά ἐξιλεωθῆ μὲ τὸ περιθάλλον, ἡ ἀτομικὴ ψυχἠὴ μὲ τὴ ψυχἠ τοῦ σύμπαντος. «Καὶ θὰ ζήση ὁ λόγος, τ’ ἄλογα, πι’ ἄνθρωποι κι’ ἀγοίμια, ἡ πλάση σὰν τ) ἁγνὰ καὶ σὰν τὰ ὡραῖα δέντρα στὰ µεγάλα δάση». Αλλες ἀναλύσεις καὶ ἑρμηνεῖες Γιὰ τὴν ἑρμηνεία καὶ τὴν ἐκτίμηση τοῦ Δωδε- καλόγου γράφτηκαν πολλὰ καὶ ποικίλα, ἀπὸ ἐγ- κώµια μέχρι κατηγορῶ. Ὁ Ι. Μ. Παναγιωτόπου- λος στὸ ἔργο του «Κωστῆς Παλαμᾶς» λέγει χαρα- κτηριστικὰ τά ἑξῆς: «Ἡ κριτικὴ ἔπεσε ἀπάνω του σὰν τὴν ἀκρίδα. Προσπάθησε μὲ κάθε τρόπο νὰ κατακτήση τὸ νόηµά του, νὰ ξεδιαλύνη τὶς ἴδεο- λογικὲς ἀποχρώσεις του, νὰ ξεσκεπάση τὰ σύμ- θολά του καὶ μάλιστα τὸ ὑπέρτατο, τὸ Γύφτο». Ὅταν λεχθοῦν τόσα πολλά, εἶναι φυσικὸ πολλὰ νὰ εἶναι εὔστοχα, ἄλλα ὅμως νὰ εἶναι καὶ παρά- λογα καὶ παράδοξα, δημιούργημα ἐκ νέου ἁπλὸ τοῦ κριτικοῦ. Εἶναι ἀλήθεια ὅτι γενικὰ πρόκειται γιὰ πο- λὺ ἀξιόλογο ἔργο καὶ ὅτι ἔχει πρὸ παντὸς πλού- σιο περιεχόµενο. Γιαυτὸ καὶ συνήθως ἡ κριτικὴ στάθηκε σ᾿ αὐτὸ τὸ περιεχόµενο καὶ παραμµέλη- σε τὴ µορφή του. Τοῦτο φαίνεται δικαιολογηµένο στὰ μεγάλα ἔργα μὲ πλούσιο περιεχόµενο, μὲ πολλὲς ἰδέες. Συµθαίνει ἴσως ἐδῶ καὶ μὲ τὸν ποιητὴ καὶ μὲ τὸν κριτικὸ ἐκεῖνο ποὺ λέγει γιὰ τὸ -ᾱ-- ΙΟΥΝΙΟΣ 1972 ΣΕΛΙΣ 12 δελτίον ΟΕΛΜΕΚ - Εἶναι φανερὸ πὼς ἡ θλίψη αὐτὴ ὑπενθυμίζει τὸ Οἱ τάφοι δὲν μοιάζουν τάφοι ἀλλὰ τραπέζια Κι’ ἡ γιορτὴ συνεχίζει, ἐνῶ ἀκούεται ὅλο κο- λακεία καὶ δουλοφροσύνη καὶ χαμέρπεια ἡ Φωώ- νὴ τοῦ ὄχλου, τῶν Πράσινων καὶ τῶν Βένετων να ὑμνῆ τὸν Ρήγα. Τὸ τραγούδι αὐτὸ ἀποτελεῖ πα- ῥράφραση γνωστοῦ θυζαντινοῦ ἄσματος που τρα- γουδοῦσαν στὸν ἱππόδρομο. Μόλις τελειώνουν αὐτοί, ἀκούεται «μαῦρος ὕμνος, μοιρολόϊ καὶ κα- τάρα» τὸ τραγούδι τῶν ᾿Ακριτῶν. . , Θρηνοῦν αὐτοὶ γιὰ τὸ κατάντηµα ποὺ θΘλέ- πουν «μεθύσι ἀνάξιο σέρνει τα ὅλα στὰ θέατρα καὶ στὰ καπηλειά», καταριῶνται τοὺς κόλακες, θλέπουν νὰ σθύνουν οἱ φάροι, οἱ δόξες νὰ γίνων- ται «καπνοὶ καὶ σύγνεφα κι’ ἀφροί». «Καὶ νά! λαγόκαρδοι ἀφεντάδες καὶ θηλυκοὶ καὶ ὀκνοὶ καὶ ἀργοί! τὸν Τσίρκο µέσα οἱ χαροκόποι καὶ στὸ ναὺ οἳ ποργοθοσχοί». Πάει κι ὁ Διγενὴς «στεφάνι τῆς ἀντρειᾶς», πᾶνε κι’ οἱ πύργοι μὲ τὶς πολεμῖστρες, πᾶνε οἱ πολιτεῖες, οἱ κάµποι τὰ κάστρα, πᾶνε κι οἱ ἀκρί- τες «ἄδεια στολίδια», τώρα πιά, «μιᾶς φαύλης ἅμοιαστης γιορτῆς», ἆθλια συρµένοι, «παιδιῶν περίγελα καὶ μπαίγνια», πάει πλάκωσε ἡ νύκτα. Κι ἀνατριχιασμένος μιλά ὁ Προφήτης ποὺ τἄκουσε ὅλα. Θρηνεῖ κι’ αὐτὸς στὴν ἀρχή. Θυ- μάται τὸ μεγαλεῖο τῆς πόλης καὶ μὲ πόνο θλέπει πὼς δὲν ὑπάρχει πιὰ ο νασνονακμεννεεκννννκκκὸ ἐσένα ἦταν ὁ δοόµος σὲ θοριὰ κα’ ἀνατολή, νοτιὰ καὶ δύση, σὰν τὸ δρόµο τοῦ ἥλιου γέργεις ὅμως τὸ πρωΐ γιὰ σὲ δὲ θὰ γυοίση». Τὸ πέσιμό της θ) ἀκολουθήση χαροκόπι τῶν ἐχθρῶν της, ἐξευτελισμὸς τῶν κατοίκων καὶ µια νέα κατάσταση, μιὰ φήμη σ᾿ ἕνα μέλλον ἀπ᾿ τὰ χαλάσματα «κάθε δύναμης καὶ χάρης σου ἀπαργήτρα διαλαλήτρα μοναχὰ τῆς ἀσκηχιᾶς σου». Ἡ ψυχή της μὲ τὸ σπόρο τῆς ἁμαρτίας μέσα της «θὰ πλανιέται κυνηγώντας ἄλλη γέννα», θὰ ξεπέφτη συνεχῶς, δὲν θὰ θρίσκη ἀνάπαψη. θὰ ξα- ναγεννιέται σὲ νέα κορμιὰ (μετεμψύχωση) κάθε φορὰ χειρότερα, ὥσπου μὴ ἔχοντας πιὸ χαμηλὰ νὰ κατέθη κι ἀφοῦ τὴ λυπηθῆ «τῆς ἀγάπης ὁ Θεὸς» θὰ ξηµερώση καὶ γιαυτὴν μιὰν αὐγὴ καὶ θὰ θρῆ τὸ λυτρωμό. Τότε πιά: «γιὰ τ’ ἀνέθασμα Ἑανὰ ποὺ σὲ καλεῖ θὰ αἱστανθῇς νὰ σοῦ φυτρώνουν, ὢ χαρά! τὰ φτερά, τὰ φτερὰ τὰ πρωτινά σου τὰ μεγάλα». Στὰ λόγια τοῦ Προφήτη διαγράφεται Φανε- ρὰ ἡ εἰκόνα τῆς παρακμῆς τοῦ Βυζαντίου κι οἱ τύχες του μετὰ τὴν ἅλωση μὲ σαφῆ τὴν ἀναλογία γιὰ τὴν παρακμή τῆς ἐποχῆς του στὴν Ἑλλάδα «ινὲ καµµιά σου δὲ θὰ ζῆ µεγαλωσύνη, κι’ οἱ ποοφῆτες ποὺ θὰ προσκυνᾶ γᾶνοι καὶ ἀρλεκῖνοι καὶ διαφεντευτάδες χυθερνῆτες του οἱ εὐνοῦχοι», ἀλλὰ καὶ μὲ σαφῃ τὴν πίστη σ᾿ ἕνα ξανάνιωμα, ἕνα ἀνέθασμα, μιὰ ἀνάσταση. Λόγος ἔννατος: Ὁ μηδενισμὸς τοῦ Γύφτου δὲν τὸν ἀναπαύει' ἡ ἄρνηση τῶν πάντων δὲν τὸν ἱκανοποιεῖ. Πρέπει νὰ θρεθῆ μιὰ νέα διέ- ἔοδος. Ἡ πολεμικὴ του πρὸς τὰ ὅσια δὲν προέρ- χεται ἀπὸ ἄρνηση ἢ ἀδιαφορία ἀλλὰ ἀπὸ πόνο γιὰ τὸ κατάντηµα κι’ ἀπὸ ἐπιθυμία γιὰ θελτίώση. Μὲ τὴν προηγούµενη στάση του ὅμως ὁ Γύφτος μένει μόνος, ἀποξενωμένος, περιφρονηµένος. “Ο- λοι τὸν ἀπαρνοῦνται: «Γύφτο οἱ ἀλλόφυλοι μὲ κράξουν κ’ οἱ γύφτοι ἀλλόφυλο μὲ λένε χι’ οἱ δουλευτάδες ἀκαμάτη. Ἔτσι σὲ ἀντίθεση πρὸς τὶς προηγούμενες δι- ακηρύξεις του «εἶμ᾽ ὁ ἀκέριος, ««ξεχωριστὸς σάρκα καὶ ψυχὴ» ἀπογοητεύεται, ἀπελπίζεται καὶ ἐπικαλεῖται τὸ θάνατο. πούφιος ἐμένα εἶν᾽ ὁ χοοµός µου καὶ στὴν κοοφή μου εἶναι δροσιὰ καὶ στὴ Οίξα µον φαρμάκι. Καὶ κανενὸς ἀχουμπιστήρι σχέπη δὲν εἶμαι καγενὸς τὶ ἀργεῖς, ὦ πέλεκα, τὶ ἀογεῖς χρέος, ἡ κραυγὴ τῆς ἀπελπισίας εἶναι ἀρχὴ τῆς λύτρωσης. Ἐνῶ θρίσκεται σ᾿ αὐτὴ τὴν κατά- σταση θρίσκει «μισοθαμμµένο μέσ᾽ στὸ χῶμα» ἕ- να θιολί, ἕνα θιολὶ ποὺ ἀνῆκε ἄλλοτε σ᾿ ἕνα ἐρη- µίτη «τὸ διολί τοῦ γέρου, τ ἀσκητευτῃ κληρο- νοµιά». Τὸ θιολὶ αὐτὸ πρέπει νὰ εἶναι ἡ μουσική, ἡ ποίηση τοῦ Παλαμᾶ ποὺ λαλεῖ «ὅσα ἐδῶ καρ- διὲς δὲν ξέρουν, χείλια δὲ λαλοῦν». Γιὰ τὸν άσκη- τὴ εἶναι φανερὸ πὼς ἡ γαλήνη, ἡ προσευχή, ἡ ᾱ- ποµόνωση, ἡ μυστικὴ ἐπικοινωνία ἔχει σηµασία, ὁ ἀσκητὴς εἶναι ἕνα ξεχωριστὸ πρόσωπο, ἐπομέ- νως καὶ τὸ 6ιολὶ αὐτὸ ἔχει κάποια ξεχωριστὴ ἶ- διότητα γιὰ νὰ φανερώση τὶς νέες ἀλήθειες. ᾿Αν- τικρύζοντας αὐτὸ τὸν ἀσκητή, ἔστω νοερά, ὁ Γύ- φτος ἀρχίζει νὰ ἔχη ἀμφιθολίες γιὰ τὴν ἄρνησή του:-- «Μὴν ὑπάρχουν Μὴ δὲν εἶναι ὄνειρα κι οἱ Θεοί» καὶ νἁ νοιώθη, ὅποιος κι’ ἂν εἶναι «Τοῦρ- κος, γύφτος, ἅγιος, ἥρωας, ληστῆς» πὼς πρέπει νὰ προσευχηθῆ. Ετσι γίνεται ὁ Γύφτος πάλι μουσικός, ὄχι ὅμως ὅπως μὲ τὸ ζορνᾶ, πάει κοντὰ στὸν κόσµο καὶ γίνεται δημιουργός. «ὁ κόσμος γίνεται ἀπὸ µένα µέσα στὰ χέρια µου τὰ ὃνό», καὶ ἡ µόνη πραγματικότητα εἶναι τὸ θιολὶ «θιολί μου, ὑπάρχεις µόνο ἐσύ», ἡ μουσικὴ. Γιὰ νὰ δη- µιουργήση αὐτὴ τὴ μουσικὴ παλαίει τὸ δοξάρι μὲ τὸ θιολὶ. Καὶ οίξου, σὰ σπαθί, δοξάοι, πρὸς τὴν τετράδιπτλη χορδή, καὶ ατύπα την καὶ σπάραξέ την, ἡ ἁρμονία νὰ γεννηθῆ». Γιατὶ ὁ κόσμος κι’ ὅτι εἶναι σ᾿ αὐτὸν ὡραῖο καὶ µεγάλο «γεννιέται πάντα ἀπόνα πάλαιµα σὰ δοξαριοῦ μὲ μιὰ χορδή». Γίνεται ἀγώνας ποὺ ϐΘυ- µίζει τὸν ἀγώνα τῶν ἀντιθέσεων τοῦ Ἡρακλείτου «ἕνωσις πολυµιγέων καὶ δίχα φρονεόντων συµ- Φφρόνησις» καὶ τὴ γένεση ἀπὸ ἕνα πόλεμο «ὁ πό- λεμος πάντων μὲν πατὴρ ἐστι, πάντων δὲ Θασι- λεύς». Ἔτσι κι’ ἐδῶ τὸ κάθε τι «µέσα στὴ λύσσα ἑνὸς πολέμου δουλεύεται». ᾿Απὸ τοὺς γύρω του «κι’ ἀπ᾿ τὰ τραγούδια τῆς φυλῆς» πλέκει τὴ δική του µουσική, τὴν ὁποίαν ὅμως κανένας δὲν κατα- λαθαίνει καὶ δὲ θέλει, ἀλλὰ τοὺς ἐνοχλεῖ, γιατὶ αὐτοὶ δὲ θέλουν τὸν ἀγώνα, τὴν ἀλλαγή, ἀλλὰ τὰ εὔκολα, τὰ ἕἔτοιμα. Ὅ Γύφτος ὅμως δὲν ὑποχωρεῖ, ἔστω κι’ ἂν τὸν ἀποδοκιμάζουν, ἀλλὰ παίζει καὶ καίει καὶ πετᾶ καὶ δέρνει καὶ συντρίδει κι’ ἀνασταίνει καὶ πλάθει καὶ Φέγγει καὶ λασταίνει. ἴσως ὁ- πάρχει πάλιν ὑπαινιγμὸς γιὰ τὴν ἐποχή του καὶ γιὰ τὴν ἀντίδραση ποὺ προκάλεσε ὁ ποιητῆς μὲ τὴν ποίηση καὶ τὶς ἰδέες του, ποὺ ἐνοχλοῦσαν τοὺς πολλούς. «Ποιὸς εἶν) αὐτὸς μὲ τὸ διολὶ ποὺ δὲν εὐφραίνει τὴν καρδιά µας, κι’ ἀνάφτει μέσ) στὰ σωθικά µας τὸ Ἑάφνιασμα μὲ τὴν ὀργή» Μόνο τὰ παιδιὰ τὸν καταλαθαίνουν «ποὺ μέ- σα τους πλανιέται στοχαστικὰ ἕνα μυστικό», ὅ- µως αὐτὸ τὸν Ἱκανοποιεῖ, γιατὶ αὐτὰ ἀποτελοῦν τὸ µέλλον, στὸ πρόσωπό τους μιλᾶ ἡ φυλή: «καὶ σὰ νὰ μοῦ ἔστελνε ἀπὺ θάθη καιροῦ μµελλόμενου φιλιά, μὲ τὰ τρισεύγενα παιδιά, ἡ φυλή». Στὴ συνέχεια ἀκολουθεῖ ἕνα ποίηµα ὕμνος καὶ συμπάθεια πρὸς τὰ παιδιά, ποὺ θυμίζει στὸ περιεχόµενο καὶ στὴ μορφὴ τὸν «Τάφο». Λόγος δέκατος: Ὀτίτλος «ἈΑνα- στάσιµος» καθὼς καὶ τὰ δυὸ ἀποσπάσματα τοῦ Παλαμᾶ καὶ τοῦ Νίτσιε εἶναι χαρακτηριστικὰ τοῦ περιεχοµένου. ὍὉ ποιητὴς γίνεται δημιουργός, παλινωδεῖ, ἐπαναφέρει στὴ ζωὴ τὶς ἀξίες ποὺ θανάτωσε στὸν 3ον, 4ο, 6ο καὶ Το λόγο. Ὅ θάνα- τός τους ῆταν προσωρινὸς, πέθαναν µόνο γιὰ τὸ Γύφτο, ὑπάρχουν ὅμως, γιατὶ εἶναι ἄρρηκτα συν- δεδεµένες μὲ τὴ ζωῆ, μὲ τὸν ἄνθρωπο, εἶναι ἀντι- κειµενικές. Συνεχίζεται ὁ προηγούμενος λόγος, τὸ δ6ιολὶ ποὺ ἑτοιμάζει κάτι τὸ ξεχωριστὸ παίζει «σήµερα µεγάλο κάτι, κάτι ἀπάντεχο ἑτοιμάζεις». Μὲ τὴν κοσµοπλαστική της δύναμη ἡ µουσι- κἡ θ᾽ ἀναστήση «τοὺς ἀθάνατους ποὺ πέθαναν καὶ τοὺς εἶχε θάψει» ὁ Γύφτος. Βρίσκεται ὁ Γύφτος µέσα στὸ κοιµητήρι, ὅμως γιὰ ἕνα τέτοιο µεγά- λο γεγονὸς ἐπικρατεῖ παντοῦ χαρὰ «καὶ ποτὲ δὲν εἶδα τέτοια μέσ) στὰ µνήµατα χαρά». μὲ πλούσια φαγοπότια. Εἶναι τρεῖς οἱ τάφοι, ὅλοι «μὲ τὸ μάρμαρο καὶ μὲ τὸ χρυσάφυ καὶ τοῦ πρώτου «εἶναι τὸ μάρμαρο σὰν τὴ σάρκα» κι εἷ- ναι πάνω ζωγραφισμένη «ἡ Γη ἡ Θδασίλισσα», τοῦ δεύτερου εἶναι «τὸ μάρμαρο πράσινο» κι ἕ- χει γραμμένη πάνω «τὴ νεράϊδα τὴ θάλασσα» καὶ τοῦ τρίτου εἶναι τὸ μάρμαρο ἄσπρο «σὰν τὸ κρί- νο» κι’ εἶναι πάνω ζώγραφισμένος «ὁ Οὐρανὸς ὁ δράκοντας μὲ τ᾿ ἀστέρια». ᾿Ανοίγουν οἱ τάφοι καὶ ὀγαίνουν ἀπὸ µέσα ἀντιστοίχως «ἡ ᾽Αγάπη σὰν πρωτάκουστη», «ἤ μητέρα ἡ Πατρίδα τρισέθαστη µέσ᾽ στὰ σεθα- στὰ» καὶ «οἱ Θεοὶ δημιουργοί». Εἶναι ὅλες ἀξίες πλασμένες ὄχι μὲ τὴ φαντασία ἀλλὰ πραγµατι- κές, ἀπαραίτητες γιὰ τὸν ἄνθρωπο. Μὲ τὴν ἀνά- σταση ἐπιτυγχάνεται, ὅπως παρατηρεῖ ὁ Συκου- τρῆς, «ἀπογυφτοποίηση τοῦ Γύφτου». Δὲν εἶναι πιὰ γύφτος, χαιρετίζει τὶς νέες ἀξίες. «Περιδόλια, ἀνοῖχτε στὴν “Αγάπη, καὶ θροντῆστε κάστρα, νὰ ἡ Πατρίδα ! Στυλωθῆτε, τῶν Θεῶν Βωμοί] Καὶ τ’ ἀθάνατα εἶν᾽ αὐτὰ καὶ οἱ κοσμοπλάστες». Δένεται τώρα ὁ Γύφτος μὲ τὴν πατρίδα, ἀπὸ τὴν ὁποία οὐσιαστικὰ δὲ χωρίστηκε, παρὰ τὴν πολεμική του. «Αἰπὸ μιὰ πατρίδα ἐγὼ εἶμαι, χι’ ὅσο κι’ ἂν τὸ λησμονῶ, πάω, ποὸς μιά πατρίδα πάω, μιὰ γιὰ πάντα νὰ σταθῶ». Ὅτι καὶ νὰ συµθαίνη µαζί του, ὅπου καὶ νὰ πάη, ἔχει µέσα του τὴν πατρίδα «μέσα µου εἶναι μιᾶς πατρίδας ἴσχιοι, ὀνείρατα, ἀστραπές᾽ τῆς ἀπάτριδης ψυχῆς µου χίλιες δυὸ οἱ πατοίδες εἶναι». Δίδει μετὰ μιό κοινωνιολογικὴ ἑρμηνεία γιὰ τὴν πατρίδα, ποὺ θὰ εἶναι ἀναγκαία ὅσο ὁ κό- σµος καὶ ὁ ἄνθρωπος θὰ εἶναι ἔτσι ὅπως εἶναι ἔ- τσι καὶ καταλήγει τώρα στὴν ἐπωδὸ «δόξα, δόξα στὶς Πατοίδες {» Βλέπει μιὰ ἰδεώδη «ὑπερούσια Πολιτεία»... θυζάστρα ὅλων τῶν ἄλλων, ὅμως ζωντανὴ «ὅλη σάρκα, ὅλη αἷμα», προστάτιδα τοῦ πολίτη, στὴν ὁποία κυριαρχεῖ ἡ δικαιοσύνη (θυμίζει Πλάτω- να) καὶ ἡ δύναμη (ὅπως στὸ Πίτσιε) «Κορώνα ἐσένανε εἶν᾽ ὁ δίκαιος, μαχαίρι ἐσένα ὁ δυνατός κάτω ἀπ᾿ τὴ σχέπη σου ὁ λαός σου μαζὶ καὶ ἤρωας καὶ σοφός». Οἱ Θεοὶ δὲν πεθάνανε, τοὺς θανάτωσε τοῦ κάκου, γιατὶ ἡ ζωὴ του δὲν μπορεῖ χωρὶς Θε- οὓς νὰ περάση, στοὺς Θεοὺς «φέρνουν ὅλ᾽ οἱ στο- χασμοὶ κι’ ὅλοι οἱ δρόμοι». Οἱ Θεοὶ εἶναι «ὅλα τ᾽ ἀγαθά, τ᾽ ἀληθινὰ καὶ τὰ ὡραῖα», κανένας δὲν μπορεῖ νὰ τοὺς ἀρνηθῆ ἢ νὰ τοὺς ξεφύγη οὔ- τε νὰ µάθη τὰ μυστικά τους, ἄλλως θὰ τιµωρη: 6η: «Ασοφε, σοφὲ καὶ Θεοφοθούμµενε, δίγνωµε καὶ ἴσε, κι ἄθεε, χαταπάνω µας σκοντάφτεις ὅποιος εἶσαι. Καὶ τὴ σκέπη ποὺ σκεπάζει µας, χανεὶς δὲ σηκώνει, κι’ ὅποιο χέοι κατ’ αὐτὴ θὰ κουνηθῆ, μµαρμαρώγει». Γιὰ τὸ ζήτημα τῶν Θεῶν, τὴ διάκριση ἐκκλη- σίας καὶ Θρησκείας, τὴ δική του στάση ἔναντι τῆς Θρησκείας σὰν ἀτόμου καὶ σὰν ποιητοῦ γρά- φει πολλὰ στοὺς «Πεζοὺς Δρόμους» καὶ στὴν «Ποιητική», ὁ Παλαμᾶς. «Καὶ ὅταν ἀρνητὴς ὁ- Ψώνεται ὁ ἄνθρωπος τοῦ Θεοῦ, καὶ τότε ἡ ἄρνη- σή του εἶναι σὰ μιὰ ὁμολογία ποὺ θέλει νὰ γε- λάση τὸν ἑαυτό της. Ἡ ἀθεῖα δὲν εἶναι τοῦ ἀν- θρώπου ἄλλο τίποτε παρὰ ξεθύμασμα τῆς ϐθεο- θλάδειας τοῦ ἀνθρώπου». (Πεζοὶ Δρόμοι, Α΄ 105) «Μὴν ἀνακατώνης Εκκλησία καὶ Θρησκεία. Ἡ πρώτη κοινωνικὴ πολιτικὴ δύναμη. Ἡ δεύτερη ὁρμὴ Ψψυχοφυσιολογική... Ἡ πρώτη κυθερνᾶ, τυ- ραννά. Ἡ δεύτερη συνταράζει, συγκινεῖ». (Αὐτόθ. 8106). «Πάντα.. σὰ νὰ συγκυριαρχοῦν µέ- σα µου δυὸ ἰδέες ἀφίλιωτες, σὰ νὰ μὲ συντα- ῥράζουν δυὸ ἀντίθετα ρεύματα: ἡ ἐπιστήμη μὲ τὴν ἐμπειρία της καὶ ἡ μεταφυσικὴ μὲ τὴν ἰδεολογία της. Μὲ δυὸ λόγια: θετικισμὸς καὶ ἰδεολογι- σµός». (Ποιητική). Τελευταία ἀνασταίνει τὴν ᾽Αγάπη ὑπὸ νέα --- ΙΟΥΝΙΟΣ 1972 κ. ΠΑΛΑΜΑ Ό ΔΩΔΕΚΑΛ 4ον Ἐκτιμά καὶ τῶν δυὸ τὶς ἀρχές, τὶς ἰδέες, τὰ ὄνειρα (εἶναι ὁ ἴδιος Χριστιανὸς καὶ κλασσικο- θρεμµένος), ξέρει πὼς αὐτὰ μπορεῖ νὰ συµθιόθα- στοῦν, ὅσα δὲν ἀναγνωρίζουν οἱ μὲν στοὺς δέ, τὰ θρῆκε αὐτὸς ταιριασµένα σὲ «πρωτάρη ἕνα λαό, στὰ Θρακιώτικα 6ουνά, στὶς κορφὲς τῆς Ηπει- ρος». Ὅ νέος αὐτὸς Ἔλληνας λαὸς εἶναι οἱ κλέ- φτες καὶ ἁρματωλοί, πλάθουν νέες ἀξίες τὴ δύ- ναµη, τὴν ὑγεία, τὴν παλληκαριά, τὴ ζωὴ καὶ τὴν ἀλήθεια. Αὐτοὶ εἶναι οἱ «ἀκριθοὶ τῆς Φύσης» πολεμοῦν, μαρτυροῦν, τραγουδοῦν. «στὰ ταμπούρια τᾶχει τὰ σχολειά, κι’ ἔχει γνώµη, κι ἔχει δύναμη καὶ θέλει’ τὰ λεθέντικα τραγούδια του τὰ ζῆ, κι’ ὁ ἴδιος εἶναι σὰν ἀγάλματα Θεϊκά». Εἶναι λεθέντες, περήφανοι, λατρεύουν τὴν πράξη κι’ ὄχι τὰ λόγια καὶ τὴ θεωρία. “Ὅιτι οἱ ἄλλοι προσπαθοῦν ν᾿ ἁρπάξουν μὲ τὴν ὁρμὴ ἑνὸς ἄδικου λόγου «τὸ ζητᾶνε αὐτοὶ μὲ τ) ἅρματα στὰ χέρια καὶ δὲ σκύδουνε γυρτοὺς θωμοὺς νὰ ὀρθώσουν», Αὐτοὺς τοὺς παραδέχεται, τοὺς ἐπιδοκιμά- ζει, θαυμάζει τὴ ζωὴ καὶ τὰ τραγούδια τους, θέ- λει νὰ ζήση στὸ πλευρό τους, αὐτοὶ ὅμως τὸ διώ- χνουν «Γύφτο τράδα». Λόγος ἕθδομος: Τὶς πληροφορίες γιὰ τὸ Πανηγύρι τῆς Κακάόας τὶς παίρνει ὁ ποιη- τὴς ἀπὸ τὸ προαναφερθὲν διθλίο τοῦ Πασπάτη. Τὸ πανηγύρι τῆς Κακάόδας (ΞΞἑορτὴ τῶν λεδή- των) γίνεται μιὰ φορὰ τὸ χρόνο, κάπου στὴ Θράκη κατὰ τὸ τέλος ᾿Απριλίου -- ἀρχὲς Μαϊου. Ὁ λόγος αὐτὸς μᾶς θυμίζει λίγο τὸν πρῶτο μὲ τὸν ἐρχομὸ τῶν γύφτων. Τὸ πανηγύρι αὐτὸ εἶναι ἡ κατ’ ἐξοχὴν γιορτὴ τῶν γύφτων «γιορτὴ παρά- ξενη µεγάλη τὸ χρόνο μιὰ φορά» σ᾿ ἕνα ἁπλό- χωρο ὁλανθισμένο λιθάδι. Μαξεύονται ἐδῶ ὅλοι οἱ γύφτοι ἀπ᾿ ὅλα τὰ µέρη κι’ ἔτσι ἔχουμε πάλι μιὰ γραφικὴ περιγραφή τους. Ὅ ποιητής, ὅπως φαίνεται, τοὺς κατατάσσει ἀξιολογικὰ ἀνάλογα μὲ τὸ πόσο γύφτοι εἶναι, ἐλεύθεροι κι’ ἀδέσμευ- τοι. ᾿Αρχίζοντας ἀπὸ τοὺς χειρότερους παρουσι- άζει ἐκείνους ποὺ θέλησαν κάπου νὰ ἐγκαταστα- θοῦν «ἀκουμπῆσαν σὲ καλύδια σκεπῆς ἐκεῖ ἕναν ἴσκιο νᾶδθρουν κι’ ἀροίζωτοι ψενυτορριζῶσαν καὶ συγγενέψαν μὲ τοὺς Ἐένους». Αὐτοὺς τοὺς ἀπαρνήθηκαν ὅλοι, εἶναι «οἱ κα- ταφρονεµένοι κι αὐτῶν τῶν καταφρονεµένων» γιατὶ τοὺς ἔλειψε «κι’ ἡ λευτεριὰ ἡ θεότη» µέσα στὸ µολεμένο ἀέρα τῆς πολιτείας͵ εἶναι «μπά- σταρδοι, ψεῦτες, κλέφτες, πόρνου εἶναι τέλος ὅτι χειρότερο μπορεῖ νά πῆ κανεὶς «γύφτοι καθι- στικοί». Μετὰ εἶναι οἱ παλιοὶ καλοὶ μἁ τώρα ξεπεσµέ- νοι γύφτοι, «στερνολείψανα μιᾶς ἀρχοντιᾶς πό- χει πεθάνει». Ξεχωρίζουν ἀκόμη ἀπὸ τοὺς ἄλλους «ξέρουν ἀκόμα καὶ προστάζουν», ἔχουν στὰ πρό- σωπά τους «διαλεκτὸ κάτι καὶ καθάριο», δὲν ἔ- χουν ὅμως σωτηρία, ἔχει πεθάνει πιὰ τὸ μµεγα- λεῖο τους «σὰν ταφόπετρες φαντάζουν» καὶ σπα- ράζουν «γιὰ γλυτωμὸ ποὺ δὲ θάρθῆ». ᾿Ακολουθεῖ μιὰ ποικίλη ὁμάδα, ἀνώτεροι ποὺ «δὲν εἶναι ἀνήμποροι, εἶναι οἱ γύφτοι». Εἶναι οἱ γύφτοι οἱ διαθασµένοι, οἱ σκεφτικοὶ οἱ γύφτοι οἱ κτυπηµένοι ἀπὸ τὴν πέτρα τῆς μελέτης κ οἱ µαντευτάδες χι’ οἱ ἀστρολόγοι, κ᾿ οἱ Ἑηγητάδες τῶν ὀνείρων. Κ’ αὐτοὶ ποὺ λὲν καὶ δὲ σωπαίνουν τὰ παραμύθια τὰ παράξενα, Κν ἐχεῖνοι ποὺ διηγοῦνται κάποιες μαῦρες θλιμµένες ἱστορίες. ᾿Ακόμη οἱ ἐξηγητὲς τῶν ἄστρων ποὺ µαν- τεύουν ἀπ᾿ αὐτὰ «ζωές, ἀγάπες, μοῖρες, χάρους», οἱ γύφτοι ποὺ «μερεύουν τὰ φίδια μὲ τὰ ἑφτὰ κε- Φόλια» καὶ οἱ ἄλλοι «ποὺ διαδάζουν δελτίον ΟΕΛΜΕΚ Γ ῦ» τε Υ ΤΥΦΊ ΣΕΛΙΣ 11 Υ ΙΓΕΩΡΓΙΟΣ ΠΕΟΔΒΟΜΟΥ Γυμνασιάρχης Γυμνασίου Λαπήδου μὲ τὰ σιθύλλιλα τὰ μάτια τῆς Μοίρας τὰ κουφἁ γραμμένα». Αὐτοὶ εἶναι συνεπεῖς, πραγματικοὶ γύφτοι, δὲ στάθηκαν πουθενά, ὅλο διαθαίνουν, ἐνῶ μποροῦ- σαν, ἂν ἤθελαν. Ὅμως δὲν θέλουν γιατ᾽ εἶναι περήφανοι. «Δὲ θέλουν, τίποτε δὲ θέλουν μονάχα θέλουν καὶ διαθαίνουν περήφανοι καὶ πεισματάρηδες». ὌἜρχονται μετὰ οἱ γύφτοι ποὺ δὲν ἔχουν οὔτε σπίτια «ποὺ τά καµαν σὰν τὴ ζωή τους καὶ τὰ σπίτια» τὰ κτίζουν πάνω στ᾽ ἁμάξια καὶ τὰ γυρί- ζουν µαζί τους καὶ φαντάζουν «σὰν ἀῑπιτάφιοι, σὰν κιθωτοί». Εἶναι κι’ αὐτοὶ πραγματικοὶ γύ- φτοι ἐλεύθεροι, ἀπειθάρχητοι. Τελευταῖοι καὶ ἀνώτεροι ὅλων, τὸ χαρακτη- ριστικὸ τῆς φυλῆς, «ἀπ᾿ ὅλα ἐλεύτεροι», οἱ Τουρ- κόγυφτοι: «Νὰ κι’ οἱ τουρκόγυφτοι, οἱ σκηνῖτες, ἡ ἁμάλαγη, ἡ καθάρια γέννα». Εἶναι ἄγριοι, ἔχουν ἀσύντριφτη ψυχἠὴ κι ᾱ- σκυφτο κορμί, εἶναι χεροδύναμοι, χαρά τους οἱ χιονιές, οἱ θροχές, τὸ λιοπύρι, ὁμολογοῦν πίστη σὲ κάθε λατρεία καὶ θρησκεία, «νι’ εἷν ἄπιστοι κι’ εἶν ἄθεοι, κι’ εἶναι ποτὲ δὲν εἶναι μὲ κανένα», εἶναι ἀδιάφοροι, ἐπιτήδειοι. Ζοῦν καὶ τρέφονται πρωτόγονα. ᾿Ακολουθοῦν διάφορες κατηγορίες τεχνιτῶν οἱ καλαθοπλέχτες, οἱ ἁλογοπραματευτάδες, οἱ πεταλωώτῆδες, ξυλοκόποι, σκαφτιάδες, αὐτοὶ ποὺ δουλεύουν τὸ χάλκωµα καὶ τὸ καλάϊ, Ίρθαν ἀκό- µη οἱ καλλιτέχνες, οἱ μουσικοὶ «κ᾿ ἦρθαν οἱ πλάστες οἱ μεγάλοι ποὺ εἶναι τὰ ἔργα τους ἀπὺ ἦχο κι ἀπὺ ρυθμὸ χι’ ἀπὸ ὄνειρο εἶναι». Ἠρθαν ἀκόμη, διάφορος τόνος ἀπὸ τὰ προ- ηγούµενα, οἱ γύφτισσες ντυµένες στολισµένες μὲ κόκκινα φορέματα καὶ κίτρινα μαντήλια, μὲ ἄν- θη μὲ κουδούνια καὶ τραγουδάνε καὶ καλοῦν τοὺς γύφτους νὰ γιορτάσουν, νὰ χαροῦν τὸ πα- νηγύρι, νὰ 6ροῦν μέσ’ στ᾽ ἁπλόχωρο λιδάδι «πα- τρίδα τρίµερη». Ἐαφνικὰ φτάνει «τοῦ θασιλιᾶ τοῦ Βυζαντίου µαντάτορας ἀποκρισάρης» καὶ τοὺς προτείνει ἐκ μέρους τοῦ 6ασιλιά νὰ σταματήσουν τὴν περι- πλάνηση κι’ ἐκεῖ κάτω στὴ Λακεδαιμµονία, στὶς πι- κροδάφνες τοῦ Ἑὐρώτα νὰ κτίσουν τὸ Γυφτόκα- στρο, νὰ κάµουν νόµους, νὰ 6ροῦν πατρίδα, ν᾿ ᾱ- γωνιστοῦν μὲ πειθαρχία κάτώ ἀπὸ λάδαρα. Ὁ Γύφτος ἐξοργίζεται μὲ τὴν πρόταση, παίρ- νει τὸ λόγο καὶ σὰν ἐκπρόσωπος τῆς φυλῆς του καὶ ὁραματιστὴς τοῦ μέλλοντος ἀποκρούει ἔντο- να τὴν προσφορἀ καὶ καταδικάζει τὶς πατρίδες. «ἝἽνας ἐγὼ καὶ ζῶ γιὰ χίλιους Ῥύφτε λαέ, ἄκουσέ µε, δὲ σοῦ μίλησε προφήτης σοὺ ποτὲ σὰν τὴ δική µου γλῶσσα. Εϊμαστ ἐμεῖς οἱ ἀπάτοιδοι κι’ οἱ ἁγιάτρεντοι' γιούχα καὶ πάντα γιούχα τῶν πατοίδων 1» Ὅ τελευταῖος στίχος ἐπροκάλεσε πολλὲς συ- ζητήσεις. ᾿Ασφαλῶς αὐτὸ δὲν μποροῦσε νἁ τὸ δι- αλαλήση ὁ ποιητής, τὸ διαλαλεῖ ὅμως ὁ Γύφτος, γιατὶ γιαυτὸν τοῦτο εἶναι, μὲ τὴ δική µας ἀντί- ληψη, πατριωτισμός. Δὲν καταδικάζεται ἐδῶ ἡ πατρίδα σὰν ἰδέα καὶ ἐθνικὴ ἑνότητα. ὍὉ Γύφτος καταδικάζει, γιατί, γιὰ τὴ φυλή του καὶ τὶς πα- ραδόσεις της, παραδοχή της θὰ ἐσήμαινε προδο- σία. Πατρίδα εἶναι γι’ αὐτοὺς τὸ νὰ μὴ ἔχουν πατρίδα καὶ σ᾿ αὐτὸ μένουν συνεπεῖς. Ἡ πατρίδα, ὁ ὥρισμένος τόπος περιορίζει, ἐνῶ «ὁ κόσμος εἷ- ναι ἀκομμάτιαστος κι’ ἀπέραντος». Οἱ πολιτεῖες, ἡ μάντρα «εν ὁ ἀφίλιώτος ἐχθρὸς) τῶν γύφτων γιατὶ δεσμεύει, περιορίζει. Ὁ ποιητὴς θρίσκει τὴν εὐκαιρία νὰ διακηρύξη δικές του ἀρχὲς εἴτε γιὰ τὴν ἐποχή του εἴτε γενικά. Ὅταν ἡ πατρίδα καταντᾶ κούφια ἔννοια, ὅταν τὴν ἐκμεταλλεύων- ται διάφοροι γιὰ δικούς του σκοπούς, ὅταν ἔχη χάσει κάθε ἀνώτερο περιεχόµενο, τότε καλύτε- ρα νὰ λείπη. Καὶ τοὺς νόµους ἀἁκόμα τοὺς ἆἀν- τιλαμθάνεται μὲ τὸ πραγµατικό τους νόηµα, μὲ γενικὸ κΌρος, πηγάζοντας ἀπὸ αἰώνιες ἀρχὲς «θεόσταλτους», διαφορετικἀἁ εἶναι πνίχτες καὶ στραγγαλιστὲς. «Ὁ νόμος ὅταν ἀπ᾿ τὴ γνώµη τοῦ σοφοῦ δὲ δίνεται σὰν κάτι τι θεόσταλτο, στραγγουλιστῆς καὶ πνίκτης εἶναι ὁ νόμος». Στὴ συνέχεια µιλά ὁ Γύφτος γιὰ τὴν κατα- γωγὴ καὶ τὸ ἱστορικὸ τῆς φυλῆς του «γενιὰ τοῦ προύντζου καὶ τοῦ σίδερου». Στὴν ἐξύμνηση τοῦ πνεύματος τῆς ἐλευθερίας καὶ τῆς ἀντίστασης, στὴν ἐλπίδα μιᾶς μελλοντικῆς ἀνάστασης ὕστε- ρα ἀπὸ τὸ µεγάλο πέσιµο, ὑπάρχει ἀσφαλῶς ὁἌ- παινιγμὸς γιὰ τοὺς Ελληνες καὶ μάλιστα τῆς ἐποχῆς τοῦ Παλαμά. «Ἐμεῖς δὲ γονατίσαµε σκυφτοὶ τὰ πόδια νὰ φιλήσουμε τοῦ δυνατοῦ σὰν τὰ σκουλήκια ποὺ πατεῖ µας γιορτάζουµε τὸ συντριμμὸ τῶν λυσίδων, ὅτι τα’ ἂν εἶναι, ἀπὸ διαμάντια ἢ ἀπὸ σίδερα Κύ ἂν πέσαµε σὲ πέσιµο πρωτάκουστο καὶ σὲ γκρεμὸ χατρακυλίσαμε ποὺ πιὸ θαθὺ χαμμιὰ φυλἠ δὲν εἶδε ὥς τώρα, εἶναι γιατὶ μὲ τῶν καιρῶν τὸ πλήρωμα ὅμοια θαθὺ ἕν) ἀνέθασμα μᾶς µέλλεται πρὺς ὕψη οὐρανοφόρα». Τώρα ὅλοι τοὺς περιφρονοῦν τοὺς γύφτους, κάποτε ὅμως θὰ καταλάθουν τὴν ἀξία τους καὶ θὰ τοὺς στήσουν ἄγαλμα. Ὁ κάόσµος θὰ διαλέ- ξη κάποιον Ατλαντα ἢ κάποιον Αθω νὰ σκαλί- ση πάνω του, τὸ ἄγαλμά τους. ὍὍμως ἐκεῖνοι ποὺ τὸν ἀκοῦθν, ἀσυνήθιστοι σὲ τέτοια, ξαφνίζονται, κάτι σὰ νὰ νοιώθουν, µά δὲν καταλαθαίνουν, πο- λεμοῦν μὲ κάτι τι σὰν ὄνειρο. Καὶ συνεχίζει τὸ πανηγύρι. Λόγος ὄγδοος: Ὁ Προφητικός, ποὺ εἶναι ἀπὸ τὰ ἀρχαιότερα ἀποσπάσματα (1896:) ἀποτελεῖ ἀκριθῶς συνέχεια τῶν προηγουμένων. Συγγενεύει θέθαια μὲ τὸν προηγούμενο λόγο, γιατὶ κι ἐδῶ πρόκειται γιὰ πανηγύρι, γιὰ μιὰ γιορτὴ στὸ Βυζάντιο. ᾿Εκεῖ ὅμως ὑπάρχει ἁμέ- ρίµνη καὶ πηγαία χαρὰ, ἀθωότητα, ἐνῶ ἐδῶ ἡ χαρὰ εἶναι ἐπίπλαστη, ἔνοχη, εἶναι ἀπὸ ἁδιαφο- ρία, παραµέληση τοῦ καθήκοντος ὁ κόσμος ἑ- δῶ, ὁ ὄχλος δίνει τὴν εἰκόνα παρακμῆς. Βρισκόμαστε στὰ χρόνια τῆς Αλώσης, τὸ µήνα Μάϊο, µέσα στὸ τσίρκο, στὴν «Πόλη τῆς Παναγίας καὶ τῆς ἁμαρτίας», ὁ ἄψυχος κόσμος πλούσιος ἀλλὰ παρηκµασμµένος, ὁ ἔμψυχος εἶναι ὄχλος καὶ συρφετός. Εἶναι τὸ πλούσιο άρχοντο- λόϊ, οἱ πορφυροθουτηµένοι µάγιστροι καὶ λογο- θέτες στὴ χλιδὴ καὶ πολυτέλεια, οἱ ἀκρίτες «σκόρ- πιοι καὶ παρατηµένοι, τρίψαλα κι’ ἀπομεινάρια». Εἶναι ἀκόμη, ὁ Ρήγας περιστοιχισµένος ἀπὸ µί- µους, νάνους, παλιάτσους τοῦ τσίρκου «μεθοκό- πος, χαροκόπος». Τοὺς ὀλέπει κι ἀνατριχιάζει ὁ Προφήτης «ποὺ κοιτάζει μὲ τὰ µάτια τοῦ Ὅρα- µάτου καὶ κηρύσσει μὲ τοῦ Αὔριο τὸ στόμα» καὶ κατέθηκε µέσα στὸ τσίρκο. Ὅλη αὐτὴ ἡ εἰκόνα δείχνει τὴν παρακμὴ καὶ τὸ ξεπεσμµό. Ἑάφνου, µέσα σ᾿ αὐτὸ τὸ Χαροκόπι Φτάνει µαντατοφόρος μὲ τὸ μήνυμα πὼς μπῆκε ὁ ἐχθρὸς καὶ πατᾶ τὴν πόλη καὶ μὲ τὴν παράκληση νὰ δώση ὁ θασιλιὰς τὴν προσταγὴ τοῦ Πολέμου. “Ὁ- µως ὁ ἔκφυλος θασιλιὰς γιά τίποτε ἄλλο δὲ γνοιάζεται παρὰ γιὰ διασκέδαση κι᾽ ἀποπαίρνει τὸ µαντατοφόρο: Λογοθέτη, λούφαξε κιοτή, τίποτε δὲ δύνεται νὰ χλείση τὴν ὁρμὴ μου, τὴ χαρά µου, τὴ γιορτή». Τοῦ πολέμου τὶς φωτιὲς σθῆστε τις ὄλες». ΣΕΛΙΣ 10 ΝΙ ΠΙΙΛΧ/Ι! Τῇ ΙΡΗΙΚΝ ΓΝΙΙΛΦΙΡΟΝ δελτίον ΟΕΛΜΕΚ ΙΟΥΝΙΟΣ 1972 ΟΜΙΛΟΥΝ Όοιἱ ΑΡΙΘΜΟΙ Ἡ δαθµιαίως αὐξάνονσα ἀδιαφοοία καὶ περιῴρονησις πρὸς τὴν µπαιδείαν εν τῷ προσώπῳ τοῦ ἐκπαιδειτικοῦ θαΐνει ὁλοταχῶς ποὸς τὸ ἆ- ποκορύφωμα της. Βὶς ἅλ- λας χώρας. ἂν ἔχλειον τὰ σχολεῖα ἔστω καὶ διὰ μίαν ἡμέραν, θά ἐπήρχειο ἆνα- στάτὠσις, ὁ κόσμος θὰ ἀντέ- δρα ἀμέσως, ἣ Ῥουλῇ θὰ ἐ- σείετο ἀπὸ ἐρωτήσεις καὶ Κυθέργησις, θά προσεπάθει μὲ κάθε τρόπον νά λύση μὲ δικαιοσύνην τὸ ποὀθλημα ᾱ- μέσως. (Ας ἀφήσωμεν. κατὰ µέρος τὸ καθῆκον ποὺ ἔχει κάθε Κυθέρνησις νὰ προλαμ- θάνη κάθε πρόθληνα καὶ κά- θε ἀναστάτωσιν τοὐλάχιστον εἰς τοὺς τομεῖς ἐκείνου σ, εἰς τοὺς ὁποίοις ἔχει ἄμεσον εὖ- θύνην). ΄όω ὁ κόσμος θισιάζει και ὃεν Ύνωσινει ἡ ὃεν ὔελει γα λύυη εσιν. η ΟυύυύΗ ὂεν ἠκούσθη (φιλελεύθερος 19 Μαιου αὐτὸ: «Ὁ Ι{ροεῦρος της {ουλῆς... προειοοποίη- σεν ὅτι θά ἐπιθάλλωνίαι κν- οώσεις εἰς ἀπουσιάςοντας ὑουλευτάς») καὶ Ά ἀυδέρνη- σις γνωρίζει μεν τά προὐλή- µατά τῶν καθηγητών ἐπὶ δώδεκα ἔτη, τὰ μελετᾶ, «μὲ κατανόησιν» ἀλλὰ δὲν ἑκατά. ῴευεν. ἀκόμη νὰ παίξη μὲ ἀγοικτὰ χαρτιὰ καὶ νά δη- λώση σαφῶς τὴν θέσιν της. Περιορίζεται µόνον εἰς τὸ, νὰ «διακατέχεται, ἀπὸ. καλὰς προθέσεις» καὶ νὰ θέλι. «τὴν συνεργασίάν τῶν καθηγητῶν διὰ νὰ ἀρχίσουν ἀμέσως αἱ οὐσιαστικαὶ συζητήσεις ἐπὶ τῶν προθληµάτων των» τὰ ὑποῖα, ἐντὸς τῶν τελευταίων δύο ἐτῶν ἐσυζητήθησαν εἰς τὴν Μικτὴν Ἐπιτροπήν. τὴν ἐξ. 'Ὑπουργῶν πιτροπὴν καὶ ἔφθασαν καὶ εἰς τὺ “Ύ- πουργικὸν Συμθούλιον. Ἐ- κλιμακώνετο συνεχῶς Ἆ ἀδια- φορία καὶ Ἡ ἄρνησις τῆς Μυ- ὐερνήσεως νὰ ἀντιμετωπίση τὸ πρὀθλημα. μὲ ἀποτέλε- σµα τὴν σημερινὴν κατάστα- σιν. Τὸ µόνον ἐγδισφέρον τῆς Κυθερνῄσεως ἧτο νὰ ᾱ- νακοινωθή ὅτι ἀνηγέρθησαν σχολικἁ κτίρια 4.6 ἕκατ. λι- ρῶν. Δὲν ἠκούσθη ὕμως τὸ «Βὖγε!» πρὸς τοὺς γογεῖς οἱ ὑποῖοι διὰ τοῦ ἐσωτερικοῦ ταμείου. ἐπλήρωσαν., πληρώ- γουν καὶ θὰ πληρώνουν διὰ τὰ κτίρια τὰ ὁποῖα ἀνηγέρ- θησών καὶ τὰ ὁποῖα μὲ ϱα- γισµένην τὴν ἈΧκαωαδίαν των ὄλέπουν σήμερον κενά καὶ σιωπηοά. Διατίς Μήπως δὲν ὑπάο- χουν χοήµατα ᾿Απὺὸ χρήµα- τα. δόξα σοι ὁ Θεός ὅλοι πῆραν αὐξήσεις καὶ μάλιστα 4ὔθείς), ὡς λέγει ἡ Κνυθέρ- νησις. ᾿Αρκετοὶ ἐπῆραον καὶ περισσότερα, ἴσως καὶ τέραν τοῦ 10066. Βάσει τῆς Ἐπισήμου Ἐ- φημερίδος τῆ.. Δημοκρατίας (παράρτηµα ἕχτον) ὑπ' ἀρ. 699 τῆς Όδης Δεκεμθρίου 1968. καὶ θάσει τοῦ Προῦ- πολογισμοῦ διὰ τὸ 1912 ὅὁ ἀοχικὸς προὔπολογισμὸς διὰ τὰ ἔσοδα τῆς Ἰυθερνήσεως ἐφαρμότεται ὡς ἀχολούθως: Ἔτος 1912 49.910.584 1968 , 5340989,906 Αὔξησις ἐσόδων 1811928 ἥτοι 15.606 Δὲν πειράζει, Τὰ ἔσοδα τῆς Κυθεονήσεως αὐξήθησαν περισσότερον ἀπὸ τὸ ἔσοδα τῶν ὑπαλ. λλήλ ων. (Αλλά αὖ- τὸ γρειάκεται διὰ νὰ ἄπο- χτήσωμεν ἀποθεματικόν. Κι’ εὐγόμεθα νὰ ἀποκιήσωμεν τόσον ἀποθεματικὸν ποὺ οἱ τόκοι τοῦ ἀποθεματιχοῦ νὰ γίαν᾿ διότι ἀκόμη λίγο. μὲ τὰ πολλὰ εἴδη φόρων. ποὺ πληρώγει θὰ θλέπη τὴν λέ- Ἑιν «φόρος», καὶ θὰ τὴν δια- θάδη «Φφόθος» -- Φόθος ἐξ ἴσου φοθερὺς μὲ ἐκεῖνον τῶν τιμῶν) ἙἩπομέγως δὲν εἶναι φού- γυµον να συνεχιζεται Ἡ ἀδια- φορία μὲ την ὀνκαιολογίαν ὅτι δὲν ὑπάοχουν χουματα. Οἱ ασικοί μισθοὶ τῶν κα- θηγητών ἀνέρχονται εἰς 1. Τδυ,ο92 λέοας καὶ ἂν αὐτοὶ πάρουν τὸ 1570 τὸ ὁποῖον ἕτ- τοῦν διὰ νὰ τύχουν στουχει- ὠδῶς ἴσης µεταχειοίσεώς μὲ τοὺς ἄλλους ὃημοσιους ὑπαλ- λήλους, τὰ ἔξοδα οὓς Κν- θεονῄήσεως Φφαινομενικῶς θὰ εἶνα περίπου 262.088 λίρας. Λέγομεν «φαινομενικῶς» διό- τι τὸ ποσὸν τῶν 96.308 λι- ρῶν οὔτε κἂν θά γη ἀπὸ τὸ ταμεῖον ἐφ᾽ ὅσον θά ἄπο- κοπῃ ἀμέσως ὡς Φύνος εἰ- σοδήµατος.. Τὰ ὕπολοιπα χοήµατα τὰ ὁποῖα θὰ 0γοῦν ἀπὸ τὸ ταμεῖον τῆς Ευῦερ- νήσεως ϐ) ἀρχίσουν ἀμέσως γὰ κατευθύνωνται πίσω πρὸς τὸ ἰδιον ταμείον διὰ τής λεω- Φόρου τῆς φορολογίας. Αὖ- τοὶ ποὺ θὰ πάρουν τὰ χοή- µατα ὣς μισθόν θ᾽ ὀρχίσουν ἀπὸ τὴν ποώτην στιγµην νὰ τὰ Ἑοδεύουν καὶ ὅ,τιδηποτε ἀγοράσουν θά περιλαµυάνη Φορον: ἢ δάσμόν. Καὶ ἀπὸ χέρι σὲ χέρι, µέχρι το τέλος τοῦ χοόνου τὸ μεγακύτερον μέρος τῶν μισθῶν. πρέπει νὰ ἐπιστοέφη εἰς τὸ ταμεῖον. τὰ δὲ ὑπόλοιπα θὰ πρέπη νὰ εἰσέρχωνται εἰς τὰ ταμεῖα μεριχκῶν ποὺ Ἐοδεύουν πολὺ λιγώτερα ἀπὸ ὅσα, παίρ- γουν.. Ἐμεῖς δὲν ϐλέπομεν κίνδυνον χρεωκοπίας τοῦ ὃη- μοσίου ταμείου διότι πάντο- τε ὁ ἀναθεωρημένος προῦ- πολογισμὸς δεικνύει ἔσοδα περισσόύτερα τοῦ ἀθχικοῦ προὔπολογισμοῦ. κ Μὲ τὸν ἴδιον ουθμόν. ὁ ᾱ- ναθεωρηµένος προὔπολογι- σμὸς διὰ τὸ 1912 θὰ Δρέπη νὰ δεικνύη ἔσοδα πέοιξ τῶν 48 ἕχατ. λιρῶν. Καὶ τὶ θὰ δεικνύουν τά, πραγματικἁ ἕ- σοδα! Ποῦ εὑρίσχεται ὁ κίν- δυνος ἀναθέσεως 263.058 διὰ τὴν ἅἄρσιν μιᾶς πολύχρονης ἀδικίας εἰς θάρος τῶν ἐκ- παιδευτικῶν., Ὁ κίνδυνος εὑρίσχεται εἰς τὴν ἁδιαφορίαν. διὰ τὴν παι- δείαν. ᾽Απὸ τοῦ 19668, τὰ, ἕ- Έοδα διὰ τὴν παιδείαν ἤρ- χισαν όαθμιαίως νὰ ᾿κατέρ- χωνται εἰς ἀναλογίαν πρὸς τὰ ἔξοδα τοῦ κράτους δν ἄλλους τομεῖς. Ἁ κ Καὶ ἐδῶ εἶναι ὁ κίνδυνος. Οχι µόνον θά χάσωµεν τὴν ἰσορροπίαν ἀναπτύξει'ς εἰς τοὺς διαφόρους τομεῖς ἀλλὰ ὑπάοχει καὶ ὁ κίνδυνος νά μετατραῇ ἡ παιδεία εἰς ὃ- ποανάπτυχτον τοµέα. Εάν Ἡ ἀνάπτυξις τῆς παιδείας ἐσυ- νεχίζετο μὲ τὸν ἴδιον ουθ- μόν, ὡς καὶ κατὰ τὸ 1968. τὰ ἔξοδα, διὰ, τὴν παιδείαν ἔπρεπε νὰ ἦσαν 6. 124 986 διὰ τὸ 19195 καὶ ὄχι 4.881, 919. Εἰς ποῖον ἄλλον τοµέα µετεφέρθησαν 1 9991.Τ66: Αὐτὰ τὰ, χοήµατα θὰ ἦσαν ἀρκετὰ ὄχι µόγον διὰ τὴν ἱκανοποίησιν τοῦ αἰτήματος τῶν καθηγητῶν διὰ ἵ ἴσην µε- ταχείοισιν ἀλλά ἴσως καὶ διὰ τὴν δωρεὰν παιδείαν καὶ εἰς τὰς τρεῖς τάξεις τοῦ Γμνα- σίου, ἄνευ ἐπιπροσθέτου φο- οολογίας. Ὁ κίνδυνος αὐτῆς τῆς ἆ- διαφορίας διὰ τὴν παιδείαν γίνεται συνεχῶς σοδαρώτε- ρος ὅταν λάθη κανεὶς ὑπ ὄψιν ὅτι ἐλάχιστοι ἄριστοι μαθηταὶ ἔχουν τῆν σταδιο- δρομίαν τοῦ καθηγητοῦ ὡς στόχον των, Οἱ πλεῖστοι τῶν εἶναι ἀρκετοὶ διὰ τὸν, προ- ἀοίστων μαθητῶν στρέφονται Ππολογισιὸν τοῦ κχοάτους. ποὸς ἄλλα ἐπαγγέλματα μὲ οὕτως ὥστε νὰ ἁπαλ)λαγῖ ὁ καλυτέρας ποοοπτικμὰς ἆμοι- χοσμάκης ἀπὸ τὴν Φοοολο- θῆς. Δύναται τώρα ὁ κάθε Ἔτος Αρχ. Ποούπολογ. ᾿Αναθεωο. ἨΠραγματικὰ ἔσυδα 19086 4294.098.206 599.999,984 4 90.969.578 1969 21.992.009 51.025.962 56.126.061 1970 51.910.440 δτ 119.954 40.545.458 1911 81.899.141 49.066.644 τὰ 1912 49.910.984 : . κ α΄ Ἔτος Ἐγκεκο. Προύπολογ. 1968 19.384.190 19609 985.905 .450 1910 95.904.191 1971 50,550,0656 1915 96.099.930 Ἐγκεκριμένα ἔξοδα διὰ τὴν παιδείαν 8.989.951 1Τος 4.054 445 1τ,960 4.968.Τ04 16.900 4)526.841 14,806 4.981.919 13.600 ἕγας νὰ φαντασθῆ ποῖοι θὰ εἶναι οἱ καθηγηταὶ αὐτοῦ τοῦ τόπου εἰς τὸ μέλλον ! Ἠοῖος θὰ θελήση εἰς τὸ μέλλον γὰ Φφοιτήση ἐπὶ πέν- τε ἔτη εἰς Πανεπιατήµιον καὶ νἀ ἐπιστοέψη (ἂν ἐπι- στρέψη) διὰ νὰ ἀκολουθήση µίαν σταδιοδροµίαν γεµάτην ἔντασιν καὶ ἄγχος Ἡ ὁποία θὰ τοῦ πυοσφέρη ὡς εἰσόδη- μα ἐτησίως 918 ἐτησίως καὶ 1488 ἐτησίως ὕστερα ἀπὸ (9) χοόνια, καὶ ἕνα ἐλάχι- στον περιθώριον ποοαγωγῆς διὰ γὰ φθάση, ἂν Ἐἐπινύχη, εἰς τὸ ἀνώτατον σημείου τῆς πλίµακος τοῦ Γυμνασιάρχου Α τὸ ὑποῖον εἶναι 1116 λί- ρας. ᾿Ενῶ οἱ κλίμακες τῆς Κυθερνήσεως εἶναι δί. (Γενικαὶ 80 Ἐκπαίδευσις 21 ἐπὶ τοῦ ΕΒ. ᾿Αστυνομία καὶ Πυροσθεστικὴ ὑπηρεσία 11 ἐπὶ τοῦ ϐῬ. Φυλακαὶ 7 ἐπὶ τοῦ Ὦ. Κυπριακὸς στρατὸς 19 ἐπὶ τοῦ ΓΕ.) 8ί αἱ ὁποῖαι εἰς ἀξίαν. ἀρχίζουν ἀπὸ τὴν κλίμακα ὑπ) 4ρ. 1 (900Χ18-- -519) καὶ λήγουν εἰς τὴν κλίμακα ὑπ ἀρ. 28 (29256Χ120---9916). οἱ καθη- γηταὶ τοποθετοῦνταν εἰς κλί- ας αἱ ὁποῖαι εἰς ἀξίαν οχίζουν ἀπὸ τὴν κχλίµανα Ἡν (δθύχοά- θτοχος- 909) καὶ λήγουν εἰς τὴν α'μακα Β15 (1696Χ00---1Τ16). ΤΠρέ- πει νὰ. ἔχωμεν ὑπ) ὄψιν μας ὅτι καθηγηταὶ ἑ ἐπὶ τῆς αλίμα- κος Ὦ6 τῆς ὁποίας ἡ ἄνω- τάτη θαθμὶς εἶναι ἃ 1945 δὲν δύνανται νὰ προαχθοῦν εἷς ἄλλην κλίμακα ἄνευ µετεκ- παιδεύσεως εἰς τὸ ἔξιτερι- κὺν ἐνῶ εἰς ἄλλα τμήματα τῆς Κυθερνήσεῳὼς, δύνανταν γὰ προαχθοῦν ἀκόμη καὶ οἱ ἔχοντες µόνον ἀπυλυτήριον ἐξαταξίου Γυμνασίου. ἐὰν αὐτοὶ εἶναι ἄξιοι προα νΦγῆς. καὶ νὰ φθάσουν ὄχι εἰς τὸν μισθὸν 1ΤΤ6 λίρας ἀλλὰ εἰς τὸν μισθὸν 2464 λίρας ὡς δεικνύεται εἷς τὴν ἐφημερί- δα τῆς Κυθερνῄσεως ὑπ ἆο 908. ...ιι... τῆς ὀθης Νο- εμθοίου 1971. Αο. 9064 Ἰενὴ θέσις Διευθυντοῦ τοῦ Κέντυυυ Πα- ραγωγικότητος εἰς τὸ Ὁ. πουργεῖον Ἐργασίας καὶ Κοινωνικῶν ᾿Ασφαλίτεων. ΑΠΑΙΤΟΥΜΕΝΑ ΠΡΟ. ΣΟΝΤΑ: α) Καλὴ νενικὴ µόρφωσις οὐχὶ χατωτέρα τοῦ ἐπιπέδου ἑξαταξίου σχο- λῆς Μέσης ᾿Βκπαιδεύσεως' καὶ Πανεπιστημιακὸν Δίπλω- μα ἢ Τίτλος εἰς τὸν Κλάδον τῆς Διοικήσεως, ᾿Ἠπιχειρή- σεων. τῆς Στατιστικής. τῶν Οἰκονομικῶν ἢ τῆς Μηχανι- κῆς. ἢ ἄλλο κατάλληλον Δί- Κλιμαξ 16. {(1014Χ56 --- 1250 16. (4014Χ86 --- 19809Χ42 1Ττ (1990Χ48 -- 1914 Χδ4 18 (1980Χ48 --- 15619Χ54 19. (1950Χ48 --- 1δθόΧδ4 20 ᾖ(19886Χδ4 --- 1494Χ60 90Ὦ (1508Χ64 --- 159460 Φ0Α (1962Χ54 --- 1694Χ60 ϱ1 ᾖ(1519Χ64 --- 1614λ60 90 (1644 Χτο --- ιδθ0ΧΤ8 98 (1614 Χτο --- 184ΩΧτΤε 4 (1ΙΤ1θΧτ8 --- 208384 ϱὗῦ {(1824Χ90 -- 9404) 96 ᾖ(1890Χ96 -- 250602) ϱτ ᾖ(2040Χ96 -- ντ} 986. (29ὔ6Χ190--- 2916) Πάγιοι μισθοὶ ἀπὸ {080 ἕως 4.300 λίρας πλωµα ἡ Τίτλος θά ῶθη- ῥῇ ἐπιπορόσθετον πλεονέκτημα. ιΔατὶ τὸ Πανεπιστηιιιακὸν Δίπλωμα θὰ θεώρηθῆ ἔπις πῳωόσθετον πλεονέκτηιι καὶ δὲν εἶναι ποῶτον εἷς τὰ ᾱ- παιτούµενα, προσύντο: Μή- πως δὲν τὰ κατωςφέρ'αιεν ᾱ- πὸ τὸ 1900 μέχρι τὸ 10τ1 νὰ θοοῦμεν τοὺς ἄξιους Ἄ06ερ- γητικοὺς ἠπωλήλους καὶ νὰ τοὺς στείλουμεν νὰ ὁἁτοκτή- σουν τὸ κατάλληδο δίπλωμα η μήπως δὲν ἐπροθλέφαμεν τὴν. θέσιν Καὶ αὐτὴ ἡ θέ- σις δὲν εἶναι, ἡ ἡ µοναδι: ἡν οὗ- τως ὥστε νὰ λεχθῆ ὅτι ἄπο- τελεῖ ἐξαίοεσιν. Μἡὴ συμπεοιλαμθανοένων τῶν. θέσεων τῆς ᾿Αττήνο- µίας. τῆς Πυροσθεστικῆς Ὕ- πηοεσίας. τῶν Φυλακῶν. τοῦ Κυποιακοῦ Στοατοῦ καὶ τῆς Ἐκπαιδεύσεως ὑπάρχουν κα- τὰ προσέγγισιν αἱ ἀνόλουθοι θέσεις. ἐπὶ τῶν Χλιιάχκων 15---θ8 καὶ μὲ παγίους μι- σθοὺς ἄνω τῶν 1000 λιοῶν. Θέσεις τὸ -- 1944) θτι δ44 - 1489 8 --- 1519) ο1 --- 16014) ο05 --- 1614 45 --- 1164) 1τ 004 πα 1894) 10 --- 1914) 49 ---- 9016) 2 --- 29196) 166 --- 2540) 4ὓ 21 τπτ δ06 20 14 191 1214 Εἰς τὰς, ἀνωτέρω ἀναφε- οοµένας θέσεις οἱ, ἔχοντες πτυχίον πανεπιστημίου εἶναι περίπου 600 οἵ δὲ ὑπόλοιποι εὑρίσκονται εἰς τὰς ὑέσεις αὐτὰς διὰ προαγωγῆς. ὍὉ Διευθυντῆς τοῦ έν. τρου Παραγωγικότητος καὶ ἄνευ πτυχίου θὰ ἦτο δυνατὸν γἁ φθάση εἰς τὸν µισθὀν τῶν 9464 λιρῶν. Οἱ καθηνηταὶ ἐζήτησαν 1506 διὰ νὰ εὔχουν ἴσης µεταχειρίσεως μὲ τοὺς πτυχιούχους κυθερνητικοὺς ὑπαλλήλους καὶ ἐλέχθη ὅτι τὸ 1656 εἶναι ἀθέθαιον καὶ παράλογον. Τί τό παράλογον ὑπάρχει ὅταν διὰ τοῦ 1565 ὁ Γυµνασιάρχης Α θὰ φθάνη εἰς τὸν μισθὸν τῶν 20345 λι- ρῶν δηλαδη 28 λίρας πέραν τῆς κλίµακος ὑπ) ἆρ. 99. νῶ ἄλλοι χωρὶς πτυχίον δύ γανται νὰ φθάνουν διὰ προ- νωνης µέχοι τῆς κλίπάκος ϱ8: (Ας παραµερίσωαεν τὸ γεγονὸς ὅτι ἔχομεν, καὶ κα θηγητὰς οἱ ὁποῖοι ἔχουν καὶ περισσότερα τοῦ ἑνὺς πτι- χίου). Καὶ οἱ Γυµμνασιάρχαι Α εἶναι µόνον 18 μεταξὺ 1600 καθηγητῶν ἐνῶ αἳ θέσεις πέραν τῆς χλίµαχος 93 εἶναι 540 μεταξὺ 1145 ὑπαλλήλων, (μὴ συμπεριλαιιθανομένων ἐ- μείνων τῶν παγίων μισθῶν) Είναι εὔκολον νὰ ἄντιλη- «4θῆ κανεὶς ποῖον εἶναι τὸ μέλλον τοῦ καθηγητοῦ καὶ ποῖον θὰ εἶναι τὸ μέλλον τῆς Ἑλληνικῆς Παιδείας τῆς Κύ- προνῦ, ἐὰν συνεχισθῆ αὐτὴ Ἡ ἁδιαφοοία ἐν µέρους τῶν ἆο- µοδίων. εἰς ἕνα τόπον, ὕπου ἔπρεπε. ποώτη Ἡ Κυβέονη- σις νὰ θέση, φραγιιὸν͵ εἰς την, ἀνατροπὴν. τῶν ἀξιῶν. εἰς ἕνα τόπον τὸν ὁποῖον µα- στίζει ἀνώριμος ἔμπουιοχρα- τία καὶ περιαοόνησις πάσης πνευματικῆς ἀξίας. ΕΚ ΤΗΣ ΟΒΑΜΕΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΙ ΚκΑ Ι ΑΓΙΟΣ ΤΟΛΙΓΙ Μερικὲς ἔννοιες ἔχουν, τό- σο πλατειὰ σημασία ἡ ἕ- χουν πάθει τέτοια ἐκμετάλ- λευση ποὺ θρίσκουν σ) αὐτὲς ὅλοι κάποιο νόημα, ὅτι κι) ἂν ἐννοοῦν. καὶ μάλιστα ἀνά- λογα μὲ τὴν ἑλαστικότητα τῆς συνείδησης καὶ τὸν ἀπὸ συμφεροντολόγες σκέψεις συμθιθασμὸ τους τὸ προσαρ- µόζουν ἀπόλυτα σ᾽ αὐτὸ ποὺ θέλουν. Ἔχει. μάλιστα καὶ μιὰ τόσο καλῆ σημασία ποὺ πίσω ἀπ’ αὐτὴ μποοεῖ ὡραῖα νὰ κρύψη ἕνας τὶς ἀληθινὲς προθέσεις του π.χ. οἱ ἔκπαι- δευτικοὶ ἐκτελοῦν ἀποστολή. τὶ τὰ θέλουν τὰ γοήματα: Οἱ εἰλικοιγεῖς καὶ λογυκοὶ ἄνθοωποι θλέπουν μέσα στὴν ἔννοια ἀποστολὴ τὴ συναί- σθηση ἑνὸς ἀνώτερου γοέους πέραν ἀπὸ κάθε συµφέρο ὃ- λικὸ καὶ σχοπιµότητα ἰἴδιοτε- λῆ στὴν ἐκτέλεση ἑνὸς ἔο- γου ἕνα εἶδος θυσίας, παρα- μέλησης τοῦ προσωπικοῦ στοιχείου ἀπὸ πίστη σὲ κά- ποιο ἰδανικό, ἀρχὴ κ.τ.λ. Ὑπ αὐτὴ τὴν Έννοια ἔκτι- μοῦν ἐχείγους ποὺ ἀναλαμθά- νουν μιὰ ἀποστολή. ἐνδεχομέ- γως τοὺς θαυμάζου:' καί. ἂν μποοοῦν. τοὺς θοηθοῦν. Αὖ- τοὶ ἐπίσης μποροῦν ἴσως νά ξεχωοίσουν πότε κάτι εἶναι ἀποστολὴ ἢ φαίνεται ἁπλῶς ἢ διακηούσσεται 'Ὑπάργουν ἄλλοι ἐγωῖ- στές. μµισαλλόδοξοι, Φάνατι- κοὶ ποὺ ἐπιφυλάσσουν Όλο τὸ δίκαιο καὶ τὰ δικαιώµατα στὸν ἑαυτό τους --- νομίζουν πὼς εἶναι οἱ ἐκλεκτοὶ καὶ ἕ- Ε ο μα” Ἐνπνοι --- ἐνῶ ἀπὸ τοὺς ἄλ- λους ἀπαντοῦν νὰ ἐφτελοῦν ἀποστολὴ δηλ, νά μὴ διεκδι- ποῦν τίποτε. Ὅταν συμφέρη στοὺς ἴδιους ἢ ὅταν θέλουν νὰ πατηγορήσουν Ὦ νὰ μειώ- σουν τὸ δίκαιο τῶν σὲ ὑλινὲς ἀπολαθὲς ἀπαιτήσεως ιιᾶς τάξης. θέλουν νὰ ὑπογρεώ- σουν τοὺς ἄλλοις νὰ ἐχτε- λοῦν ἀποστολή. Θυμοῦνται ὅ- τι κάποιοι --- ὅγι οἱ ἴδιοι--- έἐπρέπει»Σ νὰ ἐχτελοῦν ἀποστολή. Τέτοιοι εἶναι ἐκεῖνοι ποὺ τώρα ποοσπαθοῦν νὰ αν ὅτι οἱ ἐκπαιδρυτιποὶ ἃ δὲν δ.- καιοῦνται αὐξήσεων. οὔτε ἴση Γ. Προδρόμου Γυμνασιάρχου μὲ τοὺς ἄλλους μεταγείριση, οὔτε δικαιοῦνται νὰ διεμδικής σουν. μὲ ἀπεογία ἔστω. τὸ δίκιο τους, γιατί, δῆθεν. ἐ- κτελοῦν ἀποστολή. Τὶ δὲ εἷ- ναι ἀποστολὴ ἀμφιθάλλο ἂν γνωρίζουν ἢ ἂν. ἔστω. θέ- λουν νὰ τὸ πιστέψουν. καί, φυσικά, καμμιὰ εἰλκοίνεια δὲν τοὺς διακοίνει. γιατὶ σὲ ἄλλες περιπτώσεις αὐτοὶ εἷ- ναι ἐχεῖνο ποὶν μι) οὖν μὲ περιφρόνηση γιὰ τὸ γιὰ τὸ εὔκολο τῆς ἐργά- σίας του. γιὰ τὸ ἁἀσήμαντρ τῆς προσφορᾶς του, γιὸ τὰ λίγα λεφτὰ ποὺ παίρνει κ.ο.χ. ΄Ασχετα ὅμως μὲ ὅλ᾽ αὖ- τά, τὶ εἶναι ἡ ἀποστολή: Καὶ πότε ἕνα ἐπάγγελμα. μιὰ θέ- ση γίνεται ἀποστολή: ζανέ- γας δὲν ἀρνεῖται --- ἴσα ἵ- σα τὸ διεχδικοῦµε αὐτὸ --- ὅτι τὸ ἔργον τοῦ ἐχπαιδευτι- κοῦ ἔχει μιά ἰδιαιτεςὸ ότητα, ἕνα ἀνώτερο σκοπό. ιμιὰ µε- γάλη σημασία, Τοῦτο ἄλλω- στε γίνεται σαφές. ἂν σκε- φτοῦμε τὴ σημασία τῆς παι- δείας. ᾽Αλλὰ,. ἐν πάοη περι: πτώσει, ἂν εἶναι τέτοιο ποὺ νὰ χαρακτηριστῃ σὰν ἆπο- στολὴ, σηµαίνει πὼς εἶναι τόσο σπουδαῖο, ὥστε τοῦ ἆφι- ερώγει παγεὶς ὅλο τὸ εἶναι του. οἱ δὲ ἄλλοι τὸ ἀναγνῶ- οἴζουν αὐτό, Κανένας ὅμως ὡς τώρα δὲν ἀπόδειξ» πὼς ἡ ἀποστολή. ἐπειδὴ ἔχει ἕ- στω, αὐτὸ τὸ χαρακτήρα. δὲν πρέπει π)οὤνεται. Αν δὲ τὴν ἐξ ξετάσουμε μέσα στὰ πλαίσια ἄλλων ἐποχῶν π.χ. ἐποχὴ τοῦ Κοιστοῦ. Τουρκοκρατία Ἆ ἄλλα θὰ ποέπη νᾶγχουμε ὑπ) ὄψη μας σήµερα καὶ τὶς συνθῆχες ἕ- ψείνων τῶν ἐποχῶν. Ἶ ἀποστολὴ, ὅμως εἶναι καὶ κάτι ἄλλο. ᾿Αναλαμθάνε- ἐλεύθεσα. δὲν ἐπ'θάλλε- ται. Οὔτε γίνεται ἀντικείμε- φο ἐχμετάλλευσης ὁ ἀπόστο- λος. Κανένας δὲν δικαιοῖται νό, κητήση ἀπὸ τὸν ἄλλα ν᾿ ἀναλάότι τὸ ἐπάγνελμά του σὰν ἀποστολή. ἐκτὸς ἴσως ἂν αὐτὸς ὁ ἴδιος ποὺ τὸ ζη: τᾶ, τὸ, ἔχει χάµει ὁ δι ὃς Τὸ κάθε ἔργο μποοςεῖ γ΄ ἀναλη- φθῆ σὰν ἀποστολή, ἂν ἐ- γεῖνος ποὺ τὸ ἐκτελεῖ τὸ αἰ- σθάνετα. ἔτσι. Όποιος ὅμως τὸ ἀντιλαμθάνεται ἕ ἔτοι, για- τὶ δὲν τὸ ἐφαρμόζει͵ ὁ ἴδιος γιὰ τὸν ἑαυτό του: “Όταν ὁ ῥ γαθένας ὑποστηρίση τυ ἐπάγ- γελμά του. τότε δὲν υπάοχει σπουδαιότερο! Γιὰ να παίρ- γη, Φυσικά, πολλὰ /οήμα- τα! Γιατὶ νὰ εἶναι δηλ. ἀπό- στολος ὁ ἐκπαιδευτικὸς --- γιὰ νὰ μὴ ἀμείθεται ἵκανο- ποιητικὰ καὶ μόνον --- καὶ νὰ μὴ εἶναι ὁ γιατρός. ὁ δου- λευτής, ὁ ὑπουργὸς, ὃ γενι- κὸς διευθυντής, ὁ δικηγόρος ἀκόμη, ὁ παντοπώλης ἢ ὁ ἔμ- πορος ἢ ὁ οἰκοπεδοτώλης: ᾿Ασφαλῶς γιατὶ δὲν μᾶς συμφέρει, Στατί, ἂν ὁ ἐκπω- δευτικὸς δὲν πληρώνε εαν κά- λά., ἐμεῖς οἱ ἄλλοι, οἱ μη, ἀπό- στολοι δὲν ζημιώνουμε, Όσο δὲ γιὰ τὸ ἀπόστολοι, τὸ γι- χγόµαστε ὅποτε θελήσαυµε, ἀλλὰ μὲ τὸ ἀξημίωτο. Φυσι- κἁ! Σήμερα τὸ θέλρυµε ἔ- τσι. γιατὶ θέλουμε νὰ ἐκμε- ταλλευώµαστε τὴν εὐσφιῖα, τὶς ἱκανότητες, τὶς γνώσεις. τὸ χρόνο τοῦ ἐκπαιδευτιχοῦ. νὰ τοῦ ἕητοῦμ» ὅι- αοκῶς -- γιατὶ τάχα εἶναι ἀπόστολος --- ὅταν δὲ αιλο- µε γιὰ τὸ πόσα κερδίζρυµε, πόσα τοῶμε. ποῦ πάμε. ὕταν ἐπιδεικνύουμε τὰ σπίτι. τ αὐτομίνητα ἢ ὅτι ὄλλο ἐμεῖς ον. . , π οἱ ἄλλοι μὲ λιγώτερη ἴσως Σύστια. γνωσεις σπιοσσοντα. χούνο, κόπο --- ἀλλὰ ἴσως μὲ ἄλλα μέσα --- ἀποντοῖιε καὶ ἔγουμε, τότε τὸν πατοῖας τὸν ἐκπαιδευτικό, μιλοῦμε πε- ριφοονητικἁ γι’ αὐτόν, «δὲ θαρνέσαι. δάσκαλος, Ἡ παίο- γε » Καὶ τὸν πατατάπσονας ας «γιατὶ σὲ κατώτερη τάξη, περδίνει λιηώτερα. κιὶ θεωροῦμε θλάχα ὅλοι ἲ ες γία, ὑπεύθυνοι, κ.ᾶ. Γιατί Γιατὶ δὲν κατά- λαθε πὼς ἀδικεῖται, γιατὶ δὲ διεκδικεῖ, γιατὶ ψωμυςητεῖ. γιατὶ ἔγινε δάσκαλος. Ωταν ὕμως σηκώση κεφάλι, ὅταν διεκδικήση καὶ φοθηθοῦμε πὼς θά χάσουμε τὸ ὑουλοπά- οιχο, τότε, ἔ τότε θυμούμα- στε «μά εἶναι ἱεραπόστολος. πῶς τολμᾶ, γά θέλη 1ο δίκιο του, νά θέλη νὰ καυτεςέφη τὴ μοῖοφα του, Γιατί, ἂς λε- χθῆ καὶ τοῦτο. ὑπάρχοιν πολ- λοὶ ὑπάλληλοι μὲ κατώτερα προσόντα ποὺ θεωροῦν ἁπα- ράδεκτο νὰ ἐξισωθῇ ὁ κχαθη- γητῆς μαζί τους. Ώίναι δὲ αὐτὸ ἀχοιθῶς ποὺ γίνεται σή- µερα. ᾿Ἡ. ὄχι κύριοι. αὐτῆς τῆς νοοτροπίας. αὐτὸ δὲν πρύκειται γά συγεχισθῆ. Αν ὑπάρχουν ἐπιπτώσεις ἐν τῆς ἀπεργίας σκεφθῆτε τις κι ἓ- σεῖς μιὰ φορά. ἘΕμεῖς τὶ- σνεφθήκαµε τόσα χοόνια, καὶ κάναμε ὕπομον ή. ᾽Αλλά, τὶς ἐπιπτώσεις ἀπὸ τὴν ἄνιση γαὶ ἄδικη μεταχείριση τῶν ἐκπαιδευτικῶν γιατὶ δὲν τὶς σκεφθήκατε κανεὶς σας. κύ- οἷοι κοινωνία καὶ κυθέονηση. ϊδικὰ δὲ γιά τὴν Κυθέρνη- ση. ποὺ ποοππαθεῖ νὺ πείση γιὰ τὴν παλι της, διάθεση καὶ γιὰ τὸ ὅτι ὅλο δίδει στοὺς ἐκπαιδευτικοὺς -- ἀνούσα- τες ἀχόμη καὶ συντάττις τοὺς ἔδωσε, τί εὔνοια! ἐνῶ αὐτοὶ οἱ ἀγάοιστοι! --- ἃς ιιᾶς ἵ- ποδείξη μιά, φοσά ποὺ. ἔδω- σε. ἀκόπα ναὶ ὕταν ᾗ ἀδιχία ἤτο. ακανδαλώδης, γάτι στοὺς ἐγπαιδευτικοὺς γωοθὶς ἀγῶχες. ἀπειλές. ὑνενδινή- σεις. ἀπεονίες καὶ τότε νὰ παφαδεγτοῦπε τὴν ἀνγωιο- σύνη µας, ᾽Αλλὰ δὲν θά θοῦ αἴτε μιά τέτοια φορᾶ. Ἡ ἀπαστολὴ δὲν εἶναι ὁ- ποστολὴ ὕταν ζητοῦν νὴ αᾶ- τὴ σοοτώσονν. νὰ πᾶς αην δν, πιβάλουν οεητὶ τοῦ” πίτας α η Ἡ [ο] ΩΩ τε ση ΟΤΕ βάσω” (ο. κ τα , : ταν την ἐγιεταλλεύωώντα οἳ ἆλλοι υιὰ νὰ διοτι νο» . Νά μᾶς λείπη ὁ τίτλος τοῦ ἱρραπόστολου. ὅταν θέλουν νὰ τὸν σοφώσοτνν πάνω. µας (κνυριολεκτικὰ) γιά νὰ μᾶς στιναατίσουν παοουσιάκοντάς Ἱιας σὺν ᾱ- αδεσ (Σηνέχεια στὴν Ίδην σελ.) ΙΟΥΝΙΟΣ 1972 δελτίον ΟΕΛΜΕΚ ΣΕΛΙΣ 9 κ. π αν ωὼ, ΧΑΕΟ σπα σνς ΕΕ ΕΕ ΕΕ Εξά ως ζανξωΑ ξαθον ο ο ο ατα αν. ΣΚΣ ο ἵ ΩΞΕΞΟΞΞΕΑΞΕΞΑΞΞΗ ΧΑΡΤΗΣ ΤΟΥ ΒΙΒΑΙΟΥ (Οπατίετ οἳ {πε Βοοξ) ΠΡΟΟΙΜΙΟΝ Πεπεισμένοι ὅ- τι τὰ θιθλία παραμένουν οὗ- σιώδη µέσα διὰ τὴν διαφύ- λαξιν καὶ διάδοσιν τῆς ἆν- θρωπίνης γνώσεως. Δλάμθάνυοντες ὑπ ὄψιν ὅτ τὸ Κα- ταστατικὸν τῆς ΟὈὐνέσκο καλεῖ διὰ τὴν προαγωγὴν τῆς «ἐλευθέρας κυκλοφορίας τῶν ἰδεῶν διὰ τοῦ λόγου καὶ τῶν εἰκόνων» ὡς καὶ διὰ τὴν «διεθνή συνεργασίαν σχοπὸν ἔχουσαν νὰ καταστή- ση εἲς τὸν λαὸν ὅλων τῶν χορῶν προσιτὰ τὰ ἕντυπα καὶ τὰς ἐχδόσεις, παραχθέν- τα ὑπὸ οἴουδήποτε ἐξ αὖ- τῶν». Πιστεύοντες ὕ- τι ὁ ρόλος τῶν θιθλίων δύ- γαται νὰ ἐνισχυθῆ διὰ τῆς νοθετήσεως μεθόδων καταλ- λήλων νὰ ἐνθαρρύνουν τὴν κατὰ τὸ δυνατὸν εὐρεῖαν χοῆσιν τοῦ ἐντύπου λόγου. Λλαμ 6 άνο ντες περαιτέρω ὁ π᾿ - ψιν ὅτι ἡ Γενικὴ Σουνέ- λευσις τῆς Οὐνέσκο ἔχει ἐ- πιθεθαιώσει ὅτι τὰ δθιθλία «ἀσκοῦν θεμελιώδη λειτουρ- γίαν εἰς τὴν πραγµατοποίη- σιν τῶν ἀντιχειμενικῶν σκο- πῶν τῆς Οὐνέσκο, δηλογότι τῆς εἰρήνης, τῆς ἀναπτύξε- ὡς, τῆς προαγωγῆς τῶν ἀἁν- θρωπίνων δικαιωμάτων καὶ τῆς ἐχστρατείας ῥἐναντίον τοῦ φυλετισμοῦ καὶ τοῦ ἆ- ποικισμοῦ». ὌἜχοντες ὃπ ὅὄ- νι ν ὅτι ἡ Γενική Συνέ- λευσις τῆς Οὐνέσκο ἔχει κη- ούξει τὸ 1915 ὡς Διεθνὲς Ἔτος Βιθλίου, μὲ ἔμθλημα «Ειθλία δι) Αἱ 1 ὄλους» Διεθνῆς Κοινότης Συνδέ- σµῶων ΕΒιθλιοπωλῶν. Διεθνὴς Συνομοσπονδία Ἑνώσεως Συγγραφέων καὶ Συγθετῶν, Διεθνὴς 'Ὁμοσπονδία Τε- χμηριωτῶν., Διεθνὴς Ὁμοσπονδία Ἓ- γώσεων Βιθλιοθηκῶν. Διεθνὴς Ομοσπονδία Με- ταφραστῶν. Διεθνής Ρ.Ε.Ν. Διεθνῆς Σύνδεσμος ἛἘκ- δοτῶν, υἱοθετοῦν ὁμοφώνως τὸν ἀπόλονυθον Χάρτην τοῦ Βι- ὀλίου, καὶ καλοῦν ὅλους τοὺς ἐνδιαφερομένους νὰ δώσουν ὑπόστασιν εἰς τὰς ἀρχάς, αἱ ὁποῖαι ἐξαγγέλλονται ἐν- ταῦθα. ΑΡΘΡΟΝ Ι Κάθε ἕνας ἔχει τὸ δικαίωµα νὰ διαθάζη Ἡ κοινωνία ἔχει τὴν ὃ- ποχρέωσιν νὰ -:ἐξασφαλίση ὥστε κάθε ἕνας νὰ ἔχη τὴν εὐκαιρίαν νὰ ἀπολαμθάνη τὸ ἀγαθὺν τοῦ διαθάσµατος. Δεδομένου ὅτι δι εὐρέα στρώματα τοῦ παγκοσμίου πληθυσμοῦ τὰ θιθλία δὲν εἷ- γαι προσιτὰ ἀπὸ ἀνικανότη- τα νὰ διαθάζουν, αἱ κυθερ- γήσεις ἔχουν τὴν εὐθύνην νά θοηθήσουν εἰς τὴν ἐξάλει- Μιν τῆς µάστιγος τοῦ ἀναλ- Φφαθητισμοῦ. Αὗται δέον νὰ ἐνθαρρύνουν τὴν προµήθει- αν τοῦ ἐντύπου ὑλικοῦ τοῦ ἀναγκαίου διὰ τὴν προόσκλη- σιν καὶ διατήρησιν τῆς ἆνα- γνωστικῆς ἵκανότητος. Διμε- ος καὶ πολυμερὴς θοήθεια δέον νὰ παρασχεθῆ, συμφά- γως τῶν ἀναγκῶν, πρὸς τὰ ἐπαγγέλματα τὰ σχετιςόµενα μὲ τὸ θιθλίον. Οἱ παραγω- γοὶ καὶ διανομεῖς τῶν διθλί- ων, εἰς τὸ µέρος των, ἔχουν τὴν ὑποχοέωσιν νὰ ἐξασφα- λίσουν ὕτι αἱ ἰδέαι καὶ πλη- οοφορίαι οὕτω µεταδιδόµεναι συνεχίζουν νὰ ἀνταποκοίνων- ται εἲς τὰς μεταθαλλομένας ἀνάγκας τοῦ ἀναγνώστου καὶ τῆς κοινωνίας ὡς συνό- λου. ΑΡΘΡΟΝ 11 Τὰ θιθλία εἶναι ἀπαραίτητα εἰς τὴν Παιδείαν Βὶς μίαν περίοδον ἔπα- γαστατικῶν ἀλλαγῶν εἰς τὴν ἐκπαίδευσιν καὶ μακροπνόων προγραμμάτων δι ἐκτεταμέ- γην σχολικην φοίτησιν, ᾱ- παιτεῖται προγραμματισμὸς προκειµένου νὰ ἐξασφαλισθή ἀνάλογος ἐπάρχεια διδακτι- κῶν ὀιθλίων διὰ τὴν ἀνάπτυ- Ἑιν τῶν ἐκπαιδευτικῶν συ- στηµάτωγ. 'Ἡ ποιότης καὶ τὸ περιεχόµενον τῶν διδακτι- κῶν θιθλίων χρειάζονται συ- γεχῆ θελτίῶσιν εἰς ὅλας τὰς χώρας τοῦ κόσμου. Περιφε- ρειακὴ παραγωγή δύναται νὰ θοηθήση τοὺς ἐκδότας ἑγὸς κράτους γὰ ἄντιμετο- πἰσουν τὰς ἀνάγκας διὰ σχο- λικὰ ἐγχειρίδια ὡς καὶ διὰ γενικῆς φύσεως σχολικὸν ᾱ- ναγνωστικὸν ὑλικὸν τὸ ὁποῖ- ον ἰδιαιτέρως εἶναι ἀναγ- καῖον εἰς τὰς σχολικὰς ϐ6ι- θλιοθήκας καὶ τὰ προγοάµ- µατα ἀλφαθητισμοῦ. το δαγωγικὴ ἀρχὴ τὴν αὐτενέρ- γεια, τότε, ἀγαπητοὶ µαθη- τὲς καὶ μαθήτριες, πρέπει νὰ θεωρήσουμε τὰ θιθλία σὰν τὸ σπουδαιότερο καὶ τὸ κατ ἐξοχὴ ἐπικουρικὸ µέσο τῆς σχολικῆς ἐργασίας γιὰ τὴν χάτάκτηση τῆς µάθησης. Ὅλα ὕμως τὰ µαθήµατα ποὺ διδάσκονται στὰ σχολεῖα µας ἔχουν ἀνάγκη τὸ ἐπικου- ρικὸὀ τοῦτο µέσο, τὰ θιθλία, γιὰ μιὰ καλύτερη ἐμπέδωση καὶ µονιµότερη μάθηση. “Ὁ- λες ἐπίσης οἱ ἐργασίες. ἆτο- μικὲς ἤ ὁμαδικές, ποὺ ἀνατί- θενται ἀπὸ τοὺς καθηγητὲς στοὺς μαθητὲς πρὸς ἐκτέλε- ση στὸ σπίτι ἤ στὸ σχολεῖο, ἔχουν ἀνάγκη τὴ ὀοήθεια ἐ- πικουρικῶν ἐξωσχολικῶν -ι- θλίων καὶ θοηθηµάτων. ἝἜ- γεχκα λοιπὸν τῆς εὐρείας καὶ γενικῆς χρήσης ποὺ ἔχουν τὰ θιθλία σήµερα εἶναι ἆ- νάγκη οἱ μαθητὲς νὰ ἐφο- διάζωνται συνέχεια μὲ αὐτά. Ας εἶναι σίγουροι πὼς δὲν θὰ ζημιωθοῦν, ἄξιον γὰο ἐ- στὶ τὸ τίµηµα. Προθάλλει ὅμως τὸ ἑρώ- τηµα: Ποιὰ θιθλία εἶναι κα- λά: Τὸ ἐρώτημα προδάλλε- ται καυτό, ὅμως ἐπιτακτικὴ χι ἡ ἀπάντηση. Τὰ θιθλία ποὺ κυκλοφοροῦν καθημερινά εἶναι τόσα πολλὰ καὶ ποικί- λα σὲ περιεχόµενο, ὥστε νά ΡΙΡΛΙΟ Υ Ἴγαν δύσκολος ὁ ἔλεγχος τῆς καλῆς ἤ ὄχι ποιότητάς τους. ΠΟΤΕ λοιπὸν ἕνα θιθλίο εἷ- γαι καλό Κατὰ τὴ γνώμη μας τὸ θιθλίο εἶναι καλὸ µό- γο ὅταν πλ ηροῖ τρεῖς θεµελι- ῴδεις ἀρχές: α) τὴν παιδα- γωγική, ϐ) τὴν αἰσθητικὴ καὶ γ) τὴν ψυχολογική. Τὸ καλὸ θιθλίο πρέπει νά αι ἀπηλλαγμένο, ὡς πρὺς τὸ περιεχόμενο καὶ τὴ µορ- φἠή του, ἀπὸ παιδαγωγικὲς ἀντιρρήσεις. Ἕνα θιθλίο ἕ- χεν παδαγωγικὲς ἀντιρρή- σεις, ὅταν εἶναι γραμμένο ᾱ- μελῶς καὶ ἔχει ὕφος χυδαῖο καὶ διεγερτικὀ. Δὲν εἶναι παιδαγωγικὸ τὸ θιθλίο ποὺ ἀντιστρατεύεται τὶς παιδευτι- κὲς ἀξίες, ποὺ διασύρει καὶ κηλιδώνει κάτι ποὺ θεωρεῖται ἐθνικό, ἱερὸ καὶ ἅγιο. Ας μὴ κοσμήση τὸ ράφι καμιᾶς θιθλιοθήκης θιθλίο τοῦ ῥὁ- ποίου τὸ περιεχόµενο χλονί- τει τὸ χῦρος τοῦ σχολείου, τῆς οἰκογένειας, τῆς ἐθνικῆς µας παράδοσης καὶ Ἀληρο- νομιᾶς. Τὴν ὀργὴ τῶν νεκρῶν νὰ φοθᾶστε, καὶ τῶν θράχων τ) ἀγάλματα. ἝἛνα θιθλίο εἶναι καλό, ὅ- ταν ἔχει ὑποστῆ τὴν ἐπίδρα- ση τῆς Χαλλιτεχνίας. δΔὲν Φτάνει νά ᾿ναι παιδευτικὸ µο- γάχα τὸ διθλίο, μὰ καὶ καλ- λιτεχνικὀ. Όταν ἑπομένως μιλᾶμε γιὰ καλὸ θιθλίο, ἐπι- θάλλεται παράλληλα πρὸς τὶς µορφωτικές του ἀξίες νὰ ἐγ- κλείη καὶ παλλιτεχνικὴ ἀξία. Τὸ νεανικὸ θιθλίο πρέπει γὰ ἀνταποχρίνεται στὰ στά- δια τῆς ἄνέλιξης τοῦ παι- διοῦ. Τὸ παιδευτιχὸ ὑλικὸ ἓ- : , οσον ος γὸς θιθλίου γιὰ νὰ ἐπιφέρη γόνιμα ἀποτελέσματα ὀφείλει γ᾿ ἀντιστοιχῆ πρὸς τὴν ἡλι- μία, τὸ φύλο, τὸν κόσμο τῶν παραστάσεων καὶ τὶς ἔκφρα- στικὲς δυνατότητες τοῦ παι- διοῦ. Τὸ παιδὶ τότε µόνο κα- ο πω ο τς, τακτᾶ ἕνα θιθλίο, ὅταν εἶναι ἄνάλογο πρὸς τὶς δυνάµεις του. τοὺς μαθητὲς τῆς Α΄ τάξης γ ἁγοράσουν Καζαντζάκη, μὰ οὔτε καὶ τοὺς μαθητὲς πας στ’ τάξ ο τα τῆς Φτ' τάξης νὰ ἐμπλου- τίσουν τὶς θιθλιοθῆκες τους μὲ τὰ παραμύθια τοῦ Αν- τεησεν καὶ τοῦ Τκοίμ. ! Ἔνχοντας, ἀγαπητοί µου μαθητὲς καὶ μαθήτριες, τὰ λίγα αὐτὰ ὑπόφη σας, ἀρχῖ- στε νὰ συγκροτῆτε τὶς δικές σας θιθιοθῆχκες. Τότε µόνο θὰ συγκοοτηθῆτε κι) ἐσεῖς, ὕπως σᾶς θέλει ἡ ἑλληνικὴ πατοίδα. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Γ. ΠΑΓΚΟΥΛΛΗΣ. Δὲν καλοῦμε ἑπομένωςῇ ΑΡΘΡΟΝ 11 Ἡ κοινωνία ἔχει ἰδιαίτερον καθῆκον νὰ δημιουργῆ συνθήκας, ἐντὸς τῶν ὁποίων οἱ συγγραφεῖς νὰ δύνανται νὰ ἀσκοῦν τὸν δημιουργικὸν των ρόλον Ἡ Παγκόσμιος Διακήρυ- Έις τῶν Δικαιωμάτων τοῦ ᾽Ανθρώπου διακηρύττει ὅτι «ἕκαστος ἔχει δικαίωµα προ- στασίας τῶν ἠθικῶν καὶ Ἄ- λικῶν συμφερόντων, τῶν ᾱ- πορρεόντων ἐκ πάσης ῥἐπι- στημονικῆς, πνευματικῆς ἢ καλλιτεχνικῆς παραγωγῆς τῶν ὁποίων εἶναι ὁ δηµιουρ- γὸς». Αὐτὴ ἣ προστασία πρέ- πει ἐπίσης νὰ ἐπεκταθῆ εἰς τοὺς µεταφραστάς, τῶν ὁποί- ὢν τὸ ἔργον ἀγοίγει τοὺς ὅ- ρίζοντας ἑγὸς θιθλίου πέραν τῶν γλωσσικῶν συνόρων, δη- μιουργούντων τοιουτοτρόπως ἕνα ἀναγκαῖον κρίκον µετα- Εξὺ τῶν δημιουργῶν καὶ τοῦ εὐρυτέρου χκοινοῦ. Όλαι αἱ χῶραι ἔχουν τὸ δικαίώμα νὰ ἐκφράσουν τὴν πολιτιστικὴν αὐτῶν ἀτομικότητα καὶ οὕτω ποιοῦσαι διαφυλάττουν τὴν πολυµορφίαν, ἁπαραίτητον διὰ τὸν πολιτισµόν. Συνεπῶς πρέπει νὰ ὑποθοηθοῦν τοὺς συγγοαφεῖς εἰς τὸν δηµιουρ- γικὸν τῶν ρόλον καὶ διὰ τῶν μεταφράσεων νὰ καταστή- σουν πλέον προσιτοὺς τοὺς θησαυροὺς τοὺς περιεχοµέ- νους εἰς τὴν λογοτεχνίαν ἄλ- λων γλὠωσσῶν, περιλαµθανο- µένων ἐκείνων μὲ µπεριωρι- σµένην διάδοσιν. ΑΡΘΡΟΝ ΙΥ Μία ὑγιὴς ἐκδοτικὴ θιοµηχανία εἶναι ἀπαραίτητος διὰ τὴν ἐθνικὴν ἀνάπτυξιν ϊς ἕνα κόσμον εἰς τὺν ὁὃ- ποῖον ὑπάρχουν ὀξεῖαι διαφο- ραὶ εἲς τὴν παραγωγὴν θι- θλίων, ὅπου πολλαὶ κχῶραι στεροῦνται ἐπαρκοῦς ἀἆνα- γνωστικοῦ ὑλικοῦ, εἶναι ἆ- γάγκη νὰ καταρτισθοῦν σχέ- δια διὰ τὴν ἀνάπτυξιν τῆς ἐ- θνικῆς ἐκδοτικῆς δραστηριό- τητος. Τοῦτο ἀπαιτεῖ πρὠτο- θουλίας ἐπὶ ἐθνικοῦ ἐπιπέδου καὶ, ὅπου εἶναι ἀναγκαῖον, διεθνῆ συνεργασίαν διὰ νὰ θοηθηθῆ ἡ δηµιουργία τῆς ἀναγκαίας ὑποδομῆς. Ἡ ἆ- νάπτυξις τῶν ἐκδοτικῶν θιο- μηχανιῶν συνεπάγεται ἐπίσης συσχετισμὸν μὲ τὴν ἐκπαίδει.- σιν καὶ τὸν οἰκονομινὸν καὶ κοινωγικὸν ποογραμματισμόν’ τὴν συμμετοχὴν ἔπαγγελμα- τικῶν ὀργανώσεων, ἐγχτεινο- µένην ὅσον τὸ δυνατὸν δι’ ὕ- λης τῆς κοινότητος τοῦ θιθλί- ου, διὰ µέσου θεσμῶν ὡς ἐ- θνιχἁ συμθούλια διὰ ἀνάπτι. ιν τοῦ θιθλίου καὶ µακρο- πρὀθεσµον χρηµατοδότησιν μὲ χαμηλὸν ἐπιτόχιον ἐπὶ ἐ- θνινΏς, διπεροῦς Ὦ πολυµε- ροῦς δάσεως, ΑΡΘΡΟΝΝΥ Διευκολύνσεις εἰς τὴν θιομηχανίαν τοῦ διθλίου εἶναι ἀνανγκαῖαι διὰ τὴν ἀνάπτυξιν τῆς ἐκδοτικῆς δραστηριότητος Ἐντὸς τῶν πλαισίων τῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς των αἱ χυθερνήσεις δέον νὰ ἐξα- σφαλίσουν ὅτι αἱ ἀναγκαῖαι προµήθειαι καὶ ἐξοπλισμὸς εἶναι διαθέσιµοι διὰ τὴν ἆ- γάπτυξιν μιᾶς ὑποδομῆς διὰ τὴν θιοµηχανίαν τοῦ θιθλίου, περιλαμθανομένου τοῦ χάρ- του, τῶν ἐκτυπωτικῶν καὶ θιθλιοδετικῶν μηχανῶν. 'Ἡ κατὰ τὸ μέγιστον δυνατὸν χοῆσις τῶν ἐθνικῶν πηγῶν, ὁμοῦ μὲ τὴν ἀνεμπόδιστον εἰσαγωγὴν αὐτῶν τῶν προ- μηθειῶν καὶ τοῦ ὁπλισμοῦ, θἀ προαγάγουν τὴν παραγώ- γὴν εὐθηνῶν καὶ ἑλκυστικῶν ἀναγνωστικῶν ὑλικῶν. Ἔπει- γόντως προσοχἡ δέον ἐπίσης γὰ δοθῆ εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τῆς καταγραφῆς τῆς προφο- ρικῆς παραδόσεως. Οἱ ἐνδι- αφερόμενοι εἷς τὴν θιοµηχα- γίαν τοῦ θιθλίου δέον νὰ δι- ατηρήσουν τὰ ὑψηλότερα δυ- νατὰ ἐπίπεδα παραγωγῆς καὶ κληθοῦν διὰ τὴν θιομηχανί- αν θιθλίων διὰ τὰ καθυστε- ρημένα παιδιά. ΑΡΘΡΟΝ νΥΙ Οἱ θιθλιοπῶλαι ἀσκοῦν θεμελιώδη ὑπηρεσίαν ὡς σύνδεσμος μεταξὺ τῶν ἐκδοτῶν καὶ τοῦ ἀναγνωστικοῦ κοινοῦ Ἠϊς τὴν πρώτην γραμμὴν τῶν προσπαθειῶν διὰ τὴν προαγωγὴν τῆς ἀναγγωστι- κῆς συνηθείας, οἱ θιθλιοπῶ- λαι Έχουν καὶ πολιτιστικὰς καὶ ἐκπαιδευτικὰς εὐθύνας. Οὗτοι παίξουν ζωτικὸν ρόλον εἰς τὸ νὰ διασφαλισθῆ ὅτι μιά ἐπαρχῆς καὶ καλῶς ἐκλε- λεγμένη σειρὰ θιθλίων φθά- γει εἰς τὸ ἀναγνωστικὸν χοι- γόν. Εϊδυιὰ ταχυδρομικά καὶ ἀεροπορικὰ τέλη διὰ θιθλία, εὐκολίαι πληρωμῆς καὶ ἄλλα οἰκονομικὰ ἐλατήρια τοὺς 6όο- ηθοῦν νὰ φέρουν εἰς πέρας αὐτὸ τὸ ὑπούργημα. ΑΡΘΡΟΝ νΙ Αἱ θιθλιοθΏῆκαι ἀποτελοῦν ἐθνικὰς ἑστίας διὰ τὴν µετάδοσιν πληροφοριῶν καὶ γνώσεων, διὰ τὴν ἀπόλαυσιν τῆς σοφίας καὶ τοῦ ὡραίου Αἱ θιθλιοθῆκαν κατέχουν κεντρικῆν θέσιν εἰς τὴν διά- δοσιν τῶν θιθλίων. Συχνὰ εἶναι τὰ πλέον ἄποτελεσμα- τικὰ μέσα διά νὰ φθάση τὸ ἔντυπον εἲς τὸν ἀναγνώστην. Ὡς δημοσία ὃ ὑπηρεσία, αὗται προάγουν τὸ διάδασµα τὸ ὁ- ποῖον, μὲ τὴν σειράν του, προ άγει τὴν εὐημερίαν τοῦ ἁτό- μου, τὴν διὰ θίου ἐκπαίδευ- σιν καὶ την οἰκονομικὴν καὶ κοινωνικῆν πρόοδον. Αἱ ὑπη- ρεσίαι τῶν θιθλιοθηκῶν δέ- ον νὰ ἀνταποκοίνωνται εἲς τὰς δυνατότητας καὶ τὰς ἆᾱ- γάγκας ἑκάστου ἔθνους. Ο- χι µόνον εἰς τὰς πόλεις, ἆλ- λὰ εἰδικῶς εἰς τὰς ἔκτετα- μένας ἀγροτικὰς περιοχὰς αἱ ὑποῖαι συχνὰ στεροῦνται προμηθειῶν θιθλίων, ἕ ἕχαστον σχολεῖον καὶ ἑκάστη κοινό- της δέον νὰ ἔχουν τουλάχι- στον μίαν θιθλιοθήκην μὲ προσοντοῦχον προσωπικὸν καὶ ἄνάλογον προὔπολογι- σμὸν διὰ θιδλία. Αἱ θιθλιο- θῆκαι εἶναι ἐπίσης ἁπαραί- τητοι διὰ τὴν ἀνωτέραν ἐκ- παίδευσιν καὶ τὰς φιλολογι- κὰς ἀνάγκας. Ἡ ἀνάπτυξις ἐθνιχοῦ δικτύου θιόλιοθηκῶν θὰ καταστήση τὰ θιθλία ποο- σιτὰ εἲς τοὺς ἁπανταχοῦ ἆ- ναγνώστας. ΑΡΘΡΟΝ ΥΠ! Αἱ ὑπηρεσίαι τεκμηριώσεως ὑπηρετοῦν τὴν ὑπόθεσιν τοῦ θιθλίου διὰ τῆς φυλάξεως καὶ διαθέσεως ἀπαραιτήτου θοηθητικοῦ ὑλικοῦ Τὰ ἐπιστημονικά, τεχνικὰ καὶ ἄλλα ἐξειδικευμένα ῥι- θλία χρειάζονται ἀναλόγους ὑπηρεσίας τεκμηριώσεως. Συνεπῶς, τοιαῦται ὑπηρεσίαι δέον νὰ ἀναπτυχθοῦν, μὲ τὴν συνδρομὴν τῶν κυθερνήσεων καὶ ὅλων τῶν παραγόντων τῆς κοινότητος τοῦ θιθλίου. Ἵνα κατὰ τὸ δυνατὸν πλεῖ- στον πληροφοριακὸν Όὑλικὸν εἶναι πάντοτε διαθέσιµον, δέ- ον νὰ ληφθοῦν µέτρα διὰ τὴν ἐνθάρουνσιν τῆς πλέον ἔλευ- θέρας «αυκλοφορίας διἁ µέ- σου τῶν συνόρων αὐτῶν τῶν οὐσιωδῶν µέσων. ΑΡΘΡΟΝ ΙΧ Ἡ ἐλευθέρα κυκλοφορία τῶν θιόλίων μεταξὺ τῶν χωρῶν ἀποτελεῖ ἀπαραίτητον συμπλήρωμα τῶν ἐθνικῶν προμηθειῶν καὶ προάγει τὴν διεθνῃ κατανόησιν Ἵνα καταστοῦν ὅλοι ἵκα- νοὶ νὰ συμμερίζωνται τὴν παγκόσµιον δημιουργικότητα, ἡ ἀνεμπόδιστος κυκλοφορία τῶν θιθλίων εἶναι ξωτική. Ἐμπόδια ὡς οἱ τελωνειαχοὶ δασμοὶ καὶ οἱ φόροι δύναν- ταν νὰ περιορισθοῦν διὰ µέσου εὐρείας ἐφαρμογῆς τῶν συμφωνιῶν τῆς Οὐνέσχο καὶ ἄλλων διεθνῶν συστάσε- ὢν καὶ συμφωνιῶν. Αδειαι καὶ Ἐένον συνάλλαγμα διὰ τὴν ἀγορὰν θιθλίων καὶ πρώ- των ὑλῶν διὰ τὴν κατάσκευ- ἣν θιθλίώων δέον νὰ συµφω. νηθοῦν γενικῶς, καὶ ἔσωτε- ρικοὶ φόροι καὶ ἄλλοι περιο- ρισμοὶ εἷς τὸ ἐμπόριον τοῦ θιθλίου δέον νὰ ἑλαττωθοῦν εἰς τὸ ἐλάχιστον. ΑΡΘΡΟΝ Χ Τὰ Φιόλία ὑππρετοῦν τὴν διεθνῃ κατανόησιν καὶ τὴν εἰρηνικὴν συνεργασίαν «Ἐπειδὴ οἳ πόλεμοι ἀρχί- ζουν εἰς τὰς διανοίας τῶν ἀνθρώπων», διακηρύττει τὸ Καταστατικὸν τῆς Οὐνέσκο, «εἰς τὰς διανοίας τῶν ἂἀν- θρώπων πρέπει νὰ οἴκοδομη- θῇ ἡ ἄμυνα τῆς εἰρήνης». Τὰ θιθλία ἀποτελοῦν ἕν ἀπὸ τὰ σημαντικώτερα µέσα ἁμύνης τῆς εἰρήνης, ἕνεχα τῆς τε- ραστίας ἐπιδράσεως αὐτῶν εἷς τὴν δημιουργίαν πνευµα- τικοῦ κλίματος φιλίας καὶ ᾱ- μοιθαίας πατανοήνεως. “ο- λοι οἱ ἐνδιαφερόμενοι ἔχουν ὑποχρέωσιν νὰ διασφαλί ἰσουν ὅτι τὸ περιεχόµενον τῶν 6ι- θλίων προάγει τὴν ἀτομικὴν τελείωσιν, τῆν κοινωνικὴν καὶ οἰκονομικὴν πρὀοδον, τὴν διεθνή κατανόησιν καὶ τὴν εἰρήνην. Ἐνεκρίθη ἑ ἐν Βουξέλλας, ὑπὸ τῆς Ἐπιτροπῆς ᾿Αρωγῆς διὰ τὸ Διεθνὲς Έτος Βιόλίο, ΣΕΛΙΣ ϐ δελτίον ΟΕΛΜΕΝΚΗ Ε-[σαι- Υοδγικἠ σκέιμις Τὸ 1915 ἔχει κηουχθῆ ὑ- πὸ τῆς Τ Ἐνικῆς Συγελεύσε- ως τῆς Οὐνέσκο «Διεθνὲς Ἔτος Βιθλίου». ᾿Αντικειμε- νικὸς σκοπὸς εἶναι νὰ συγ- κεντρωθῆ ἢ προσοχὴ εἰς τὸν ρόλον τῶν θιθλίων στὴν κοι- γωνίαν καὶ νὰ μελετηθοῦν τὰ προθλήµατα τὰ σχετιζόµενα μὲ τὴν παραγωγὴν, διάθεσιν καὶ κυκλοφορίαν αὐτῶν, εἰς τὸν σύγχρονον κόσμον. Δἱ λύσεις ποὺ θὰ δοθοῦν καὶ αἳ πρωτοθουλίαι ποὺ θἀ ἆνα- ληφθοῦν, ἀναμένεται νὰ ἕ- χουν ἐπίδρασιν πέραν τοῦ 1915. Θὰ κινητοποιηθοῦν ὅλοι οἱ ἐνδιαφερόμενοι. Τὸ ἐγχεί- ρηµα αὐτὸ σχετίζεται ἄνα- ποσπάστως μὲ τὴν παιδείαν, ἐφ᾽ ὅσον τὸ θιθλίον παραµέ- γει τὸ κύριον ὄργανον τῆς γνώσεως. Οἱ ἐκπαιδευτινοὶ πρέπει νὰ συµθάλουν εἰς τὴν προώθησιν τῶν ἀντικειμενι- κγῶν σκοπῶν τοῦ Δ, Ε.Β. σων ἐμπίπτουν εἰς τὰς ὄυνα- τότητας αὐτῶν, ἀναλαμθά- γοντες διαφόρους πρὠτοθου- Μας, εἴτε ἐξ ἰδίων, εἴτε κα- τὰ τὰς ἐπισήμους ὁδηγίας, Χάριν τῶν συναδέλφων, µε- τέφρασα ἐξ ἐντύπων τῆς Οὐ- γέσχο, τὰ ἀχολουθοῦντα 6α- σικὰ κείµενα. Βὶϊς αὐτὰ δί- δεται σαφῶς καὶ ὑπευθύνως, τὸ πνεῦμα τοῦ ἐγχειρήματος καὶ διαγράφονται τὰ οὖσια- στικὰ προθλήµματα τοῦ 6ι- θλίου καὶ οἱ στόχοι τοῦ Δι- εθνοῦς Ἔτους ΕΒιθλίου. Ι ΜΟΦΝΗ ΤΗ] ΝΕ ΚΙΡΙΠΟΛ [9 [0 ϐ) ΜΟΝΗ ΠΜ ΠΛ Ἡ Γενικὴ Σὐνέλευσις, Ἔκουσα ὑπ) ὄψιν τὴν ση- µασίαν τοῦ γραπτοῦ λόγου εἰς τὴν πρόὀοδον τοῦ άνθρω- πίνου πολιτισμοῦ, Ἔχουσα ἐπίσης ὑπ ὄψιν ὅτι τὰ θιθλία καὶ τὰ περιοδι- κά, ἐν συσχετισμῷ μετὰ τῶν ἄλλων ὑλικῶν µέσων ἐκφρά- σεως τῆς σκέψεως, διαδρα- ματίξουν οὐσιώδη ρόλον εἰς τὴν κοινωνικὴν ζωὴν καὶ τὴν ἐξέλιξιν αὐτῆς. Ἔχουσα ὑπ ὄψιν ὅτι ταῦ- τα διαδραματίζουν θασικὸν ρόλον εἰς τὴν πραγµατοποί- ησιν τῶν ἀντικειμενικῶν σκο- πῶν τῆς Οὐνέσκο, καὶ δὴ τῆς εἰρήνης, τῆς ἀναπτύξεως, τῆς πραγματικῆς προαγωγῆς τῶν ἀνθρωπίνων δικαιωµά- των καὶ τῆς ἐκστρατείας ἑ- ναντίον τῶν φυλετικῶν δια- κρίσεων καὶ τῆς ἀποικιοκρα- τίας, Σημειοῦσα ὅτι ὁ θασιχὸς ρόλος τῆς ᾿Οργανώσεως εἰς αὐτὸν τὸν τοµέα εἶναι νὰ προαγάγη τὴν συγγραφήν, τὴν παραγωγήν, τὴν κύχλο- Φφορίαν τῶν θιθλίων καὶ τὴν ἀνταλλαγὴν πληροφοριῶν ἐν σχέσει πρὸς αὐτά, ἰδίᾳ συµ- Φώνως πρὸς τὸ πνεῦμα τοῦ Χάρτου τῶν Ἡνωμένων ἛἘ- θνῶν καὶ τοῦ Καταστατικοῦ τῆς Οὐνέσκο, Σημειοῦσα περαιτέρω ὅτι οἱ διεθγεῖς µὴ κρατικοὶ ὁρ- γανισμοὶ τῶν συγγραφέων, ἐκδοτῶν, θιθλιοθηκαρίων, δι- θλιοπωλῶν καὶ ἄλλαι ἐπαγ- γελματικαὶ ὀργανώσεις, ᾖἕ- χουν ἐχφράσει ἐνδιαφέρον δι’ ἕν Διεθνὲς Έτος Βιθλίου μὲ σκοπὸν, νὰ ἐπισύρη τὴν προσοχὴν τοῦ κοινοῦ εἰς τὸν ρόλον τῶν θιθλίων ἐντὸς τῆς κοινωνίας, Μελετήσασα τὴν ἔκθεσιν τοῦ Γενικοῦ Λιευθυντοῦ ἐπὶ τοῦ θέματος, 1 1. Προκηρύσσει τὸ 1972 ὡς Διεθνὲς Ἔτος Βιθλίου. 1 9. Καλεῖ τὰ Κράτη-- Μέλη ὁμοῦ μετὰ τῶν ἁρμοδίων καὶ ἐνδιαφερομένων διεθνῶν μὴ κρατικῶν ὀργανισμῶν ὅπως: (α) ἀναλάθουν καὶ ἔχτε- λέσουν προγράµµατα ὃδρα- στηριοτήτων διὰ τὴν προα- γωγὴν τῆς συγγραφῆς, πα- ραγωγῆς, διακινήσεως καὶ διαδόσεως τῶν θιθλίων καὶ καταστήσουν τὸ Διεθγὲς Ἔ- τος Βιθλίου, ἔτος μελέτης ἓ- πὶ ἐθνικοῦ ἐπιπέδου. (6) Συστήσουν ἐπιτροπὰς ἐν συνεργασία μετὰ τῶν ἓ- θνικῶν ἐπιτροπῶν Οὐνέσκο, διὰ τὴν προπαρασκευὴν καὶ τὸν ἑορτασμὸν τοῦ Διεθνοῦς Ἔτους Ειθλίου, ἐπὶ ἐθνικοῦ ἐπιπέδου. (Υ) Χαράξουν τὰς ἀρχὰς τῆς πολιτικῆς τοῦ θιθλίου, λαμθάνοντας ὑπ ὄψιν τοὺς ἀντικειμεγικοὺς σκοποὺς τῆς Οὐνέσκο καὶ τὸν εἰδικὸν οό- λον τοῦ γοαπτοῦ λόγου διὰ τὴν µετάδοσιν τῶν γνώσεων καὶ τὴν ὑποχίνησιν τῶν ἵ- δεῶν. (δ) 'Ἐνθαρρύνουν, ἴδιαι- τέρως μεταξὺ τῶν νέων, τὴν ἐκτίμησιν διὰ τὸ θέλτιστον εἷς τὴν σκέψιν, τὴν Φφιλοσο- φίαν καὶ τὴν λογοτεχνίαν διὰ τῆς παρασχκενυῆς θιόλίων δια- τιθεµένων ἐλευθέρως καὶ εἲς χαμηλὰς τιµάς. ΤΠ δ. Ἐξουσιοδοτεῖ τὸν Γενι- κὺν Διευθυντὴν ὅπως: (4) Συνεργασθήῆ μετὰ τῶν περιφερειακῶν κέντρων θιθλίου, τῶν ὀργανγώσεων τῶν συγγραφέων, ἐκδοτῶν θιθλίων καὶ περιοδικῶν, τυ- πογράφων, θιθλιοπωλῶν καὶ θιθλιοθηκαρίων, μετὰ ἐἔνδια- Φφερομένων ἐπαγγελματικῶν ὀογανώσεων καὶ συνδέσμων, μετὰ τῶν κυριωτέρων ὁμά- δων τῶν δυναµένων γὰ συµ- ἑάλουν εἰς τὸ Διεθνὲς Έτος θιθλίου εἲς τὸν τοµέα τῆς ἐππαιδεύσεως, τῆς ῥἐπιστή- µης, τῆς µμορφώσεως καὶ τῆς ἐπικοινωνίας, καί, Ύενι- κώτερον, μεθ) ὅλων ἐχείνων ἀνὰ τὸν κόσμον οἵτινες ἐνδι- αφέρονται διά τὴν διόδοσιν τοῦ γραπτοῦ λόγου’ (Υ) µελετήση τὰ προθλή- µατα τὰ σχετιξόµενα μὲ τὴν παραγωγήν, κυκλοφορίαν καὶ διακίνησιν τῶν θιθλίων καὶ τῶν περιοδικῶν μὲ θάσιν μί- αν ὁλοκληρωμένην, ἐπισχό- πῃησιν τῆς παγκοσμίου κατα- στάσεως τοῦ διδλίου, κατὰ ΙΟΥΝΙΟΣ 1972 τὸ δυνατὸν εὐρεῖαν καὶ ἀπο- τελεσματικήν, ὡς ἦτο ἡ περί- πτωσις διὰ τὸ Λιεθνὲς Έτος Παιδείας τὸ 1910. (7) ἐνθαρρύνη τὴν διάδο- σιν θιθλίων καὶ ἀναγνωστι- κῶν συνηθειῶν μεταξὺ εὐρέ- ὢν τμημάτων τοῦ πληθυσμοῦ τῶν κρατῶν μελῶν. (ὃ) ἀφιερώση τὴν δέουσαν προσοχήν, ἐντὸς τῶν πλαι- σίων τοῦ χανονικοῦ προγράµ- µατος καί, εἰδικῶς, τοῦ προ- γράμματος συμμετοχῆς εἰς τὰς δραστηριότητας τῶν Κρατῶν -- Μελῶν, εἰς τὴν θοήθειαν πρὸς τὰς ἄναπτυσ- σοµένας χώρας εἰς τὴν ἐχπαί- δευσιν προσωπικοῦ διὰ τὴν θιθλιοεκδοτικήν. (ε) φέρη εἰς πέρας τὰς προταθείσας δραστηριότητας (ἔγγραφον 1606/88 ΚΕεν.) καὶ ἐπὶ τοῦτο ἑτοιμάση κα- ταλλήλως τὸν σχετικὸν οἶκο- γομικὸν προὐπολογισμὸν δι ὅλον τὸ πρόγραµµα καὶ προ- γοήση διὰ τὴν σύστασιν εἰ- δικῆς ἐνδοτμηματικῆς ἐπι- τροπῆς διὰ τὴν προετοιµασί- αν, προώθησιν καὶ ὀργάνωσιν τοῦ Διεθνοῦς Ἔτους Βιθλίου. Βιβλία για ὅλοιως Μήνυμα τοῦ Γενικοῦ Διευ- θυντοῦ τῆς Οὐνέσκο διὰ τὸ Διεθνὲς Έτος Βιθλίου 1919. Καθώς εἰσερχόμεθα εἰς τὸ ἔτος 1911 το ὁποῖον ἔχει ὁμοφώνῶς χηρυχθῆ ὑπὸ τής 1 εγικῆς Ἀννελεύσεως τῆς Οὐνέσκο ὡς Διεθνὲς Έτος Βιθλίου, καλῶ ὅλας τὰς χώ- ρας τοῦ κόσμου νὰ συμμετά- σχουν εἰς αὐτὸ τὸ µεγάλο ἐγχείρημα, ἑκάστη ἀναλό-] γως πρὸς τὰς ἰδίας αὐτῆς δυνατότητας καὶ ἀνάγκας, καὶ νὰ υἱοθετήσουν τὸ σύν- θηµα τοῦ ἔτους «ΕΒιθλία γιὰ Ὅλους». Ἐπὶ χιλιετηρίδας ὁ Ύρα- πτὸς λόγος καὶ ἐπὶ αἰῶνας ὁ ἔντυπος λόγος ἔχουν παί- ξει ζωτικὸν ρόλον εἰς τὴν διαφύλαξιν καὶ µετάδοσιν τῶν γνώσεων. “Ὑπῆρξαν ὁ πλέον ἀποτελεσματικὸς σύμ- µαχος τοῦ ἀνθρώπου εἰς τὴν διαµόρφωσιν τῆς σκέψεώς του καὶ εἰς τὴν κατάκτησιν τῆς ἐλευθερίας του. ᾿Εὰν μερικοὶ πολιτισμοὶ ἔχουν θε- μελιωθῆ ἐπὶ τῆς ἐπικοινωνί- ας διὰ τοῦ προφορικοῦ λό- γου καὶ τῶν µΧχειρονομιῶν, αὐτοὶ οἱ πολιτισμοὶ δὲν δύ- γανται πλέον νὰ ἐλπίζουν ὅ- τι θά ἐπιζήσουν ἢ ὅτι πράγ- µατι θὰ ἀναπτυχθοῦν εἰς τὸν σύγχοονον χόσμον χωρὶς νόὀ καταφύγουν εἰς τὸν γραπτὸν λόγον. Τὸ θιθλίον εἶναι τὸ πλέον ἀξιόπιστον καὶ τὸ πλέον κα- τάλληλον ὄργανον ἐπικοινω- γίας τὸ ὁποῖον ἐπενοήθη πο- τὲ ὑπὸ τοῦ ἀνθρώπου. Μὲ τὸ θιθλίον ὁ ἀνθοώπινος γοῦς διὰ πρώτην φορὰν ἠδι- νήθη νὰ κατακτήση τὸν χοό- νον καὶ μετὰ τὸν χῶρον. Τὸ τελευταῖον τέταρτον τοῦ αἱ- ὤνος ὑπήρξαμεν μάρτυρες τῆς ἀναπτύξεως τοῦ θιθλίου ὡς ἑνὸς ἐκ τῶν µέσων µαζι- κῆς ἐπικοινωνίας καὶ δὲν πρέπει νὰ ἀγνοήσωμεν τὸν οόλον καὶ τὴν θέσιν τοῦ θι- ἡλίου εἷς τὸ νέον πνεῦμα τῆς ποινότητος τὸ ὁποῖον τὰ µέ- σα μαζικῆς ἐπικοινωνίας κα- τέστησαν δυνατόν. Ὑπὸ Δώρου Οεοδούλου Καθηγητοῦ τῆς Παιδαγωγικῆς ᾽Ακαδημίας 'Ὑπάρχει σήμερον εἰς τὸν χόσμον µία τρομακτική κἆ- γάγκη διὰ διάθασµα. Τόσον μεγάλη εἶναι αὐτὴ ἡ ἀνάγ- κη, ὥστε διά µεγάλο µέρος τοῦ παγκοσμίου πληθυσμοῦ δυνάµεθα νὰ ὁμιλήσωμεν πε- οἱ πραγματικῆς «πείνας τοῦ θιθλίου». Εντούτοις, ἐνῶ ἡ τεχνική ἐπανάστασις ἢ ὁποία συνέύη εἰς τὴν παραγωγὴν καὶ τὴν διακίνησιν τῶν θι- θλίων κατέστησε δυνατὴν τὴν τοποθέτησιν εἰς τὴν ᾱ- γορὰν ἑνὸς συνεχῶς αὖξα- νοµένοιυ ἀριθμοῦ θιθλίων σχε- τικῶν εὐθηνῶν καὶ καλῆς ποιότητος, αἱ ἀναπτυσσόμε- ναι χῶραι Ὀποφέρουν ἀπὸ, σπάνιν θιθλίων, ἡ ὅποία γί- γεται περισσότερον ὀξεῖα καν θὼς καὶ εὐκαρίαι εἰς τὴν ἐκπαίδευσιν αὐξάνουν, Αἵ ἀναπτυσσόμεναι χῶ- ραι ἐπὶ τοῦ παρόντος δὲν παράγουν πέραν τοῦ ἑγὸς πέμπτου τοῦ συνολικοῦ ἀρι- θμοῦ τῶν ιθλίὼν τὰ ὁποῖα ἐκδίδονται ἀνὰ τὸν κόσμον, ὥστε εἶναι ὑποχρεωμέναι νὰ στηρίζωντω εἰς τὰς ἔξωθεν εἰσαγωγὰς θιθλίων, διὰ νὰ δυνηθοῦν νά ἀντιμετωπίσουν µέρος τουλάχιστον τῶν ἆ- ναγκῶν των. Εΐς τὸ ἀπώτε- ϱον μέλλον τὸ σύνολον τῶν ἀναγκῶν τῶν δύνσταν νὰ ἄν- τιμετωπισθῆ µόνον διὰ τῆς ἱδρύσεως τῶν ἐθνικῶν. τῶν ἐκδοτικῶν θιομηχανιῶν. Τὸ παγκόσμιον πρὀγραμ- μα τῆς Οὐνέσκο διὰ τὴν προώθησιν τῶν θιθλίων σκο- πεῖ εἰδικῶς εἰς τὸ νὰ ἐἔπα- γορθώση αὐτὴν τὴν σοθαρὰν ἀνισορροπίαν μεταξὺ τῶν ἆᾱ- νεπτυγµένων καὶ τῶν ἆνα- πτυσσοµένων χωρῶν. ᾽Αλλὰ δὲν εἶναι µόνον πρόθληµα ποσότητος, Έἶναι ἐξ ἴσου ἢ καὶ περισ- σότερον σημαντικὸν ἵνα τὸ θιθλίον --- τὸ ἀπαράμιλλον μέσον διὰ τὴν Καταγραφὴν τῆς ἀνθρωπίνης σοφίας καὶ γνώσεως -- προαγάγη τὴν ἀτομικὴν. τελείωσιν καὶ τὴν ποινωνικὴν πρόοδον᾽ δώση εἲς ὅλα τὰ ἄτομα τὴν εὖκαι- ρίαν νὰ ἐκτιμήσουν τὸ θέλτι- στον ποὺ ὁ ἀνθρώπινος νοῦς ἔχει νὰ προσφέρη εἰς ὁλό- Ἀληρον τὸν κὐσμον καὶ χοη- σιμεύση ὥστε νὰ δημιουργη- θῆ. καλυτέρα κατανύησις με- ταξὺ τῶν λαῶν ὡς ἀνιγκαῖ- ον θῆμα πρὸς µίαν ἀληθῆ καὶ διαρκῆ εἰρήνην. ᾿Ακόμη καὶ εἰς χώρας μὲ εὐημεροῦσαν ἐκδοτικῆν θιο- µηχανίαν, τὸ θιθλίον ἔχει ἆ- Χόμη καταστῆ ἀναπόσπαστον μέρος τῆς ξωῆς τοῦ καθε- γός. Αὐταὶ αἱ χῶραι δὲν ἔ- χουν πρὀθληµα νὰ φέρουν τὸ θιθλίον εἰς τὸν ἀναγνώστην, χάρις εἰς τὸ ἐκτεταμένον των. σύστηµα διακινήσεως. Φιυχνότερον τὸ πραγµατι- κὸν πρόθληµα διὰ πολλὰς ἐξ αὐτῶν (καίΐτοι τοῦτο ποικ()- λει αἰσθητῶς ἀπὸ χώρας εἰς χώραν) εἶναι πῶς νὰ φέρουν τὸν ἀναγνώστην εἰς τὸ θιθλί- Τοῦτο ἦλθεν εἰς φῶς ᾱ- πὺ τὸ ὑψηλὸν ποσοστὸν ἐ- πείνων ποὺ δὲν διαθάζουν, ὡς ἀπεκαλύφθη διὰ ποασφά- των ἐπισκοπήσεων. Δὲν ἔφθασεν ὁ καιρὸς διὰ µίαν πλήρη ἐπανεκτίμησιν τῶν προθληµάτων τῆς ἔχδο- τικῆς, ὥστε τὰ ἠλεκτοονικὰ ναὶ ὀπτικο-- ακουστικὰ τεχνι- κὰ ἐπιτεύγματα., τὰ ὁποῖα ἀσκοῦν µίαν αὐξανομένην ἓ- πίδρασιν ἐπὶ τοῦ θιθλίου, νὰ τεθοῦν εἰς τὴν ὑπηοεσίαν τοῦ ἐκδοτικοῦ κόσμοι: Ἐφ᾽ ὅσον τὸ θιθλίον δὲν δύναται πλέον νὰ ἀπομονωθῆ ἀπὸ τῶν ἄλλων µειξόνων μόσων μαζικῆς ἐπικοινωνίας. δὲν θὰ ἔπρεπε τώρα νὰ ἐπωνεξε- τάσωµεν τὸν οόλον του ἐν- τὸς τῆς κοινωνίας Αὐταὶ εἶναι αἱ τῶν. προθληµάτων ποὺ Ἡἢ παγκόσμιος κοινγότης χαλεῖ- ται νὰ ἐξετάση κατὰ τὴν δι- άρχειαν τοῦ Διεθνοῦς Ἔτους π)ευραὶ ε :. Βιθλίου εἲς τρόπον ὥστε νὰ ἐπεξεργασθοῦν λύσεις μὲ τὴν θοήθειαν, θεθαίως. τῶν δη- µοσίων ἀρχῶν, ἀλλ ἐπίσης καὶ ἐχκείνην ὅλων τῶν τύ- πων ἱδουμάτων, εἴτε αὐτά εἷ- ναι τοπικά, ἐθνικὰ ἢ διεθνῆ ΔΙΕ ΘΝΕ ε ὡς ἐπίσης καὶ ἰδιῶται. Ἐὰν τὸ Διεθνὲς Ἔτος Ἐιθλίου πρέπει νά εἶναι, ὃ- περάνω ὅλων, µία ἐθνικὴ προσπάθεια ἐντὸς ἑκάστης χώρας ἀποσκοποῦσα εἰς τὴν κινητοποίήσιν ἐνεργειῶν καὶ πηγῶν καὶ εἰς τὴν ἀνγάληψιν συγκεκριμένων πρωτούουλι- ὤν, τοῦτο πρέπει ἐπίσης νὰ ἀποτελέση ἕν τεράστιον κχί. γηµα. διεθνοῦς συνεργασίας. Ἐν ὄψει τῶν µτεραστίων ἀναγχκῶν τῶν ἀναπτυσσομέ- νων χωρῶν, κνθερνήσεις καὶ σώματα διευθύνοντα διμερῆ 1. πολυμερῆ προγράµµατα θοηθείας πρέπει νὰ παρά- σχουν πρὸς αὐτὰς τὰς χώ- ρας τὴν ἀναγκαίαν τεχνικὴν καὶ οἰκονομικὴν θοήῄθειαν. διὰ νὰ προωθήσουν τὴν πα- ραγωγὴν καὶ διακίνησιν τοῦ θιθλου. Κατὰ τὴν διάρχειαν τοῦ Διεθνοῦς Ἔτους Βιθλίου ἕνας θαρύνων ρύλος φυσικά θὰ παιχθῆ ὑπὸ τῶν ὀργανώ- σεῶών ποὺ συγκεντρώνουν τὰ ἐπαγγελματικὰ µέλη τοῦ κὀ- σµου τοῦ θιθλίου --- ὡς οἱ συγγραφεῖς, ἐχδόται, θιθλιο- θηκάριοι καὶ θιθλιοπῶλαι -- αἱ ὁποῖαι συνεδέθησαν στε- νῶς μὲ τὴν κήρυξιν τοῦ Δι- εθνοῦς Ἔτους Ῥιθλίου καὶ αἳ ὁποῖαι ἐπέδειξαν περαιτέ- ϱω τὸ πνεῦμα συνεργασίας διὰ τῆς υἱοθετήσεως ἑνὸς κοινοῦ «Χάρτου τοῦ Βιθλί- ου». )Αλλὰ τὸ Διεθνὲς τος Βιλίου εἶναι ὑπεράνω ὅλων ἡ ὑπόθεσις τῶν ἑκατομμυρί- ὢν τῶν ἁπλῶν ἀνθρώπων, διὰ τοὺς ὁποίους τὰ θιθλία εἶναι µέρος τῆς καθημερινῆς ἀπασχολήσεώς των, ἢ μέσον προσωπικῆς διαφωτίσεώς των ἢἨ πηγὴ φυγῆς καὶ ἄνα- πολήσεως --- εἰς ἕνα χόσμον ἀδιαχώριστον ἀπὸ τὴν εὖτυ- χίαν καὶ τὴν ἀξιοπρέπειαν τῆς ζωῆς. Ας ἐργασθῶμεν καὶ δρά- σῶμεν ἀπὸ κοινοῦ διὰ νὰ χα- ταστήσωµεν τὸ «Βιθλία γιὰ Ὅλους» πραγματικότητα δι ὄλους. Σ πὰ Ὁμιλία τοῦ Φιλολόγου κ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ ΓΙΑΓΚΟΥΛΛΗ πρὸς τοὺς μαθητὲς τοῦ Γυμνασίου Μόρφου, τὴν 1) 11) 1971 ΕΟγε, μοῦ εἶπε, καὶ ἀνάγνωση γνωρίζεις καὶ πολλά μέλλει να µάνεις, ἂν τὸ ᾿Ασήμαν- το ἐμθαθύνεις, Μὲ τὸ θιθλίο ὁ ὁ κόσμος φω- τίστηκε καὶ προόδευσε. Ἔ. µαθε ἀνάγνωση καὶ γραφή, ἔμαθε πολλά, Καὶ μέλλει νὰ μάθη ὁ ἄνθρωπος πολλὰ, ἄν σκύψη ἀκόμα μὲ περισσότε- ϱη ὑπομονὴῆ πάνω στὸ 6δι- θλίο. Τὸ θιθλίο! Αφωνο κι’ ἄψυχο τὸ ἴδιο γίνεται ὁμιλη- τικὸ στὰ χέρια τῶν ἀνθρώ- πων. Μὲ τὸ θιθλίο ἡ φωνὴ τοῦ σοφοῦ καὶ τοῦ ἐπιστήμο- να, ἡ φωνή, οἱ φλογεροὶ στί- χοι τοῦ ποιητῆ, ὁ θεριὸς λό- Ύος τοῦ κήρυκα, τὸ ὅλο γλί- κα νανούρισμα τῆς στοργι- κῆς μάνας, γοητεύουν τὰ αὖ- τιά µας, θερµαίνουν τὴν κο διά µας καὶ δίνουν «τερὰ στὴν ψυχή µας, γιὰ νὰ µμπορέ σουµε ἔτσι νὰ πετάξοιµε σὲ ἀνώτερες σφαῖρες. ᾽Απὸ τότε ποὶ Ἰμασταν παιδιὰ τὸ θιθλίο ἀποτελεὶ τὸν πιστό µας φίλο καὶ τὸν ἀκαταπόνητο συμπεριπατητή. Τὸ θιθλίο κατέχει σηµαν- τικὴ θέση στην ἡσχινὴ καὶ πνευματικὴ ἀνέλιξη τοῦ ἂν- θρώπου. Κανένας δὲν άμφι- σθητεῖ σήμερα πὼς τὸ θιθλίο ἀποτελεῖ σημαντικότατο μέ- σο μορφώσεως, παράλληλα πρὸς τὸ σπίτι γαἱ τὸ σχο- λεῖο, γι᾿ αὐτὸ Ἆ διαπίστωση τούτη γεννᾶ τὸ καθῆκο σ’ αὐτοὺς γὰ κατευθύνουν τὴ γεότητα πρὺς τὸ θιθλίο, νὰ ἀγαπήσουν οἱ γέοι τὸ θιθλίο͵ γιατί, ὅ,τι ἀγαποῦμε γεννιέ- ται. ἀδιάνοπα, ὅ,τι ἀγαποῦμε θρίσκεται στὴν ἀρχὴ του πάντα. Εΐναι πάντως γεγονὸς ὅτι τὸ. οαδιόφωνο, ὁ Ἠινηµατο- γράφος, ἡ τηλεόραση, τά διάφορα εἰκονογοαφημένα περιοδικἁ, τὰ σπόυ χ. ᾱ. ἔ- χουν ἐπηρεάσει τὴν κοκλου ο- ρία τοῦ θιθλίου καὶ ἔχουν μειώσει ἀφάνταστα τὴν ἐπί- δρασή του. Ὡστόσο πρέπει νὰ διατηρήσουμε ἀμείωτη τὴν πίστη µας ποὸς τὸ δι. θλίο καὶ ὁ στιγμιαῖος χλονι- σμὸς, ἡ ἀστοαπὴ, δὲν απρέ- πει νὰ μεταθάλη τὴν πεποί- θησή µας ὅτι τὸ καλὸ θιθλίο εἶναι ἔξοχο παιδευτικὸ μέσα ποὺ τοέφει καὶ ἰσγυροποιεῖ ς τις πνευματικές μας δυνά- μεις, ἐξευγεγίζει καὶ γαλλιες- ψεῖ τὸ συναίσθημα. Κόντρα λοιπὸν στὸν στιγιιαῖο κλονι- σμὀ καὶ στὴν ἀστρωπὴ χύγ- τρα, γιατὶ ὅτι σώσεις μὲς στῆν ἀστραπὴ καθαρὸ, στὸν αἰῶνα θὰ διαρκέση. ᾿Αγακύπτει λοιπὸν μέγα καὶ θαοῦ τὸ χρέος τῶν Υθ- νιῶν καὶ τῶν δασκάλων νά δώσουν στοὺς γέους τὴν εὖ- καιρία νά ἀσχοληθοῦν μὲ πολλὰ καὶ καλὰ θιόλία. Μὲ τὸν τρόπο αὐτὸ οἱ μαθητὲς ϱ) ἀγαπήσουν τὸ θιόλίο καὶ θ) ἀρχίσουν νά συγκροτοῦν τὶς θιθλιοθῆκες τους τὶς ὁ- ποῖες θὰ πασκίζουν νὰ τὶς κάνουν ὅσο πιὸ πλούσιες. Ἡ ἀνάγκη ὕμως τῆς δηµιοῦρ γίας μιᾶς θιθλιοθήκης ἀπὸ τὸν Καθένα μας, ἐπιδάλ λεται καὶ ἀπὸ τὸ γεγονὸς ὅτι σή- μερα οἳ διδακτικὲς ἀρχὲς τῆς αὐτενέργειας καὶ τῆς ἐργασίας, ἀποτελοῦν τὴ θά- ση μάθε διδαμτικῆς ἐνέργει- ας. Κέντρο τῆς τάξης ἔπα- ψε πιὰ νὰ αι ὁ δάσκα- λος, γιατὶ μοιράστηκε αὐτὸς τὰ δικαιώματά του, Ἡ, πιο καλὰ τὶς ὑποχρεώσεις του. μὲ τοὺς µαθητές του. “Ὁ µα- θητῆς δὲν προσκτᾶται πιὰ τὶς γνώσεις στατικἁ 7αἱ παθητικά, μὰ ἐνεργητικά καὶ δυναμικά. Ἐφόσο ὅμως πα- ραδεχόµαστε σὰν ἔξοχη παι- Ι1ΟΥΜΒΙΟΣ 1975 δελτίον ΟΕΛΜΕΝΗ ΣΕΛΙΣ ᾖ ΦΙΛΟΤΕΛΙΣΜΟΣΚΑΙΜΟΥΣΙΚΓΙ το ΓΡΑΝΝΑΤΟΣΗΛΙΟ ΣΑΝ εποπτικο τοῦ κ. ΧΡ. ΑΧΙΛΛΕΟΥΔΗ, καθηγητοῦ Μουσικῆς στὸ Γυμνάσιο Λάρνακος Μιὰ µέρα τοῦ 1964 κά- ποιος μαθητὴς τῆς Δευτέρας τάξης μοῦδειξε τὸ Μουσικό του ᾿Απάνθισμα καὶ μοῦ ᾱ- νάφερε ὅτι, ἀντὶ γιὰ εἰκόνα τοῦ Σοπέν, θρῆκε ἕνα γραμ- ματύσημο τῆς 1Πολωνίας ποὺ τὸν εἶχε πάνω. Όλη ἡ τάξη μὲ ἔκπληξη ἄρχισε νὰ σχο- λιάζση τὸ γεγονός. Ἠταν πράγµατι κάτι τὸ ἀσννήθι- στο καὶ ἐντυπωσιακὸ γιατὶ μέχοι τότε χρησιμοποιοῦσαν μόνο εἰκόνες ἢ σχέδια ποῦ- καναν οἱ ἴδιοι. Τη στιγμὴ ἀκριθῶς ἐκείνη ἦλθε στὸ μυαλό µου ἡ πρώτη σκέψη μιᾶς τέτοιας συλλο- γῆς. Μιὰ ἐργασία σὰν αὐτὴ θάχη πολὺ μεγάλο ἐνδιαφέ- ϱο, σκέφτηκα, καὶ θάναι πο- λὺ ἐποικοδομητικῆ στὴν ὅλη πορεία τοῦ µαθήµατος τῆς Μουσικῆς. ᾿Ανάθεσα στὰ παιδιὰ νὰ ψάξουν καὶ νὰ θροῦν τέτοια γραμµατύσηµα ποὺ νᾶχουν ὑποιαδήποτε σχέση μὲ τὴ Μουσική. Προσπάθησαν ὔ. ηοι, μπόρεσαν ὅμως νἁ θροῦν καὶ νὰ φέρουν πολὺ λίγα πράγµατα. Δὲν ἧταν καὶ τό- σο εὔκολο. Ἔτσι, ἀνάλαθα ἐ- γὼ τὴν εὐθύνη νὰ ψάξω στὰ διάφορα φιλοτελικὰ κατα- στήµατα. Μέχοι τότε δὲν εἷ- χα ἀσχοληθῆ καθόλου μὲ τὸν Φιλοτελισμό, ἡ σκέψη ὅμως ὕτι θᾶνοιγα ἴσως ἕνα και- γούργιο κλάδο στὴν ὑπηρεσία τῶν ἐποπτικῶν µέσων τοῦ µαθήµατος τῆς Μουσικῆς μ᾿ ἔσπρωχνε ὅλο καὶ πιὸ µποο- στά. Γύρισα τὰ ὕλων τῶν πόλεων. πολλοὶ μοὔλεγαν: Οἱ πιὸ ---. Δὲν ποάγµατα. Οταν ὅμως γνοίταζα προ- σεντικἁ τὰ ἀλπούμ τους, εὖ- οισκα ἕνα σωρό. ἔχουμε τέτοια - Ω] δὲν Ἑέρουμε οὔτε τὰ γοαμµατόσηµα ποὺ ἔχου- με. παρατηροῦσαν ἔκπληκτοι, ὕλ' αὐτὰ εἶναι Μουσιμή» Μοῆκα πολὺ περισσότερα ἀπ᾿ ὅσα στήν ἀρχὴ φαντά- στηκα. Αὐτὸ ἤταν τὸ πρῶτο Ξεκίνημα. Αρχισα νὰ γίνω- μαι συλ) λέκτης, συλλέκτης ὕ- μως μὲ μιὰ διαφορά: Δὲν τὰ μάξενα γιὰ γὰ ἱκαγοποιῆσω μογάχα τὸν. δικό μου ἑαυτό, ἀλλὰ εἶχα μπροστά µου ταν. τόχρονα τοὺς μαθητὲς καὶ τὸ µάθηµα. “Βτοίμαζα ἕνα ὀοήθηµα ποὺ θᾶταν ἀδύνατο νὰ, ἑτοιμάσουν ἐμεῖνοι μόνοι τους. Ἡ ἱκανοποίηση χι ὅ θαυ- μασμὸς τῶν μαθητῶν μοι κάθε φορά ποὺ τοὺς, ἔδειχνα τὰ καινούργια μου εὑρήματα μοῦδιναν ὅλο καὶ πιὸ πολλῆ ἐνθάρουνση γιὰ συνέχιση. Δὲ θὰ ξεχάσω πόσο ἄστρα- φταν ὑλωνῶν τὰ µάτια σὰν τοὺς. ἔδειχνα τὴν Μινιατού- ρά τῆς Πολωνίας μὲ τὸν Σοπὲν καὶ τὸν Λίστ, ἢ τὸ πανάκριδο γερμανικὸ σὲτ μὲ τὴ σφοαγῖδα τοῦ Ἁλπάχ. Πολὺ γρήγορα ὅμως χα- τάλαδθα ὅτι τὰ λιγοστὰ αφιλο- τελικὰ καταστήµατα τῆς Πύ- πρου δὲν μποροῦσαν νὰ μοῦ προσφέρουν τίποτε ᾖὤλ)ο. ὌἜπρεπε ν᾿ ἀναζητήσω θοή- θεια ἀπὸ ἀλλοῦ. Έτσι ἄρ- χισα συνεργασία μὲ ξένα, δι- αφόρων χωρῶν, ἰδιαίτερα ὅ- µως μ’ αὐτὰ τῆς ᾽Αγγλίας, ποὔχουν τὸ πλεονέχτηµα τοῦ συναλλάγματος. Στὴν ἀρχὴ µάζενα σφρα- γισµένα καὶ ἀσφράγιστα. Ῥτὸ τέλος ὅμως περιορίστη- κα στὰ ἀσφράγιστα γιατὶ µό- νο αὐτὰ παρουσιάζουν πλήρη χαθαρότητα. ἌΑρχισα νὰ δουλεύω ὅλο καὶ πιὸ συστηματικά, ψά- χνοντας ἀπὺ χώρα σὲ χώρα καὶ θοίσκοντας τὸ τὶ μ᾿ ἐν- καταστήματα διέφερε. Ἡ δουλειὰ προχώ- ροῦσε πάνω σὲ σταθερὴ δά- ση. Δὲν ἄργησα νὰ θρεθῶ μπλεγμένος σὲ ἀλληλογραφί- ες μὲ πρύσωπα ἀπὸ διάφο- ρες χῶρες, δίνοντας καὶ : , παίρνοντας γραμματόσημα τοῦ δικοῦ µας ἐνδιαφέροντος. Τὸ θέµα μπορεῖ νὰ περι- λάθη συνθέτες, μουσικὰ ὄρ- γανα, φθόγγους, µπαλλέτα, αἴθουσες συναυλιῶν ἢ ὅπε- ρες, σκηνὲς ἀπὸ ὅπερες καὶ τόσα ἄλλα. Δὲν χρειάζεται ν᾿ ἀναφέ- ρουμε λεπτομέρειες γιὰ τὴν ὀφέλεια μιᾶς ἐργασίας σὰν αὐτή. Ἐγεῖνο ποὺ θὰ πῶ εἴ- ναι μονάχα τοῦτο: Μιὰ τέ- τοια συλλογῆ μπορεῖ νὰ παά- ρουὐσιάση μπροστά µας, χώ- ρἱς ἀμφιθολία, ὁλόνληρη τὴν ἱστορία τῆς Μουσικῆς. Μᾶς διδάσκει πράγματα πού, καὶ μεῖς ἀχόμα οἳ μουσικοί, θὰ θέλαµε νὰ διαθάσουµε ι- θλία ὁλόκληρα γιὰ νὰ τὰ γνωρίσουμε. Συνθέτες δια- φόρων Χχωρῶν, γειτονικῶν καὶ μακουνῶν, συνθέτες - θνιῶν Ὕμνων διαφόρων χωρῶν, μουσικἁ ὄργανα πρω- τόγονα, πρωτότυπα καὶ πα- ράξενα ποὺ σὲ γανένα θ:6λίο δὲν θὰ µπορέαουµε νὰ τὰ θροῦμε, Χαλλιτεχνικὰ γεγο- νότα καὶ Φεστιθἀλ διαφό- ρων χωρῶν καὶ τόσα ἄλλα πολλά, Τὰ γραμµατύσηµαά αὐτὰ δὲν πρέπει νὰ μπαίνουν ἆ- π)ῶς µέσα σα’ ἕνα ἀλποὺμ γιά νὰ τὸ γεμίσουν. Πρέπει γὰ τοποθετοῦντων σὲ εἰδικά φύλλα καὶ νὰ γράφώνται ὃϊ- πλα σχετικὲς σύντομες ση- μειώσεις, ποὺ θὰ ὔοηθοῦν ὅ- χι µόνο τὸν µαθητὴ ἀλλὰ καὶ τὸν µεγάλο νὰ γνωρίση μὲ τὸ κάθε «φύλλο αι ἕνα κομμάτι τῆς ἱστορίας τῆς Μουσικῆς. χουμε τὴν τύχη νὰ προσφέρεται ἡ συλλογὴ µας αὐτὴ γιὰ τὸν σκοπὸ τοῦτο τόσο πολύ, ὕσο λίγες ἄλλες. Οἱ πιὸ πολλὲς συλλογὲς γραμματοσήμων, ὅπως ὅλοι μας ξέρουμε, ἱκανοποιοῦν κι- ρίως την ὄραση καὶ τὸ φιλο- τελικὸ πάθος. Δὲν προσφέ- ρουν ὅμως τὴν ἱστορικὴ µόρ- Φφωση. Όπως π.χ. οἳ συλλο- γὲς γοαμματοσήµων μὲ γά- τους, σχύλλονς, φυτά, ἴῶα ἢ πεταλοῦδες. Μπορεῖ µερι- πὲς ἀπ᾿ αὐτὲς νὰ μᾶς θοη- θοῦν νά γνωρίσουμε ἕνα μέ- ρος τῆς Φυτολογίας ἢ Ζωο- λογίας, στὴν κυριότητα ῥὅ- μως εἶναι συλλογὲς μᾶλλον διακοσμητικές. Στὴ μουσικὴ συλλογή τὸ θέµα µας εἶναι ἀνεξάντλητο. Ἐνῶ στὴν ἀρχὴ εἶχα τὴν ελ- πίδα πὼς σύντομα θὰ µπο- ροῦσα νὰ τὸ δαµάσω, γρή- γορα κατάλαδθα πὠς εἶναι τεράστιο, τόσο ποὺ καγεὶς δὲν τὸ φαντάξεται. Όσο πιὸ πολλὰ γραμματόσημα Ἅπρο- µηθεύοµαι, τόσο πιὸ πολλὰ θρίσκω ὅτι μοῦ λείπουν. Πιὸ πολλὲς ἀπὺ 100 χῶ- ϱες ἔχουν ἐκδόσει χύρια μου- σικὰ γραμματόσημα σὲ µεγα- λύτερο ἢ µικρύτερο ἀριθμό. Οἱ δέχα χῶρες ποὺ θρίσκον- τω στὴν πρώτη γοαμμὴ εἷ- ναι οἱ πιὸ νάτω: 8). Γερμανία ἐΔυτικὴ γαὶ Δυτ. Περολῖνο) μὲ οὗ κύ- ρια μουσιχκὰ γραμματόσημα µέχοι τοὺς τελευταίους μῆ- γες, 9) Ῥωσσία μὲ 90, 8) Τσεχοσλοθακία μὲ Ε8ὔ. 4) Ρουμανία μὲ 80, 6) Κούόα μὲ 78, ϐ) ᾿Ανατολικὴ Γεο- μανία μὲ Τδ. 1) Αὐστρία μὲ ϱ1, 8) Οὐγγαρία μὲ 59, 9) Ἰταλία μὲ 46 καὶ 10) Πολω- γία μὲ 44. Ἡ Ἑλλάδα ἔχει μερικὰ παραδείγματα νὰ μᾶς πα- ρουσιάση στὸν τοµέα αὐτό : Πρῶτ” ἀπ᾿ ὅλα εἶναι ἡ μόνη ποὺ ἐτίμησε σὲ τόσο θαθμὺ τὸν ᾿᾽Απόλλωνα τὸν Θεὸ τῆς Μουσικῆς. Ἑὸν συναντοῦμε σὲ {2 γοαμµατόσηµα. Σάλ- πιγγα συναντοῦμε σὲ 2, Δύ- ρα ἢ Άρπα σὲ 4, διπλὸν αὐλὸν σέ ὄὅ, ἀρχαῖα θέατρα σὲ 6. ᾽Απὺ συνθέτες συναν- τοῦμε τὸν Μάντζαρο σ᾿ ἕνα γραμματόσημο τοῦ 1951 μαξὶ μὲ τὸ δολωμὸ καὶ τελευταῖα τὸν Μπετόθεν ποὺ ἐχδύθηκε στὴν ἐπέτειο τῶν 200 χού- γῶν ἀπὸ τὴ γέννησή του. Ἰ- διαίτερη σημασία ἴἔχουν ὁ μουσιχὰ ὄργανα τῆς σειρᾶς «Δαϊκὴ Τέχγη» τοῦ 1966: Ἡ Κρητική Δύρα τοῦ 18ου αἱ- ὤνα καὶ ἡ Μασά, ὄργανο τῆς Θράκης, Κάπως ἀσυνήθιστος σἀλπιγκτὴς θρίσκεται σ᾿ ἕνα γραμματόσημο τοῦ 1968. αἰφύχειται ἀχριθῶς γιὰ ἕνα πρόσκοπο ποὺ ἀντὶ γιὰ σάλ- πιγγα χοησιμοποιεῖ ογχύλι τῆς θάλασσας γιὰ τὴν ὕψω- ση τῆς σημαίας. ἝἛἝνα ὅμως ἀπ᾿ τὰ πιὸ ἐντυπωσιακὰ καὶ πραγματικὰ ἀοιστουργηματι- κὸ εἶν᾽ ἐκεῖνο τῶν 1500 ὃὅρα- χμῶν τοῦ 1958, ἀφιερωμένο στὸ κρασί. Ἔχει πάνω δυὸ θάνα καὶ δνὸ ποτήρια μὲ κρασί. ᾿Απ΄᾽ τὸ ἕνα «ἀναδύε- ταυ ὁ Θεὸς ἴσως τοῦ χρασιοῦ ποὺ παίζει διπλὸ αὐλό, Τὸ ἄλλο ποτήρι κρατᾶ κάποιος ὁ ὑὁποῖος ἀκούοντας τὸν αὐλὸ καὶ πίνοντας τὸ χφασὶ Ίνοναρ ι1θµοιΜ ἀσι Τὸ πρωτότυπο μουσικὸ ΜΕΣΟ ΣΤΟ ΝΑΘΗΝΑ ΤΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ (97 γοἀμματόσηµο µένο στὶς ὕπερες τοῦ Βάγ- χνερ. ᾽Απὸ τὸ «Εἰνγκ» ὑπάρ- χουν ὃ Ἀρυσὸς τοῦ Ῥήνου, οἱ αλ κυρίες καὶ ὃ Ἄπκφριτ. Τὸ λυκόφως τῶν Θεῶν ἀπέ- φυγάν νὰ τὸ Χχρησιμοποιή- σουν. Γιατὶ ἄραγε 2). Ἡ Δημοκρατία τῆς Τογολάνδης ἐξέδωσε τὸ 1967 μιὰ σειρὰ μὲ συνθέτες. δὲ δυὸ ἀπ τὰ γοαμµατόσηµα αὐτὰ ὑπάρχει ὅ Μπὰχ καὶ ἐκκλησιαστικὸ ὄργανο, σὲ ᾱλ- λο ἕνα ὁ Ντεμπυσσὺ μὲ πιά» γο καὶ ἅρπα, σὲ ἄλλα δυὸ ὁ Ντιούκ Έλλινκτον μὲ ὄργα- γα τζάς καὶ στὰ τελευταῖα 9 ὃ Μπετόθεν μὲ θιολὶ καὶ ὕμποε. Τώρα, γιατὶ διάλεξαν τὸ ὅμποε σὰν χαρακτηριστι- γὸ ὄργάνο τοῦ Ἀπετόθεν, ς (9). Ἡ Τυνησία ἔθγαλεια ποὶν 4 χοόνια δυὸ γοαμµατό- ὁ σηµα στὰ ὁποῖα ὁ του χέρι. Βΐναι σκόπιμο ᾱ- ραγε, εἶναι ἀπὸ ἄγνοια τοῦ σχεδιαστῆ, Ἆ ἔθγαλε τὸ σχέ- διο ἀπ τὺ ἀνάποδο µέρος τῆς «διαφανοῦς εἰκόνος» Τὸ ἴδιο συνέθη καὶ μὲ τὴ Γουί- γέα τὸ 1969. 4). Δὲν ὑπάρχει ἀμφιδο- Μα ὅμως ὅτι τὸ πιὸ ἀρι- θυτςςμμΜιΟοτςς τῆς ΣῬουνήδίας (σὲ μεγέθυνση). θρίσχεται πραγματικὰ σὲ μιὰ στάση ἀπερίγραπτης ἀπόλαυ- σης. Κάτι ἔχει καὶ ἡ ἘΚύπρος γὰ μᾶς προσφέἐρη, ἐλάχιστο θέδαια: Σὲ 2 γοραμµατόση- μα ὑπάρχει ὁ ᾿Απόλλωνας, σὲ 4 ὑπάρχουν ἀρχαῖα θέα- τρα. Ὁ Πύργος τοῦ ᾿Ωθέλ- λου σὲ 2. Σὲ ἄλλα 5 ὑπάρ- χουν χάμπάνες. Στὸ γραμ- µατόσηµο τῶν 40 μὶλς τοῦ 1966 ὑπάρχει ὁ δίσκος τῆς Λάμπουσας μὲ παράσταση «τῇ συνοδεία αὐλητῶν». Τέ- λος, στὸ γραμματόσημο τῶν 40 μὶλς τῆς τελευταίας μόνι- µης σειρᾶς ὑπάρχει θυζαντι- γὴ τοιχογραφία ποὺ παριστά- γει ἐγτελεστῃ ἀσκαύλου. Ὅποιος καταπιασθῆ μὲ συλλογή γραμματοσήμων ῥὃ- ποιοϊδήποτε θέματος, δὰ θρεθῆ Χχωρὶς νὰ τὸ θέλη μπροστὰ σ᾿ ὡρισμένα παρά- Ἑενα: Δηλαδη σ) ὡὠρισμένα γοαμµατόσηµα ποὺ παρουσι- άζουν κάποιο λάθος τυπογρα- φικὸ ἢ λάθος ἀπὸ ἄγνοια ἢ ὑποιοδήποτε ἄλλο ποὺ σ᾿ ᾱ- γαγκάζξει νὰ κάµης σχέψεις ποὺ πολλὲς «φορὲς µένουν ἀναπάντητες. Ἔτσι καὶ στὴν περίπτωση τῆς Μουσικῆς: (4). Στὴ Γερμανία ἐνδό- θηΏκε τὸ 1965 ἕνα θαυμάσιο σὲτ γραμματοσήμων ἀφιερο- στοὐργηµατικό, μποροῦμε νά ποῦμε, λάθος ἔγινε σὲ δυὸ γοαμµατόσηµα τῆς ᾿Ανατολι- χῆς Γερμανίας. Ἑγῆκαν τὸ 1956 πρὸς τιμή τοῦ Σιοῦ- μαν, γιὰ νὰ γιορτάσουν τὰ 100 χρόνια ἀπ᾿ τὸ θάνατό του. Πάνω σ’ αὐτὰ ὑπάρχει τὸ πορτραῖτο τοῦ δΣιοῦμαν καὶ μουσικὸ ἀπόσπασμα. 'Ὁ σχεδιαστῆὴς ὅμως κατὰ δια- θολικὸ λάθος ἔθαλε πάνω ἕ- να ἀπόσπ. τμα ἀπὸ τὸ «Ὠάν- τερες Νάχτληντ» τοῦ Σοὔμπερτ, ἀντὶ τὸ ὀρθὸ ἆ- πύσπασµμα τοῦ συνθέτη. Ἡ ἔχδοση φυσικά ἀποσύρθηκε ἀμέσως μόλις κυκλοφόρησε καὶ Εαναεκδόθηκαν, τά γραμματύσωμα μ’ ἕνα γούδι τοῦ Σδιοῦμαν, ὌὍπους 59 Νο. ὅ, Ἐκτὺς ἀπ᾿ τὰ πιὸ πάνω παραδείγματα ὑπάρχουν τι ἄλλα πολλὰ ποὺ τοαθᾶνε τὸ ἐνδιαφέρο τοῦ παρατηρητῆ. Περισσότεροι ἀπὸ 160 συν- θέτες ἔχουν τιμηθῆ σὲ Ύραμ- µατόσηµα διαφόρων χωρῶν. Ἐκτὸς ἀπ᾿ αὐτοὺς ὑπάρχουν καὶ πολλοὶ ἀνώνυμοι µουσι- κοὶ ποὺ συναντῶνται σὲ πλεῖ- στες μουσικὲς παραστάσεις. Ἂ το Οἱ δέχα χυριώτεροι σὺν- θέτες κατὰ σειρἁ ἀριθμῶν γραμματοσήμων εἶναι οἱ πιὸ κάτω: Φλαουτί-» στας παίξει μὲ τὸ ἀριστερό ͵ ι { δυὸ,, τρα- 1ος) Μπετόδεν: Παρονσι- ἀσθηκχε μέχρι τὰ µέσα τοῦ 1971 σὲ 48 γραμματόσημα. ρος) ΣθάΊτσερ: Μέχρι τὴν ἴδια περίοδο σὲ 27 γραµµα- τόσηµα, ὃος) Βάγκνερ σὲ 21, 4ος) Μότσαρτ σὲ 18, δος) Ἐνέσχο σὲ 16, θος) Σιοπὲν σὲ 16, Ίος) Μπὰχ σὲ 14, 8ος) Λὶστ σὲ 10, 9ος) Βέρντι σὲ 9 καὶ 10ος) Χά- ὕντ σὲ 6. Ερχονται ὕστερα νὰ καλ- λωπίσουν τὴ συλλογή οἱ διά- Φόρες μουσικὲς σφραγίδες (ἡ ᾽Αγγλία καὶ µόνο ἔθγαλε σὲ διάφορες ἐποχὲς πάνω ἀπὸ 160), οἳ διάφοροι Φάκελλοι Πρώτης Ἡμέρας καὶ τόσα ἄλλα ποὺ μᾶς δείχνουν πόσο ἀνεξάντλητο εἶναι τὸ θέμα μας. Ἡ πιὸ παράξενη ἴσως σει- ρά μουσικῶν γραμματοσή- µων εἶναι αὐτῃ ποὺ πυκλοφό- ρησε ἡ Σουηδία στὶς 21 Αὖ- Ὑούστου 1911 γιὰ νὰ τιµήση τὴν 20ἡ ἐπέτειο τῆς ἵδρυσης τῆς Σονηδιχῆς ἙῬασιλικῆς Μουσικῆς ᾽Ακαδημίας. ᾿Απο τελεῖται ἀπὸ 5 γοαμµατόση- μα. Τὸ περίεργο ποὺ συµθα(- γει εἶναι ὅτι στὸν μικρό χῶρο τοῦ γοαμµατοσήµου ἀποτυ- πώθηκε ὁλόκληρο μουσικὸ κομμάτι ποὺ σύνθεσε ὁ Σου- ηδὺς συνθέτης Ίνγκδαρ Λίντχολμ, εἰδικὰ γιὰ τὴν εὖ- καιρία αὐτή. Οἱ μουσικοὶ φθόγγοι δὲν εἶναι γραμμένοι μὲ τὸν γνωστὸ τρόπο στὸ πεντάγοαµµο ἀλλὰ μεταξὺ τῶν περιφερειῶν τεσσάρων κύχλων ποὔχουν τὸ ἴδιο κέν- τρο. Στὸ ἀριστερὸ µέρος ὦ- πάρχει μιὰ ὁριζόντια γοαμμὴ μὲ στιγμὲς καὶ πάνω ἀπ᾿ αὖ- τὴν ἕνα κχλειδὶ τοῦ 5όλ. Οἱ φθόγγοι σύμόολα διαθάζον- τα ὅπως οἱ δεῖχτες τοῦ ϱ0- λογιοῦ, Κάτω ἀπ τὴ γοαμ- μὴ μὲ στιγμὲς ὑπάρχει καὶ τὸ κλειδὶ τοῦ Φά μὲ τὸ ὁ- ποῖο γίνεται ἡ ἀνάγνωση καὶ μὲ ἀντίθετο τρόπο. Τὸ πιὸ παράξενο ἀκόμα εἶναι ὅτι τὸ πεοιεγόμενο τοῦ γοαμματοσή µου θοίσκεται σὲ δίσκο. Ἔν- µηνεύει ἡ σοπράνο Ντόροθυ Ντόροου καὶ ὁ πιανίστας Κάρολ - Ἔοιι Γουῖλιν στὸ κινηματογραφικὸ ὄργανο. Ἡ τιαὴ τῶν δυὸ γραμµατοσή- µων σὲ ποώτη µέρα κυκλοφο- οἷας μαξὶ μὲ τὸ δίσκο ἦταν 9 λίρες. τὴ συλλογὴ ὑπάοχουν γοαμµατόσπιια ποὺ εἶναι πο- λὺ σπάνια. ᾿᾽Αναφέοουμε µε- ουκὰ: 1) Τὴν Αὐστριακὴ σειρὰ τοῦ 1912 μὲ Τ συνθέτες (Χά- ὕντν, Μότσαρτ, ἨΜπετύθεν, Σοὔμπερτ, Μπροῦκνερ, Ῥτράους καὶ Βόλφ). Τιμή ὃ λίρες. 9) Τὰ 5 γερμανικὰ Ύραμ- µατόσηµα τοῦ 1960 μὲ τὴν περίφημη σφραγίδα τοῦ ἩΜπὰχ ποὺ διαθάζεται καὶ ἀπ᾿ τὶς δυὺ πλευρὲς τοῦ γραμµατοσήµου, μπροστὰ καὶ πίσω. Τιμῆ 10 λίρες. 8) Τὴν Ἰταλικὴ σειρὰ μὲ τὸν Ἀτραντιθάριους, Ίερ- γκολέζι καὶ Σι ποντίνι τοῦ ἕ- τους 1957. Τιμὴ 10 λίρες. 4) Τη Γερμανικὴη σειρὰ μὲ τὶς ὕπερες τοῦ Βάγχανερ ποὺ ἀναφέραμε καὶ πιὸ πά- γω, Τιμὴ 28 λίρες. 6) Τὸ Αὐστριακὸ γραµµα- τόσημο τοῦ 1955, Δείχνει τὴν ἀναχώρηση μὲ ἅμαξα γιὰ τὸν μήνα τοῦ μέλιτος. Στὸ κάτω µέρος ὑπάρχει πεντά- γραμμο μὲ 8 ὁλόχληρα µέτρα μουσικῆς ποὺ ἔπαιξε ἡ σάλ- πιγγα γιὰ ν᾿ ἀποχαιρετήση τοὺς νεύνυµφους. Τιμὴ τοῦ γραμματοσήµου αὐτοῦ: ὅ0 λίρες. Τὸ ἴδιο γοαμµατόση- μο ὑπάοχει καὶ σὲ ινιατού- ρα. Τιμή... 400 λίρες! ϱ) Κι) ἕνα τελευταῖο: Ἑ»- δόθηνε στὴ Τσεχοσλοθανχία τὸ 1954. Πρόκειται γιὰ μιὰ Μινιατούρα μὲ τὸν ἘἨθνικὸ Ὕμνο. Τιμὴ 150 λίρες ! Μιὰ τέτυιά συλλογή µε εἰς χαταλληλες συντοµες σηµει- ώσεις εἰνάι, κατα τη γνωμη µου, ἀνεατιµητη. ννας συν- θέτης στο γράαμματοσιμο ᾱα- πάνω ὁς µταπρεπὴ νά δυπνᾶ μεσα µας τὶς αναμνήσεις των μελώδιων του, Αι οταν ᾱ- κούση ἕνας κάποιο ἔργο του σὺ δίσκο, στὸ ραδιόφώνο ἢ σὲ συναυλία, θάναι σὰν πιὸ γνὠστὸς του γιατὶ δούλεψε πάνω σ᾿ αὐτόν, κοπίασε, ᾱ- γοιξε ὀιθλία καὶ ὀρῆνε τὴ θιογοαφία καὶ τὰ ἔργα του πι’ ἔκαμε μικρή περίληψη γιὰ τὴ συλλογή του. ἁἰπορεῖ νά πηή ἑνάς υτι το ἴδιο συναισόήµμα θά νοιωθή πι’ ἐκείνος που μαζεύει µου- σικες εἴχονες. ΄1σως, αλλά ὂεν εἶναι το ἰδιο. 1ο Υραμ- µατόσηµο είναι κάτι τὸ πολυ ὁδιάφορετικό, κάτι τὺ ζωντα- γὀ. κατι ποὺ σὲ χάνει νά τὸ ἀναζητησης, που θά χαµης συχνὰ χρόνια γιὰ νὰ καταφέ- ῥης νά τὸ θρῆς, ποὺ θὰ πλη- θώσης χοήµατα πολλά γιά τὸ χατήον του! Ἀοιωθεις ὅ- µως ἱκανοποιηση τὴν ὁποία µοιράζεσαι μὲ τοὺς µαθητές σου καὶ μ’ ὅλους τοὺς ἄλλους ποὺ θὰ δοῦνε τὴ δουλειά σου αὐτή. Ἐδῶ θρίσκεται ἡ µε- γαλύτερη ὠφέλεια, ποὺ σὲ κάνει νὰ τρέχης καὶ νὰ ψά- χνης: Θὲς νὰ δείξης μιὰ ᾱ- ριστη συλλογή, νὰ ἱκανοποι- ήσης ὄχι μονάχα τοὺς εἰδι- κοὺς ἀλλὰ καὶ ὅλο τὸν κόσμο. Πρέπει νὰ κάµνης ἐχθέσεις τῆς ἐργασίας σου. Αὐτὸς εἷ- γαι ὁ στόχος κι’ ὄχι νὰ τὰ φυλάγης γιὰ τὸ δικό σου καὶ µόνο ἑαυτό, ὅπως κάνουν πολλοί. Νὰ προσπαθῆς νὰ µεταθιθάζης τὸν ἐνθουσια- σμὀ σου σ’ ὕσους πιὸ πολ- λοὺς μπορεῖς. Ἡ συλλογή γραμµατοσή- µων σχετικῶν μὲ τὴ Μουσι- κὴ εἶναι ἀπ᾿ τὶς πιὸ σπάνιες. Αρχισε τελευταῖα νὰ ὀργα- γώνεται καὶ νὰ ξαπλώνεται ὅλο καὶ πιὸ πολύ. Τὸν ᾽Α- πρίλιο τοῦ 1969 ἱδρύθηκε ἕ- νας Παγκόσμιος Σύλλογος στὸ ᾽]πσουΐτς τοῦ Σ ἀφφολ» τῆς ᾽Αγγλίας μὲ τὴν ὀνομα- σία “Ῥ.Μ.Ο. δηλαδὴ “ΡΗΠΑ- τεις ΜΟΡΙΟ ΟΙΕΕΟΙΕ’, κάτω ἀπ᾿ τὴν ἐπίτιμη προε- δρία τοῦ Γεχούντι Μενούχιν. Τὸν φιλοτελικὸ αὐτὸ ἸΜουσι- κὸ Κύκλο ἵδρυσαν 96 ἄτομα ποὺ φέρουν καὶ τὸν τίτλο «Ἔφ -- Ἔμ» (ΕΟῦΌΝΡΕΕ ΜΕΜΒΕΒ). Απ’ αὐτά, 955 εἷ- γαι Αγγλοι καὶ ὃ Ἑένοι, ᾽Απ΄ τοὺς τοεῖς, οἱ 2 εἶναι Νεοξηλλανδοὶ καὶ ὁ ὃος, εἷ- γαι ὃ ὑποφαινόμενος, ὡς «Φάουντερ Μέμπερ 14». τὸ λίγο χοονικὺ διάστη- µα ποὺ πέρασε, ὁ ἀριθμὸς τῶν μελῶν τοῦ Ὁμίλου ἀπ ὅλο τὸν κόσμο πέρασε τοὺς 200. ᾿Ανγάμεσα στὰ µέλη κυ- κλοφορεῖ κάθε δυὸ μῆνες εἰ- δικὸ περιοδικὸ μὲ τὴν ὄνομα- σία “ΤΗΕ ΒΑΤΟΝ”, καθώς καὶ πληροφοριακό ὑλικὸ. Τιὰ πιὸ στενὴ ἐπαφὴῆ χω- ορίστηκαν τὰ µέλη στὶς πιὸ κάτω ἠπειρωτιχκὲς περιοχές: 1) ᾿᾽Αγγλία καὶ Εὐοώπη μὲ ϐ «γκρούπ», 9) Αμερική, 8) Αὐστραλία -- Νέα Ζηλ- λανδία καὶ 4) ᾿Αφοικὴ -- Κύπρος --- Μέση ᾿Ανατολή. Ἡ κάθε περιοχἡ ἔχει τὸν δι- κό της γενικὸ ὑπεύθυνο, ὁ ὁ- ποῖος διορίζεται ἀπὸ τὸ κέν- τρον. ΤῬῆς τελευταίας, γενι- κὸς ὑπεύθυνος διωρίστη»ε πάλιν ὁ ὑποφαινόμενος. Ἱ Αὐτὰ σχετικά μὲ τῇ µου- σιχη συλλογή καὶ τὸν «Ππὶ- Ἔμ - Σί». Αν τυχὸν ἡ ση- μερινὴ µου παρουσίαση τκά- μει ἔστω κι ἕναν ἀπ᾿ τοὺς συναδέλφους ν’ ἀκολουθήση, παράλληλα μὲ τοὺς ἄλλους δρόµους, αι’ αὐτὸν τὸν δρό- μο τῶν ἐποπτικῶν µέσων τοῦ µαθήµατος τῆς Μουσικῆς, θάμαι ἵκανοποιημένος. Φτά- γει ὁ ἕνας αὐτὸς νἁ Ἑέρη ᾱ- πὸ πρὶν ὅτι θὰ πρέπη νὰ Ἐο- δεύη χοήµατα γωρὶς νὰ λι- πᾶται !! Μάϊος 1912. ΣΕΛΙΣ 6 δελτίον ΟΕΛΜΕΥΝ ἙἩ ἀρχὴ σῆς ἀβρεβαιοσητσος ΙΟΥΝΙΟΣ 19) ἔνανπσι σῆς Βιεωσωνρβίου μµηχανικῆς ος ἤ ΕΠΗ ΓΠΑΙΗΑΙΚΜΙΗΙ ΤΗΣ ΑΙΤΙΟΚΠΓΑΤΙΑΣ 1, Ὁλόκληοον τὸ οἰκοδό- µηµα τῆς Νευτωνείου Μηχα- γικῆς εἶχε στηριχθῆ ἐπὶ ἀς- χῶν οἱ ὁποῖες ἐθεωφροῦντο ᾱ- διαµμφισθήτητες. ᾽Αρχὴ καὶ τέρµα κάθε ἐπιστημονικῆς ἐ- ρεύνης ἦτο τὸ «πᾶν ὅ,τι συµ- θαίνει, προὔποθέτει κάτι ἐκ τοῦ ὁποίου παράγεται κατὰ ἕνα ὡρισμένον κανόνα» τοῦ Κάντ. ---᾽Αϕορμώμενοι οἱ φυσι- κοὶ ἀπὸ τὴν παρατήρησιν τοῦ περιθάλλοντος, διατυ- πώνουν ὑποθέσεις καὶ ἐπι- τυγχάνουν θεωρίες, τῶν ὁ- ποίων σκοπὸς εἶναι ἡ ἕρμη- γεία τῶν φαινομένων. Ο- λες αὐτὲς οἱ θεωρίες «φαί- νονται νὰ ταιριάζουν ἀπόλυ- τα πρὸς τὸ ἐμπορικὸν ἰδεῶ- δες: οἱ πιὸ πολλες ἔχουν ἐπιτευχθῆ διὰ αὐστηρᾶς παραγωγῆς ἀπὺ τὴν πεῖ- ραν...»(1). (1) Θ5ιάπου Μοτρεηῦεςςεγ: “ῬΠΙΟΞΟΡΗΥ οἳ Φοΐεπεθ {0-άανγ’’, Νεν Υοτςκ, 1967, 5εΙ. 136. --Κατὰ τὴν καλουμένην 2αν περίοδον εἰς τὴν ἱστο- ρίαν τῶν Φυσικῶν ἔπιστη μῶν (2), δηλαδή, τὴν περίο- δον τὴν ὁποίαν καλύπτουν διάνοιες τῆς ῥὀλκῆς ῥἑνὸς (2) Πρώτη περίοδος εἶναι ἡ κυριαρχουµένη ὑπὸ τῆς ᾿Α- Ριστοτελείου ἀντιλήψεως, 68Η1εο, ΝεμΠοπ, Εαταάαυγ κ.ᾶ,, εἴμεθα μάρτυρες ῥἑνὸς ἐκπληχτικοῦ καὶ συγχρόνως παραδόξου θεάματος τοῦ θεάµατος ἀνθρώπων οἱ ὁ- ποῖοι ἐπινοοῦν γέες θεωρίες ἐξαπατοῦντες τοὺς ἑαυτούς των καὶ τοὺς συγχρόνους των. Διότι προσφέρουν εἰς αὐτοὺς τὴν ἁδιαμφισθήτητον πίστιν ὅτι ἡ ἐμπειρικὴ φιλο- σοφία ἔχει ἐνσωματωθῆ εἰς τὰς θεωρίας. Κατὰ τὴν ᾱ- ποψιν τοῦ ΜοτρεπΏθαςετ ἔχο- μεν µίαν «περίοδον σχιζοφρε- γείας χαρακτηριζοµένην ἀπὸ ἕνα µέγα χάσµα μεταξὺ φι- λοσοφικῆς θεωρίας καὶ ἐπι- στημονικῆς πραγµατικότη- τος...» (3). Δὲν ἔλειψαν θεθαίως καὶ οἱ φωτισμένοι ἐπιστήμονες καὶ φιλόσοφοι οἱ ὁποῖοι ἡ- σαν ἐν γνώσει αὐτῆς τῆς «ᾱ- νωµάλου καταστάσεως». Τέ- τοια παραδείγματα εἶναι: οἱ φιλόσοφοι Βεγκεῖου καὶ Ηωπιε καὶ οἱ φυσικοὶ Εαταάαν καὶ Βαἰίσπιαππ. Οἱ ἑργασίες πλήθους ἐ- πιστηµόνων ὡς οἳ Βεοαιετεί, τὸ Γεῦγος Οστίε, ΡΙ8πΟΚ, Ειἰπετ[ζογά ΒοἩτ, Βοτη, Ι,. ἂθ ῬΏτορῃε, δεοητὔάίπσες κ.ᾶ., σημαίνουν τὸ τέλος τῆς πε- ριόδου αὐτῆς εἰς τὴν ἔἐπι- στήµην, ἡ δὲ διατύπωσις τῆς θεωρίας τῆς σχετικότητος εἶναι ἡ αὐγὴ τῆς νέας πε- ριόδου. Τὴν περίοδον αὐτὴν θὰ σημαδεύσῃ ἀνεξίτηλα ἡ ὑπὸ τοῦ Ηείεεπρετᾳ θεµελίω- σις τῆς Εθαντομηχανικῆς, κατὰ τὸ 1927. Ἡ σημαντικωτάτη Ἅσυµ- θολή ὅλων αὐτῶν τῶν ἔπι- στηµόνων, πρὺ τοῦ Ηείβεπ- Ρετβ, ἔγκειται εἰς τὸ Ύεγο- (3) 5ἰάπου Μοιρεπβροςςοτ: γὸς ὅτι ἀντελήφθησαν ὅτι ἡ Ἐπιστήμη εἶναι ἀσυμθίθα- στος πρὸς τὴν ἐμπειρικὴν µέθοδον, τουλάχιστον ὡς τὴν ἐφαντάσθησαν πολλοὶ κλασ- σικοὶ φυσικοί. Τονίζεται τώ- ρα ἡ ἀντίληψις ὅτι οἱ θεω- οίες προχωροῦν πάντοτε πέ- ραν τῆς ἐμπειοίας, καὶ δὲν εἷ- γαι ἁπλῶς ἀποτελέσματα ἐ- παγωγῆς ἐκ τῶν γεγονότων. Ἡ πρώτη ἐργασία τοῦ Εἰπαιείη, (ὅπως καὶ τοῦ ΏυΠεπι), ἐπὶ τῆς σχετικότη- τος δὲν ἀρχίξει μὲ τὴν ἆπα- ρίθµησιν γεγονότων ἀλλὰ ἆρ- χῶν. Τώρα δύνανται οἱ θεώ- ρίες νὰ ἐφαρμοσθοῦν εἰς τὴν φύσιν Χχωρὶς ἀξιολόγησιν. Ἠΐναι ἀντιλήψεις σχέσεων, οἱ ὁποῖες εἶναι «...ἀντικειμε- νικὲς καὶ ἀνεξάρτητες τῶν συγκεκριμένων πειραματικῶν διευθετήσεων οἱ ὁποῖες χοη- σιμοποιοῦνται διὰ τὴν ἐ- πιθεθαίωσιν τῆς παρουσίας τῶν...» (4). Καὶ ἕνα παράδοξον εἰς τὸ ὁποῖον ὀδήγησαν οἳ ἔρευνες (4) ΦΙάπευ ΜοτρεπΏθδςε : Ἔνθα ἀνωτέρω, σελ. 140. κατὰ τὴν περίοδον αὐτὴν (8η), κυρίως ὑπὸ τὴν καθο- δήγησιν τοῦ Βοΐς: 'Ὑπῆρχον κλασσικοὶ νόμοι οἱ ὁποῖοι παρέµενον ἰσχυροὶ καὶ εἰς τὸ μικροφυσικὸν οἰκοδόμημα, Αὐτὸ ἐσήμαινε ὅτι, ἡ κλασ- σικὴ φυσική, παρ᾽ ὅὕλον ὅτι σίγουρα ἦτο ἀνεπαρχής, ἓν τούτοις δὲν ἦτο πλήρως λαν- θασµένη. Ἔπρεπεν ὅμως νὰ ἀπελευθερωθῇ ἀπὸ τὰς παγι- δεύσεις καὶ προσμίξεις τοῦ ἐμπειρικοῦ ἰδεώδους. 2. ᾿᾽Απὸ τῆς ἐποχῆς τοῦ Γαλιλαίου καὶ μετέπειτα, κυ- ριαρχοῦσα ἀντίληψις εἰς ὅλας τὰς περιοχὰς τὰς ὁποίας ἐ- ρευνᾶ ἡ Φυσικὴ εἶναι ὅτι, ὃ- πάρχει µία συνεχῆς διαδο- χἒἠ γεγονότων καὶ φαινομέ- γων. ὍὋτι, δηλ., καμμία διακοπἡ δὲν ὑφίσταται κεἷς τὴν φύσιν, κανένα ἄλμα δὲν γίνεται, παρὰ µόνον µία ἆᾱ- διάκοπος ροῇὴ γεγονότων ἐν χώρῳ καὶ χοὀνῳ. ““Ναίυτᾶ ποπ Γαοἲς 58 Πυρ”, ἦτο ἡ ἆρ- χῑἒῑ ἡ ὁποία ἐπεκράτησεν ἐπὶ 500 σχεδὸν χρόνια. Τὸ 1900, ὁ Ῥ]8ποκ δηµο- σιεύει μίαν µελέτην ἢ ὁποία ἀφωροῦσεν εἰς τὴν ἀκτινο- θολίαν τοῦ «μέλανος σώμα- τος» εἷς τὸν περὶ αὐτὸ χῶ- σον. Εὶς αὐτὴν τὴν µελέτην εἰσάγει διὰ ποώτην φορὰν τὴν ἔννοιαν τοῦ Οιαπίάπι δράσεως, Ἡ. Εἰσάγει, ὅηλα- δή, τὴν ἔννοιαν τῆς ἆσυνε- χείας εἰς τὰ φυσικὰ φαινόμε- να, καὶ μὲ αὐτὴν ἀνέτρεψεν ἀρχὰς αἱ ὁποῖαι ἐθεωροῦντο θεμελιώδεις καὶ ἀδιαμφισθή- τητες. Σύμφωνα μὲ τὴν ἆν- τίληψιν αὐτὴν τοῦ Ρίαποξ, ἡ ἀκτινοθολουμένη ἐνέργεια γί- γεται κατὰ στοιχειώδη Ἅµπο- σά, τὰ αιβηῖ8, τὰ ὁποῖα ὁ- γοµάζονται φωτόνια. Αὐτὰ τὰ φώτόνια ἔχουν ἐνέργειαν ἡ ὅποία δίδεται ὑπὸ τῆς σχέ- σεως Ε--πν ἔνθα ν ἡ συ- χνότης τῆς ἀκτινοθολίας καὶ Ἠ ἡ καλουμένη «σταθερὰ δράσεως» τοῦ ῥΡΙαποκ. «Ἡ ἐμφάγισις τῆς θεωρίας τῶν χθάντα εἰς τὴν ἐπιστήμην, ἐπροχάλεσε µίαν ἐπανάστα- σιν ἀντιλήψεων, τῆς ὑποίας δὲν ὑπολογίζομεν ἀκόμη ἆ- κριθῶς ὅλην τὴν σηµασίαν, ἀλλὰ Ἡ ὁποία ὑπερθαίνουσα κατὰ πολὺ τὴν ἐπανάστασιν τὴν ὁποίαν ἐπέφερε ἡ θεω- ρα τῆς σχετικότητος, ἀπο- τελεῖ µίαν ἀπὸ τὰς πλέον σημαντικὰς στροφὰς εἰς τὴν ἱστορίαν τῆς ἀνθρωπί σκέψεως...» γοάφει ὁ ἆθ Βτοβ]ε(5). Ἡ ἐπανάστασις, τῆς ὁποίας γενεσιουργὸν αἴ- τιον ὑπῆρξεν ἡ θεωρία τοῦ (5) Παρά Δ. Κώτσάκη: 'ΗἩ ἁρ- χἡ τῆς αἰτιότητος καὶ ἡ ἑ- λευθερία τῆς Βουλήσεως, ᾿Αθῆναι 1957, σελ, 16. Ὑπὸ τοῦ ΓΕΩΡΓΙΟΥ Ν. ΓΕΩΡΓΙΑΔΟΥ Καθηγητοῦ τῶν Φυσικῶν εἰς τὸ Παγκύπριον Γυμνάσιον ῬΙ8ποί, δὲν εἶναι ἄλλη ἀπὸ τὴν εἰσαγωγὴν τῆς Ιόαντο- μηχκακνικῆς, τὴν ὁποίαν πρα- γματοποιεῖ ὁ Ηείσεπρετρ τὸ 1921. Τὸ 1905, ὁ Εἰπδιείη ἀνα- γνωρίζει ὅτι, φαινόμενα ὡς τὸ φωτοηλελτρικόν, δύνανται νὰ. ἐξαρτῶνται ἀπ᾿ εὐθείας ἀπὸ κθαντικὰ «φαινόμενα. Οὕτω ἀνοίγει δειλὰ ὁ δρὀό- µος ὁ ὁποῖος θὰ ὁδηγήση πέραν τῶν πλαισίων τῆς κλασσικῆς Φυσικῆς. Τὸ 1911, ὁ Κιωβετίοτᾶ, ἐκκινῶν ἀπὸ τὴν πλήρη ἀἁδυ- ναµίαν τῆς λασσικῆς Φνσι- κῆς νὰ ἑρμηνεύσῃ Φφαινόμε- να ὡς ἐκεῖνο τῆς ραδιενερ- γείας καθὼς καὶ τὴν σταθε- ρότητα τῶν ἀτόμων, προτεί- ἀλλὰ δὲν ἔπαυε νὰ ἔχη κά- ποια δεσμὰ πρὸς τὰς παλαι- άς, ἐφ᾽ ὅσον τὸ μοντέλο αὖ- τό, ἦτο µία ἁπλῆ μεταφορά τοῦ πλανητικοῦ µας συστή- µατος εἰς τὸν Μικρόκοσμον. Ἐπὶ πλέον, τὸ θέµα τῆς στα- θερότητος τοῦ ἀτόμου ἐξακο- λουθοῦσε νἁ ὑπάρχῃ. Διότι, τὰ ἠλεκτρόνια περιφερόµενα περὶ τὸν πυρῆνα εἶχον ἔπι- τάχυνσιν, καὶ κατὰ τὴν κλασ- σικὴν ἠλεκτροδυναμικὴν ῥἕ- πρεπε νὰ ἀκτινοθολοῦν. ᾽Α- κτινοθολοῦντα ὅμως ἔχανον ἐνέργειαν. Αρα θά διέγρα- Φον µίαν ἑλικοειδῆ τοοχιάν, καὶ τελικῶς θὰ «ἔπιπτον» ἐ- πὶ τοῦ πυρῆνος, ἐντὸς χοό- νου τῆς τάξεως τῶν 108 86ο. ᾽Ακόμη, συμφώνως πρὺς Τὸ 1918, ὁ Ν. Βοὶισ δια- τυπώνει τὰ δύο γνωστὰ ἆ- ξιώµατα τὰ ὁποῖα φέρουν τὸ ὄνομά του. Καὶ αὐτοῦ ἡ προσπάθειαι ᾖτο, ἆφ᾿ ἑγὸς γὰ ἑρμηνεύση τὰς φασματι- κὰς γοαμμὰς τοῦ ἀτόμου τοῦ ὑδρογόνου καὶ ἀφ᾽ ἑτέ- ρου νὰ ἐξηγήσῃ τὴν σταθε- ρότητα τῶν ἁτόμων. Τὰ ἆ- ξιώματα τοῦ Βομτ, ἢ αἱ συν- θῆκαι τοῦ ΒοἩς ὡς λέγονται διαφορετικά, θεμελιώνονται μαθηματικῶς ὑπὸ τοῦ 5οπι- πιθγζε]ά ὁ ὁποῖος καὶ διατυ- τυπώνει τὴν «γενικὴν συνθή- κην τῆς θεωρίας τῶν χθάν- τα». 'Ἡ θεωρία αὐτήῆ, ὁὀνό- μασθεῖσα ἀργότερον παλαιὰ κθαντικὴ θωερία, εἰς ἀντί- θεσιν πρὸς τὴν Ἐδαντομη- παλαιᾶς κθαντικῆς θεωρίας, Οἱ λόγοι εἶναι πολλοί. Δὲν ἡμποροῦσε µγιὰ παράδειγµα γὰ καθορίση τὰς στάθµας ἑ. γεργείας τοῦ στοιχείου «Ἡ. λιογ», τὰς ἐντάσεις τῶν δια. φόρων «φασματικῶν γραμ- μῶν, τὰς πιθανότητας µετα- πτώσεων κλπ. Ἡ θασικἡ ἀδυναμία ὅλων αὐτῶν τῶν θεωριῶν ἔγχει- ται εἰς τὸ ὅτι «..,δὲν ἡδυνή- θησαν νὰ συµδιθάσουν πλή. ρως τὰς ὑφισταμένας ἀντιθέ. σεις, διότι ὑπετίθετο ὅτι οἱ κλασσικοὶ νόμοι τῆς Μη. χανικῆς ἐφαρμόζονται καὶ ἐπὶ τῶν ἀτομικῶν φαινομέ- γωγ..,» (6). τὰ ἀνωτέρω, τὸ φάσμα τῶν ἀτόμων ὣς π.χ. τοῦ ὑδρογό- νου ἔπρεπε νὰ εἶναι συνεχὲς καὶ οὐχὶ γοαμμικὸν ὡς λέ- γει τὸ πείραμα. γει τὸ γνωστὸν μοντέλο τοῦ ἀτόμου τὸ ὁποῖον φέρει τὸ ὄνομα του. Ἠτο καὶ αὐτὸ ἕ- γα σημαντικὺν δῆμα πρὸς τὰς νεωτέρας ἀντιλήψεις, χανικήν, ἐφηρμόσθη μὲ ἐπι- τυχίαν μεταξὺ τῶν ἐτῶν (6) Δ. Κωτσάκη: Ἔνθα ἀνω. 1915---1950. τέρω, σελ, 16. Μεταξὺ τῶν ἐτῶν 1990--- 19356 ἀρχίξει ἡ παρακµἠὴ τῆς ΣΥΝΕΧΙΖΕΤΑΙ ΝΕΑΙ ΕΚ ΔΟΣΕΙΣ Ἐξεδόθησαν ἐν µεταφράσει τὰ κάτωθι ἔργα τοῦ Βέρνερ Γιαῖγκερ. ].-- Παιδεία τόμοι τρεῖς. ᾿Αριθμὸς Πρωτοκόλ- λου. Δημοτικῆς 131669/18--10--69, ἈΛέσης 135823/9--10-.69. 2.-- Πρωτοχριστιανικοὶ Χρόνοι καὶ Ἑλληνικὴ Παιδεία. ᾿Αριθμὸς Πρωτ. 85193/10- 7-69. 3.--᾿Ανθρωπισμὸς καὶ Θεολογία. Οἱ Ἕλλη- νες καὶ ἡ ᾽Αγωγὴ τοῦ ἀνθρώπου. Αρι- θμὸς ἐγκρίσεως 85193/10--7--69. Παραθέτοµεν τὰ σχόλια τοῦ Ἑλληνικοῦ Τύπου περὶ τῆς Παιδείας, «Μία μνημειώδης ἔκδοσις... Πρέπει νὰ δια- 6ασθῇ πρῶτα ἀπὸ τοὺς Ἐκπαιδευτικοὺς τῶν Θετικῶν ᾿Ἐπιστημῶν..» ᾖ1- 12-69 Δελτίον ΟΛΜΕ». «Ἕνα ἔργο µεγαλοφυές.. Ἡ πραγµατο- ποιουµένη ἔκδοσις ἀποτελεῖ πρώτου μεγέθους πνευματικὸν γεγονός» Σ.Ι, ᾿Αρτεμάκης «Ἐ- λεύθερος Κόσμος» 6--12-70. «Πρόκειται διὰ ἕνα ἀξιόλογο ἔργο, χρήσι- μο γιὰ κάθε Ἑκπαιδευτικὸ ποὺ τοῦ παρέχει τὴν δυνατότητα νὰ θεωρήση ἀπὸ φιλοσοφικὴ σκοπιά, τὸ ἔργο καὶ νὰ διαπιστώσῃ τὸν ἀγῶ- να τῆς Παιδείας σὲ παγκόσμια κλίμακα». «Α- κρόπολις» 19- 3. 71. «Ἐπίκαιρα... ἔρχεται ἡ ἔκδοση στὰ Ἑλ- ληνικὰ τοῦ περισπούδαστου ἔργου τοῦ μεγά- λου γνώστη τῶν ἀρχαιοελληνικῶν γραμμά- των Βέρνερ Γιαῖγκερ «Παιδεία»... τοῦ πολυσή- µαντου αὐτοῦ ἔργου». Μ. Κλάρας «Βραδυνὴ, 24--5--71. .- π «Ἡ Παιδεία εἶναι πραγματικἁ ἕνα ἀρι- στοῦργημα τῆς κλασσικῆς Φφιλολογίας.. ἕνα νργο μοικῆς ὑποδομῆς». «Νέα Πολιτεία» .... «Μνημειῶδες ἔργο.. Τὸ θαυμάσιο αὐτὸ ἔργο τοῦ Γιαῖγκερ ἔχει µεταφρασθῆ καὶ σὲ ἅλ- λες γλῶσσες, ἡ δὲ κυκλοφορία του... ἐπέσυρε ἐγκωμιαστικὰ σχόλια» «Νέα» 22-77-71. «Γιὰ τὸ κλασσικὸ πιὰ ἔργο... Ἕνα σηµαν- τικὸ πράγματι ἀπόκτημα γιὰ τὴν θιόλιογρα- φία µας. Οχι µονάχα ἐξ αἰτίας τοῦ συγγρα- φέα, ποὺ ἔδωσε µία νέα Καὶ ἄκρως δηµιουργι- κἡ κατεύθυνση στὶς κλασσικὲς σπουδὲς στὶς μέρες µας, ἀλλὰ καὶ τοῦ ἴδιου τοῦ θιθλίου, ποὺ θὰ μποροῦσε νὰ θεωρηθῇ, ὡς ἡ στερεώτερη θε- µελίωση τοῦ σύγχρονου οὐμανιστικοῦ ἰδεώ- δους». Β. Βαρίκας «Βῆμα» 1--8--71. «Τὸ πραγματικἁὰ μνημειῶδες ἔργον τοῦ Βέρνερ Γιαῖγκερ «Παιδεία»... Τὴν σπουδαιότη- τα τοῦ ἔργου ἐπισημαίνει.» «Σημερινά» 21--8--71. η ση «Καιρὸς ἦταν νὰ ἐκδοθῃ καὶ στὰ ἛἝλλη- νικὰ -- προπάντων στὰ Ἑλληνικὰ --- ἡ θρυλι- κἡ «Παιδεία» τοῦ Βέρνερ Γιαῖγκερ. Τέτοια συγγράµµατα -- κεφαλάρια... Χρειάστηκε συν- θετικὴ ἱκανότητα σπάνια γιὰ νὰ πραγµατο- ποιηθη αὐτὸς ὁ ἄθλος... «Αναρωτιέμαι: τὶ νὰ πρωτοδιαλέξω ἀπὸ τὰ κεφάλαια τῆς «Παιδείας»... Όταν μιὰ φο- ρὰ ἀνοίξει κανένας αὐτὸ τὸ θιθλίο, δὲν τοῦ κάνει πιὰ καρδιὰ νὰ τὸ κλείσει. Καὶ θλέπει πὼς θὰ τὸ ξανανοίγει συχνά, γιατὶ οἱ σελίδες του εἶναι ἀνεξάντλητες... «Ὡς ὅραμα ἡ «Παιδεία» παραμένει κάτι χλωρὸ καὶ φωτεινό. Διὰ τὸ ὅραμα αὐτό, ποὺ ἅμποτε νὰ γινόταν καὶ δικό µας, ἀξίζει νὰ τὴ διαθάζουµε ὅσο θὰ ζοῦμε». Αγγελος Τερζά- κης Βῆμα 25--8--71. Εἰς ἀρτίαν µετάφρασιν ὑπὸ τοῦ κ. Γ.Π. Βερροίου, ἐξεδόθη (ὁ πρῶτος τόμος τοῦ ἔργου τοῦ μεγάλου Γερμανοῦ Φφιλολόγου, Βέρνερ Γιαῖγκερ, «Παιδεία», ἡ µόρφωσις τοῦ Ἕλλη: νος ἀνθρώπου». Πρόκειται περὶ ἐξαιρετικοῦ ἔργου, µεταφρασθέντος εἰς πλείστας γλώσσας καὶ προθάλλοντος τὸ Ἑλληνικὸν πνεῦμα, εἰς ὅλην του τὴν λάμψιν. Ὁ συγγραφεὺς ἀναπτύσ- σει τὰ τῆς θέσεως τῶν Ἑλλήνων εἷς τὴν στο: ρίαν τῆς ἀνθωπίνης ἀγωγῆς καὶ παρέχει τς 8 τεινὴν εἰκόνα τῆς ἐξελίξεως τῆς ἀρχαίας Ἑλ- λάδος καὶ τῶν πολιτειῶν της. Χ. ᾽Αγγελοµά: της Ἑστία 8--12--7. Τὰ ἔργα τοῦ Γ ιαῖγκερ εἶναι ὄχι µόνον «μνημειώδη» καὶ «κλασσικὰ» ὅπως εὐστόχώς ἐχαρακτηρίσθησαν ἀλλὰ ἀπαραίτητα ὡς πρώ- της ἀνάγκης πνευματικὴ τροφὴ διὰ κάθε ἐκ- παιδευτικόν. διαιτέρως πρέπει νὰ γίνουν κτη: μα τοῦ Ἕλληνος διδασκάλου τοῦ θασικοῦ θε: Ρράποντος τῆς παιδευτικῆς προσπαθείας τῆς Παιδείας τοῦ Ἓθνους, .. Οἱ θουλόμενοι νὰ ἀγοράσουν Καὶ τοὺς πεντε τόµους τῶν ἔργων τοῦ Γιαῖγκερ μὲ χα- μηλὰς τιμὰς δύνανται ν᾿ ἀπευθυνθοῦν εἰς τά γραφεῖα τῆς ΟΕΛΜΕΚ, Μέγαρον Χατζησάδδα 4ος ὄροφος, ἀρ. τηλεφ. 74133. ΣΕΛΙΣ 4 δελτίον ΟΕΛΜΕΚ ΙΟΥΝΙΟΣ 1972 Σκοποἱ καὶ στόχοι τῆς διδασκαλίας τῶν φυσικῶν ἐπιστημὼν ΝΤΙΝΟΣ ΘΕΟΔΟΤΟΥ Φυσικὸς Γυμνασίου Λαπήθου Δον (Τελευταῖον) Ἡ πλέον συνήθης ὃνκῳο- λογία διὰ τὴν σπουδὴν τῶν θετικῶν ἐπιστημῶν εἶναι Ἡἃ σπουδαιότης αὐτῶν εἰς τὴν τεχγολογίαν εἷς τὰς ἀνεπτυ- γμένας κοινωνίας. Ὅποιος δὲν ἔχει διδαχθῆ φυσικὰς ἐ- πιστήµας δὲν μπορεῖ νὰ ἄν- τιληφθῆ τὴν λειτουργίαν τῆς τηλεοράσεως, τῶν τε- χνητῶν δορυφόρων ἢ τῆς ὑ- δρογονικῆς θόµθας. Οἱ ὐ- πουργοὶ π.χ. ποὺ πρέπει νὰ λάδουν ἀποφάσεις γιὰ πυρη- γικὰς δοχιμὰς ὁπώσδήποτε θὰ ἔχουν διδαχθῆ ἱστορίαν, λογοτεχνίαν καὶ γλώσσας εἰς τὸ πανεπιστήµιον. Σήμε- ρα ὅμως αὐτὸ δὲν εἶναι ἄρθ-- κετὸν’ ὀφείλουν νὰ διδάσκων ται ἠλεκτρονικὰ καὶ πυρηνι- κὴ φυσικὴ οὕτως ὥστε νὰ εἷ- ναι πλήρως ἐνημερωμένοι ἐ- πὶ τῶν προθληµάτων ποὺ ἄγ- τιμετωπάζουν. ῬἩ δυσκολία γύρω ἀπὸ αὐτὴ τὴν εἰσήγη- σιν εἶναι ὅτι οὐδέποτε γνῶ- ρίξουμε ποῖον πεδίον τῆς ἐ- πιστήµης θὰ ἔχη σπονδαιό- τητα καὶ πρακτικὴ χοησιµό- τητα γενικοῦ (δημοσίου) ἐν- διαφέροντος͵ στὰ μελλοντικἁ ϱ0 ἢ 40 χρόνια: Δηλαδὴ μὲ τοῦτο ἐνγοεῖται ὅτι άνα- καλύψεις καὶ αἱ ἐφαρμογαὶ τῆς ἐπιστημονικῆς προσπα- θείας εἶναν συχνὰ ἐφημέρου σπουύδαιότητος καὶ ἔτσι δὲν θὰ ᾖτο ἐντελῶς σκόπιμον νὰ διδάσκώνται εἰς μῇ εἰδικευ- µένους σ’ αὐτὰ τὰ θέµατα σπουδαστᾶς. Δηλαδὴ ἐκεῖνο ποὺ θὰ το πλέον χοήσιμον εἶναι νὰ διδάσκεταν κάποιος τὰς θασικὰς ἀρχὰς ἑνὸς θέ- µατος παρὰ Λλεπτοµερειᾶ- κῶς. Αἱ φυσικαὶ ἐπιστῆμαι παρουσιάξουν ταυτοχρόνως καὶ ὁμοιότητας καὶ διαφορὰς ὡς πρὸς τὰς ἄλλας μορφὰς διαγοητικῆς ἐρεύνης. Πα- ρουσιάζουν ὁμοιότητας καθό- σον ἡ πειραματικὴ ἔρευνα εἷ- ναι μία δραστηριότης ἡ ὃ- ποία προὔποθέτει φαντασίαν ὡς ἐπίσης καὶ διαίσθησιν. Οἱ φυσικοὶ ἐπιστήμονες δηµι- ουργοῦν τῆν ὑπόθεσιν καὶ τὸ πείραμα” αὐτὰ τὰ δύο δὲν δημιουργοῦνται αὐτομάτως μέσα εἰς τὸν δοκιμαστικὸν σωλῆνα. Ὅσο πιὸ εὐφάντα- στος εἶναι ὃ ἐπιστήμων, τό- σον πιὸ ἀποτελεσματικὰ εἷ- γαι τὰ πειράματά του καὶ τόσον περισσότερον πλησιά- ζουν πρὸς τὴν ὑπόθεσιν. ᾽Αλ- λὰ αἱ φυσικαὶ ἐπιστῆμαι δὲν εἶναι µόνον, φαντασία’ τὸ ἐγ- χείρηµα ποὺ ξεκίνησε ἀπὸ τὴν διαίσθησιν πρέπει γὰ ὄα- σισθῆ εἰς πειραματικὰ δεδο- μένα, Τὰ δεδοµένα ποὺ θὰ φέρη εἰς φῶς τὸ πεί- ραμα πρέπει νὰ εἶναι ᾱ- ποδεκτὰ ἀπὸ ὅλ ους τοὺς παρατηρητὰς καὶ νὰ μπο- ροῦν νὰ ἀναπαραχθοῦν. Σ” αὐτὸ ἀκριθῶς διαφέρουν αἱ φυσικαὶ ἐπιστῆμαι ἀπὸ ἄλ- λας μορφὰς διανοήσεως εἰς τὰς ὁποίας ὑπεισέρχεται ὁ προσωπικὸς παράγων ({τέ- χνη, φιλολογία χ.ἄ.). Μία σειρὰ λοιπὸν µαθηµάτων εἰς τὰς φυσικὰς ἐπιστήμας πρέ- πει νὰ δώση ἔμφασιν σ’ αὖ- τὰ τὰ χαρακτηριστικἁ τῆς ἐπιστήμης: νὰ ἀντιληφθοῦν οἳ µαθηταὶ ὅτι αἱ φυσικαὶ ἐπι στῆμαι εἶναι μᾶλλον μία δραστηριότης, ἕνα σύνολον ἐγχειοημάτων παρὰ ἕνα σύ- γολο γνώσεως. Παρὰ τὰς ἐκ πρώτης ὄψεως λουπὸν δια- φορὰς τῶν γενικῶν σειρῶν µαθηµάτων ὡς πρὺς τοὺς θασικοὺς στόχους, εἶναι ἐἓν τούτοις δυνατὸν νὰ καθορί- σωμε τὶ πρέπει οἱ μαθηταὶ νὰ ἀποχομίσουν ἀπὸ τν δι- δασκαλίαν τῶν φυσικῶν ἔπι- στημῶν, Δύο εἶναι τὰ κύρια σημεῖα: (α) Νὰ ἀντιληφθοῦν τὶ εἴδους προθλήµατα εἶναι ἐπιδεκτὰ ἐπιστημονικῆς ἐ- ρεύνης καὶ τὶ εἴδους λύσεις μπορεῖ νὰ δώση μιὰ τέτοια ἔρευνα, (6) νὰ ἐκτιμήσουν τὴν πρακτικὴ χοησιµότητα τῆς ἐπιστημονικῆς ἐρεύνης μὲ τη, θοῄθεια τῆς ὑποθέσε- ως καὶ τοῦ πειράματος. Εὶς τὸ θιθλίον του “Όπ Ὀπάοταίαπάίπρ Φ5οἴεπςε” ὁ Οοπαπί κάμνει διάκρισιν τοῦ νὰ εἶναι καγεὶς καλὰ πληθο- φορημένος γιὰ τὴν ἐπιστήμη καὶ νὰ καταλαθαίνη τὴν ἐ- πιστήµη. Γι’ αὐτὸ ἀπορρίπτει τὰ µαθήµατα γεγικῆς µμορ- Φώσεως τὰ ὁποῖα ἀσχολοῦν- ται πληροφοριακὰ μὲ τὴν ἐ- πιστήµην καὶ προτείνει ἐπὶ αὐτοῦ τρόπον μὲ τὸν ὁποῖον οἱ μαθηταὶ γὰ μπορέσουν νὰ ἐξοικειωθοῦν μὲ τὴν µέθο- δον, τακτικὴν καὶ στρατηγι- κὴν τῆς ἐπιστήμης. 'Η τα- κτικὴ καὶ ἡ στρατηγικὴ τῆς ἐπιστήμης ἐκτίθεται εἰς τὴν ἱστορικὴν ἐιπσκόπησιν τῆς ἑ- Ἐελίξεως ὡρισμένων τομέων τῆς ἐπιστήμης, 856 Ἠἰδίο- τες’ ὡς τοὺς ὀνομάξει. µελέτη τῶν 'οιδε Εϊςίοσιες” θὰ μποροῦσε νὰ θοηθήση ποικιλοτρόπως εἰς τὴν κατα- νόησιν τῆς μεθόδου τῶν φυ- σικῶν ἐπιστημῶν. Μὲ τὴν µε- λέτην αὐτῶν ὁ µαθητὴς θὰ γίνη ἱκανὸς νὰ ἀντιληφθῆ τὰς δυσκολίας ποὺ πρέπει νά Ἐεπερασθοῦν κατὰ τὰ ἀρχικὰ στάδια τῆς Οεμελιώσεως μιᾶς ὑποθέσεως, τὴν πορεία τῆς πειοαματικῆς ἐρεύνης τὴν ἀμοιθαία σχέσιν θεωρίας καὶ πειράµατος, τὴν χοῆσιν συστυματικῶν παρατηρήσε- ων πράγματι ὕλων τῶν χα- ρακτηριστικῶν τῆς ἀναπτύ- Έεως τῆς ἐπιστήμης. Τὰ ἐπιστημονικὰ θιθλία αἰτιολογοῦν ὄχι µόνο τὰς ᾱ- γακαλύψεις ἀλλὰ καὶ τὴν πρὀοδον τῆς ἐπιστημονικῆς ἐρεύνης. “Οτι γοάφεται µε- τὰ τὴν ὁλοκλήρωσιν μιᾶς ἐρ- Ὑασίας δίνει τὴν ἐντύπωσιν ὅτι ὅλοι οἱ δρόμον τῆς ἐρεύ- γης ὁδηγοῦν κατ εὐθείαν εἰς τὴν δικαιολόγησιν μιᾶς εἰδικῆς θεωρίας. Τείνουν νὰ ἀγνοήσουν τὰ πειράµατα ποὺ ὡδήγησαν εἰς ἀδιέξοδον ἢ δὲν ἔφθασαν ἀκόμη σὲ συμπέρασμα. Ὑπανίως ἀνα- φέρουν μιὰν λανθασμένην ἐχκίνησιν ἢ καὶ τὰς διαφό- ρους δυσκολίας καὶ παρε: τροπὰς αἱ ὁποῖαι ἀναφύονται εἰς τὴν ἐξερεύνησιν ἑγὸς εἷ- δικοῦ θέµατος. Εὶς τὴν προ- σπάθειάν τους νὰ καταστή- σουν µίαν θεωρίαν ὅσον τὸ δυνατὸν περισσύτερον εὖλο- γοφανῆ, περιγράφοντας διά- φορα πειράµατα εἰς τὴν λο- γικὴν μᾶλλον σειράν τους, παρὰ εἰς τὴν χοονολογικήν. Τὰ διάφορα θιθλία θετικῶν ἐπιστημῶν δὲν περιγράφουν ὅλα τὰ στάδια ἀπὸ τὰ ὁποῖα ἐπέρασαν γιὰ νὰ καταλήξουν σὲ µία ὑπόθεσιν. Αὐτὸ τὸ πρόθληµα θὰ µμποροῦσε ἵ- σως νὰ ξεπερασθῆ διὰ τῆς μελέτης τῶν ἀνεκδότων ση- μειώσεων τῶν διαφόρων ἐ- πιστηµόνων ἄνκαν τοῦτο συ- γεπάγεταν σοθαρὰς πρα- κτικὰς δυσκολίας. ᾽Αλλὰ ᾱ- κόμη καὶ µία ἀνάγνωσις τῶν σημειώσεων θὰ ἦτο ἆρ- κετὰ ἐπωφελῆς καὶ ἄποκα- λυπτικὴ ὅλων τῶν φάσεων ποὺ διῆλθε μιὰ ὑπόθεσις γιὰ νὰ τεκμηριωθῆ. Βὶς αὐτὴν ὅ- μως τὴν περίπτωσιν͵ ὑπάοχει ὃ κίνδυνος ὁ ἀϊναγνώστης νὰ γίνη εὔκολα παθητικὸς δέ- κτης: ἀντὶ νὰ προσπαθῆ νὰ θοῦ δικὲς του λύσεις στὰ προθλήµατα ποὺ παρουσιά- ζονται, εἰς τὰς σημειώσεις θὰ τείνη νὰ ἀχολουθῆ τὸν τοόπον σκέψεως τοῦ ἐπιστή- μονος. Γιὰ νὰ κερδίσουμε λοιπὸν μίαν ὁλσκληρωτικὴν ἀντίληψιν τῆς ἐπιστήμης, τὸ μυαλό µας πρέπει νὰ εἶναι συνεχῶς ἀπασχολημένον μὲ αὐτήν, κάθε ἕνας ποέπει νὰ ἐργάζεται κάνοντας ὑποθέ- σεις᾽ κάθε ἕνας πρέπει νὰ ἐξασκή τὸ μυαλό του εἷς τὸ νὰ σχεδιάξη πειράµατα. Ἡ ἐνεργητικὴ αὐτὴ προσπάθεια παρέχει τὴν ἀντίληφιν τῆς ἐπιστημονικῆς ἐρεύνης τὴν ὅὃ- ποίαν ἀκόμη καὶ ἡ λεπτοµε- ρεστέρα περιγραφή δὲν δύ- γαται νὰ μᾶς δώση. Ὅλαι αὐταὶ αἱ σκέψεις μᾶς καθορίζουν τὰ γενικὰ πλαίσια µέσα εἷς τὰ ὁποῖα θὰ τεθῆ ἡ διδασκαλία τῶν φυσικῶν ἐπιστημῶν εἷς τὴν µέσην ἐππαίδευσιν: ἡ ῥἔπι- στήµη πρέπει νὰ ἀναγνωσρι- σθῆ καὶ νὰ διδάσκεται ὣς μία κύρια ἀνθωπίνη δραστη- ριότης, ἡ ὁποία δι) ἐξερευνή- σεως τοῦ συνόλου τῶν ἄν- θρωπίνων ἐμπειριῶν, µεθοδι- κὰ καὶ διὰ πειθαρχηµένης ἐ- ρεύνης καταλήγει σ’ ἕνα ὅ- λοκληρώμένον σύστηµα γνά- σεων. Ὢξ ἄλλου ἡ διδασχκα- λα τῶν φυσικῶν ἐπιστημῶν εἰς τὰ σχολεῖα πρέπει γὰ ἵ- κανοποιῆ πολλοὺς παράγον- τας: πρέπει νὰ δώση εἰς τοὺς μαθητὰς νὰ ἀντιλη- φθοῦν τὶ σηµαίνει ἐπιστημονι κὴ προσέγγισις ἑνὸς προύλή- ματος, οἱ μαθηταὶ πρέπει νὰ ἔχουν εὐχαιρίας διὰ παρατή- ρησιν καὶ ἔρευναν οὕτως ἅ- στε νὰ δυνηθοῦν νὰ ἀναπτύ- ξουν τὴν κοίσιν των καὶ ἑ- πίσης οἱ μαθηταὶ νὰ εἶναι γνῶσται τῶν γενικῶν δυνα- τοτήτων τῆς ἐπιστήμης. Εί- ναι θεθαίως προτιµότερον οἱ περιορισμοὶ τῶν δυνατοτή- των τῆς ἐπιστήμης νὰ ἆνα- φέρωνται µόνον κατά τὰ τε- λευταῖα µαθήµατα τῆς Άλυ- κειακῆς θαθµμίδος. Ἔργον τῶν διδασκάλων τῶν φυσικῶν ἐπιστημῶν εἷ- γαν γὰ δώσουν μίαν σαφῆ εἰἷ- χόνα τοῦ ὑλικοῦ κόσμου, τῶν δυνάµεων τῆς φύσεως καὶ τῆς θέσεως τῆς ἐπιστήμης εἲς τὴν σύγχρονον ξωήν. Οἱ στόχοι αὐτοὶ πρέπει νὰ θεω- ροῦνται ὡς κατευθύνσεις ᾱ- γαπτύξεως τῆς δυδασκαλίας ἡ ὁποία θὰ ὁδηγῆ εἰς τῆν πραγμάτωσίν των. Οἱ στό- χοι ἐπίσης συνεπάγονται τὰς µεθόδους διὰ τῶν ὁποίων θὰ ἐπιτευχθοῦν, δηλαδή: τρό- πους οἱ ὁποῖοι θὰ ἐπηρεά- σουν τοὺς μαθητὰς εἰς τὴν σκέψιν, χοοτροπίαν καὶ τὰς ἐνεργείας των. Καθορίξον- τας τοὺς στόχους αὐτοὺς τῆς διδασκαλίας τῶν φυσικῶν ἓ- πιστημῶν, ἂς ἔχουμε ὑπ) ὄ- ψιν πὼς πρέπει πρῶτα νὰ εἷ- ναι ἐφαρμόσιμοι, νὰ εὑρί- σκῶνται σὲ συμφωνία μὲ τὰ δεδοµένα τῆς «ἐκπαιδευτικῆς Ψυχολογίας καὶ κυρίως νὰ μποροῦν νὰ ἀξιολογηθοῦν ἐν- τὸς τῦν πλαισίων τῆς συγ- χούνου κοινωγίας καὶ κουλ- τούρας. ὝΑνκαι ἢ διδασκαλία ἀρχῶν, ἀξιωμάτων καὶ νόμων ειναι ῥασικὸν στοιχεῖον διὰ τὴν ἐ- πιστηµονικὴ µόρφωσιν, δὲν πρέπει ἐν τούτοις νὰ θεωρῆ- ται ὡς ὁ ἀπώτατος στόχος. Οἱ θασικοὶ σχοποὶ τῆς Υε- γικῆς ἐκπαιδεύσεως, δηλαδὴ ἡ ἀνάπτυξις τῶν ἱκανοτήτων καὶ δεξιοτήτων τῶν µαθη- τῶν, εἰς τὴν περίπτωσιν τῶν φυσικῶν ἐπιστημῶν ση- µαίΐνει τὴν ἀνάπτυξυν τῆς εὐθυκρισίας αὐτῶν καὶ τὴν ἱκανότητά των πρὸς ἀντιμε- τώπισιν καὶ ἐπίλυσιν προθλη- μάτων. Τοῦτο ἐπιτυγχάνεται μὲ τὸ νὰ μποροῦν οἵ μαθηταὶ νὰ προσαρµόξουν τὰς προή- γουµένας ἐμπειρίας τους σχετικὰ μὲ τὸν φυσικὺ κόσμο εἰς τὰς νέας καταστάσεις νὰ ἀποκτήσουν δηλ. τὴν ἱκανό- τητα νὰ «θλέπουν» τὰς πα- λαιὰς τῶν γνώσεις καὶ ἐμ- πειρίες μὲ τὸν φακὸ τῆς ἐπι- στήµης. Ἐπίσης νὰ μποροῦν νὰ τοποθετοῦν κάθε νέα χα- τάστασιν καὶ ἐμπειρίαν εἰς τὰ πλαίσια ποὺ τοὺς ἔχει δημιουργήσει ἡ ἐπιστημονικὴ σχέψις. Τοῦτο θέδαια συνε- πάγεται πλήρη ἀνάλνσιν τῆς γέας καταστάσεως καὶ ἔφαρ- µογὴν εἲς αὐτὴν τῶν µεθό- δων καὶ ἀρχῶν τῶν φυσικῶν ἐπιστημῶν. Οἱ ἐκπαιδευτικοὶ στόχοι οἱ ἀναφερόμενοι εἰς τὴν ᾱ- γάπτυξιν τῆς ἐπιστημονικῆς σχέψεως, εἷς τὴν ἐκτίμησιν τῆς ἐπιστήμης καὶ τῶν ἔπι- στηµόνων καὶ εἷς τὴν ἀνά- πτυξιν ἑγὸς συνεχοῦς ἐνδια- φέροντος διὰ τὴν ἐπιστήμην, εἶναι πρωτεύοντες σκοποὶ εἰς τὴν διδασκαλίαν τῶν «Φυσι- κῶν ἐπιστημῶν. Ἡ ἀπόκτη- σις δὲ τοῦ ἐπιστημονικοῦ τρὀπου τοῦ σχέπτεσθαι πα- ροὐσιάζεται ὡς µία συγχώ- γευσις εὐρύνοιας, πνευµατι- κῆς ἐντιμότητος καὶ εὔθυχρι- σίας. Οἱ μαθηταὶ δὲ δίδουν ἀρκετὰς ἀποδείξεις ἀποκτή- σεως ἢ μὴ τοῦ ὡς ἄνω ἔπι- στημονικοῦ τρόπου σχέψεως. Ἕνα δὲ στοιχεῖον τὸ ὁποῖον θοηθεῖ εἰς τὴν συντήρησιν συνεχοῦς ἐνδιαφέροντος διὰ τὴν ἐπιστήμην εἶναι ἡ εἶσα- γωγὴ συναισθηματικῶν κινή- τρων τὰ ὑποῖα νὰ ἐξωθοῦν τοὺς μαθητὰς εἰς εὐνοϊκὴν στάσιν ἔναντι τῆς ἐπιστήμης. Ὁ μαθητής πρέπει νὰ νοιώ- θη ἱκανοποίησιν ἀπὺ τὴν ἐπι- στημογικὴν πρὀοδον, νὰ σι- γεγείρεται ἀπὺ τὰς ἐπιστη- μονικὰς ἀνακαλύψεις καὶ κυ- ρίως νἁ ἀπαλλαγή τῶν δει- σιδαιμογιῶν καὶ προκαταλή- ψεων. Παραθέτομεν κατωτέρω συνοπτικά, τὶ ὃ µαθητὴς ἆνα- µένεται νὰ ἀποχομίση ἀπὸ τὰ µαθήµατα τῶν φυσικῶν ἐπι- στημῶν. α) Εὐκολίαν ἀνακλήσεως γνώσεων καὶ ἐμπειριῶν. ϐ) Δεξιότητα µΧχειρισμοῦ συσκευῶν, ἐκτελέσεως πειρᾶ- µάτων καὶ διεξαγωγῆς ἔπα- κοιθῶν παρατηρήσεων. γ) Δεξιότητα σχεδιάσεως καὶ συναρμολογήσεως συ- σκευῶν δι’ ἐπίλυσιν διαφό- ρων προθλημάτων. ὃ) 'Ἱκανότητα »ατανοήσε- ως, ταξινοµήσεως καὶ ἄφο- µοιώσεως δεδομένου γνώσε- ων. ε) Ἱκανότητα ἐφαρμογῆς προηγουµένης πτηθείσης γνώσεως εἰς νέας καταστά- σεις καὶ προθλήµατα. στ) Πλήρη ἐπίγνωσιν τῆς θέσεως τῶν φυσικῶν ἐπιστη- μῶν μεταξὺ τῶν ἄλλων σχο- λικῶν µαθηµάτων. Ὁ. διαχωρισμὸς τῶν µα- θηµάτων τῶν φυσικῶν ῥἐπι- στημῶν σὲ θεωρητικὰ καὶ πρακτικὰ (ἐργαστηριακά) εἶ ναι ἀντίθετοι πρὸς τὴν φύσιν αὐτῆς τῆς ἴδιας τῆς ἐπιστή- µης. Διὰ περισσότερον ἀπὸ μισὸν αἰῶνα ἡ διδασκαλία τῶν φυσικῶν στὴν Βρετανία εἶχε θασισθῆ φαινομενικὰ εἰς τὴν ἀρχὴν ὅτι ὁ µαθητὴς µα- θαΐνει διὰ τῆς προσωπικῆς του ἐμπειρίας. Ἐν τούτοις λίγη ἦταν ἡ σηµασία ποὺ ἐ- δόθη εἰς τοὺς σκοποὺς τῆς ἐργαστηριακῆς ἐργασίας καὶ τὸν ρόλον ποὺ παίζει εἰς τὴν διδασκαλίαν τῆς ἐπιστήμης. Παρὰ τὰς ἱστορικὰς προ- σπαθείας τῶν πρωτοπόρων Ττ.Π. Χυχ]εν καὶ Η.Ε. Αττη- Ξἰτοπβ τὺ µεγαλύτερο µέρος τῆς ἀπασχολήσεως τῶν µα- θητῶν εἷς τὸ ἐργαστήριον ᾱ- φοροῦσε ἕναν ἐπαναληπτικὸν, τρόπον πειραματικῆς ἐργασί- ας, δὲν ἐστηρίζετο δηλαδή εἲἷς τὴν µέθοδον τῆς ἄναχκα- λύψεως ἀλλὰ ᾖἐγίνετο µία πειραµατικὴἡ ἐπανάληψις ἡ- δη γνωστῶν φαινομένων. Ἐν τούτοις, μόλις Ἅπρο- σφάτως, κατέστη ἄμεσος ἢ ἀνάγκη τῆς πλήρους ἔπανε- ᾿πτιμήσεως τῆς πειραματικῆς ἐμπειρίας ποὺ παίρνουν οἱ μαθηταὶ εἰς τὰ σχολικὰ ἐρ- Ὑαστήρια. ὮὉ µέχρι τώρα τρόπος διεξαγωγῆς τῆς πει- ραματικῆς ἐργασίας, εἴτε διά πειραματικῆς ἐπιδείξεως ἐκ µέρους τοῦ διδάσκοντος, εἶτε διὰ πειραµάτων δνεξα- γοµένων ὑπὸ τῶν μαθητῶν, ποὺ στόχον εἶχε τὴν ἀπόδει- Ἐιν ἀρχῶν καὶ νόμων Ίδη γνωστῶν, θεωρεῖται σήµερα Ἐεπερασμένος. Πειράματα συχνὰ ἀναθάλλονται μέχρις ὅτου οἳ μµαθηταὶ ἀπαιτήσουν γέ αςγνώσεις διὰ τῶν ὑποίων θἀὰ εἶναι ἰκανοὶ νὰ γνωρίζουν ἐν τῶν προτέρων τὰ ἆποτε- λέσµατα τῶν πειραµάτων αὐτῶν. Ἔτσι τὸ πρόθληµα ποὺ τίθεται διὰ τοὺς µαθη- τὰς δὲν εἶναι τὸ «τὶ θὰ προ- κύψη ἐκ τοῦ πειράµατας» ἀλλὰ «τὶ θὰ ἔπρεπε νὰ προ- κύψη», γεγονὸς ποὺ οὐδόλως ἐξυπηρετεῖ τοὺς γενικοὺς στόχους τῆς διδασκαλίας τῶν φυσικῶν ἐπιστημῶν. Οἱ κυριώτεροι στόχοι πρὸς τοὺς ὁποίους πρέπει νὰ κα- τευθύνεται ἡ πειραματικὴ ἐργασία ὡς καὶ τὰ ἔκπαιδευ- τικὰ ὠφέλη ποὺ μποροῦν νὰ κερδηθοῦν ἀπὸ αὐτὴν εἶναι: 1. Ἠξασφάλισις δεδοµέ- γων δυναµένων νὰ δώσουν . ἀπάντησιν εἷς τὸ τεθὲν πρό- θληµμα. Ἐνθάρουνσις δι” θεῖς παρατηρήσεις. 9 ἀκρι- 8. Προαγωγῆ τοῦ ἐπιστη- . ) : μονικοῦ τρόπου σκέψεως. Εΐναι πολὺ σημαντικὸν διὰ τοὺς μαθητὰς νὰ Ἑξεκαθαρί- σουν τοὺς σκοποὺς τῆς πει- ραματικῆς ἐργασίας γενικἁὰ ὡς καὶ δια κάθε πειραµα εἷ- δικά. Οποιοδήποτε δηλαδη πείραμα πρέπει γὰ ῥασίδεται ἐπὶ μιᾶς ὠρισμένης ἐρωτή- σεως ἢ ὠρισμένου πυοθλ]- µατος. Μαζί, διδάσκοντες καὶ μαθηταί, πρέπει νὰ ἐξετά- σουν καὶ νὰ ἀποφασίσουν τὶ πληροφορίας καὶ τὶ δεδοµέ- γα θὰ ἀναζητήσουν ἀπὸ τὴν ἐργαστηριαχὴν ἐργασία. Διά νὰ γίνη τοῦτο, πρέπει νὰ σχεδιάσουν τὸ κατάλληλο πείραμα ἐκ τοῦ ὁποίου θὰ ἀντλήσουν αὐτὰς τὰς πληρο- Φορίας. Όταν ἡ πειράματι- κὴ ἐργασία περατωθη, τά ἀποτελέσματα ἀξιολογοῦνται καὶ μεταφράζονται, τελικῶς σὲ συμπεράσματα σχετιζόµε- να μὲ τὸ ἐρευνηθὲν ποόθλη- μα. Τὸ περιεχόµενον μιᾶς σει- ρᾶς µαθηµάτων εἰς τὰς φι- σικὰς ἐπιστήμας πρέπει νὰ ποικίλλη ἀνάλογα μὲ τοὺς εἰδικοὺς στόχους οἱ ὁποῖοι ἐ- Ἑυπηρετοῦνται δι αὐτῶν τῶν µαθηµάτων. Πολλὰ σχολεῖα τοῦ ἐξωτερικοῦ εἰσάγουν µιί- αν σειρὰν µαθηµάτων γενι- κῆς ἠἐπισιίήμης (6επεγαΙ φεἶεπςε) γιὰ δύο ἢ τρία χοό- για ἀκολουθούμενα ἀπὸ ἄλλα τρία χρόνια κατὰ τὰ ὁποῖα γίνεται ἡ διδασκαλία ἑκά- στου ἐπὶ µέρους θέματος κε- χωρισµένως. Εϊς ἄλλα σχο- λεῖα, ὁ διαχωρισμὸς τῶν ἐπὶ μέρους θεμάτων τῶν Φνυσι- κῶν ἐπιστημῶν (Φυσικῆς Χη μίας, Βιολογίας) γίνεται ἀ- πὸ τὰ τοία ποῶτα χοόνια θὰ διδαχθη ἡ γενικη ἐπιστήμη (ἑνοποιημένη διδασκαλία Φυ σικῆς, Χημείας καὶ Βιολογί- ας), συνιστᾶται ὅπως εἲς τὸ περιεχόµενον δοθῆ ἐξ ίσου ἔμφασις τόσον εἰς τὴν φύσι- κὴν ὅσον καὶ εἰς τὴν 6ιολο- γικὴν πλευράν τῶν µαθηµά- των, Τὸ θέµα τῆς δίδασκαλί- ας ἑχάστου θέματος τῶν φυ- σικῶν κεχωρισµένως εἷς ὑπὸ ἑνοποιημένην µορφήν, εὖὗρί- σχεται ὑπὸ συζήτησιν. : ολλοὶ λόγοι μποροῦν νὰ ἀναφερθοῦν διὰ νὰ ἐπιθεθαι- ώσουν καὶ διασφαλίσουν τὸν συνεχῶς αὐξανόμενον ρόλον τῆς ἐπιστήμης εἰς τὴν µέσην ἐκπαίδευσιν. Ἡ ἀνάπτυξις τῆς ἐπιστήμης εἶναι µία ἀπὸ τὰς μεγαλυτέρας πγευματι- τὰς ναἱ δημιουργικὰς ἐπι- τεύξεις τοῦ ἀνθρώπον. Ἡ ἐ. πιστήµη προθάλλει τὴν γενι- πὴν εἰκόνα σύμπαντος, ἐπι- τρέπει τὴν ἐπέκτασιν τῆς γνώσεως, θοηθεῖ εἰς τὴν ἐ- Ἑάσκησιν ἐλέγχου ἐπὶ τοῦ περιθάλλοντος. Αἱ οἰχονομι- καὶ καὶ κοινωνικαὶ πρὀοδοι τὰς ὁποίας ἡ ἐπιστήμη καὶ Ἡ τεχνολογία μποροῦν νὰ ἐ- πιφέρουν, ἡἠμποροῦσε νὰ ἡ- σαν πλέον ὁλοκληρωμένα ἐ- ἂν ὁ κοινὸς ἄνθρωπος ἦτο ἐνήμερος τοῦ τὶ ἔχει ἔπιτευ- χθῆ καὶ τοῦ τὶ μπορεῖ νὰ ἑ- πιτευχθΏῆ. Καταλαθαίνοντας τοὺς σκοποὺς καὶ τὰς µεθό- δους τῆς Ἅἐπιστήμης ὁ ἄν- θρωπος θὰ μπορῃ νὰ ἔνερ- γῆ ὑπεύθυνα σ’ ἕνα συνεχῶς ἀναπτυσσόμενον τεχνολογι- γῶς κόσμον, θὰ μπορῇ νὰ ἐκτιμήση τὴν ἀξίαν καὶ τὴν δύναμιν τῆς ἐπιστήμης, ὃ- πως καὶ τοὺς περιορισμούς της. Οἱ στόχοι αὐτοὶ τῆς διδασκαλίας τῆς ἐπιστήμης τότε µόνον μποροῦν νὰ ἐπι- τευχθοῦν ἐὰν τὰ µαθήµατα τῆς Φυσικῆς, Χημείας καὶ Ἐιολογίας καλύπτουν ἕνα σημαντικὸ µέρος τοῦ σχολι- κοῦ προγράµµατος. Τὸ ὅτι ἡ ἐπιστήμη πρέπει νὰ κατέχη µίαν κεντρικην θέσιν εἰς τὴν µέσην ἐκπαίδευσιν, τοῦτο ἕ- χει ἤδη ἀναγνωρισθῆ σὰν ἆ- Ἐίωμα εἷς πολλὰ σχολεῖα, ἡ ἀναγνώρισις ὅμως αὐτὴ δὲν ἔχει ἀκόμη ὁλοκληρωθῆ. Ἡ τακτικὴ ὅμως τῆς εἰσαγωγῆς ὑπὸ ὥρισμένων σχολείων ὃ- ψηλῆς ἐξειδικεύσεως µαθη- μµάτων (π.χ. σΕ. Α ζ6ενεῖ) εἶναι κατακριτέα. Οὔτε καὶ ὃ διαχωρισμὸς τῶν Τυµνασί- ὢν εἰς κλασικά, οἰπονομικά, θετικῶν ἐπιστημῶν κλπ. πρέπει νὰ εἶναι πολὺ αὐστη- ρὸς, ἀλλὰ ὅλα µγενικὰ τὰ σχολεῖα πρέπει νὰ δίνουν µί- αν ἰσορροπημένην, Φφιλελεν- θέραν ἐχπαίδευσιν εἲς ὅλους τοὺς µαθητάς, ΝΤΙΝΟΣ ΑΕΟΔΟΤΟΥ Φυσικός, Γυμνάσιον Λαπήθου. / [ ϱ ΤΠΙΣ ΝΑ Ιλ ΝΤΗΜΙΙΙΛ ΚΑΙ ΤΕΥΣ ΛΓΗΝΛΣ ΤΗΣ ΕΛΜΕ (Συνέχεια ἐκ. τῆς δης σελ.) προσθάλλει τὸν καθηγητὴν. ἐν τῃ ἀξιολογήσει τῆς ποο- σφορᾶς του, θέτων τοῦτον εἰς ἤσσονα μοῖραν ἕναντι τοῦ ὡσαύτως ἀδικουμέγου, μὲ τὰ αὐτὰ προσόντα, συναδέλφου τοῦ Δημοσίου Ἠπαλλήλαυ, -- Ἡ Ἀυθέρνησις. ἓν προεχκτάσει. ἡ ὁποία͵ καθη- χόντως ἔπρεπε νἁ εἶναι ὁ ὑ- ποδειγµατικώτεοος έρποδό- της, ὄχι µόνον εἰσάγει τὴν ἀνισομέοειαν --- εἲς τῇν πε- ρἰπτῶωσιν ἴσων προσόντων --- μεταξὺ Δημοσίου Ὑπαλλήλου καὶ Ἐγπαιδευτικοῦ. ἀδικοῦσα τὸν ποῶτον καὶ ὑπεραδικοῦ- σα τὸν δεύτερον, ἀλλὰ πα- οαμέγει οὐραγὸς ἔναντι τοῦ διωτικοῦ Ἐογοδοτικοῦ το- µέως, ὁ ὁποῖος --- κάι τοῦτο ποὸς τιμήν του --- ἀμείδει ἀσυγκοίτως καλύτερον τὸν ἐ- πιστήµονα τῆς θιομηχαγίας ἀπὸ τὸν συνάδελσφον του τῆς Δημοσίας Ὑπηρεσίας ἢ τῆς Καθηγητινῆς ἕδοας, ΕΚΛΕΙΣΑΝ γθὲς τὰ Φιχολεῖα. ζαὶ θὰ παραμµεί- νουν καὶ σήμερον Ἀλειστά. Καὶ θὰ κλείσουν, ἐ:ο ἀόρι- στον. ἀπὸ τῆς. προσεχοῦς Δευτέρας, ἂν ἡ Κυύέρνησις συνεχίση τὴν ἀπαρά κχτον τακτικἠν της εἲς τήν ἀντί- Ἀρυσιν τῶν Ἐκπαιδευτικῶν καὶ τῶν ὑπερδικαίων αἰτημά- τῶν τῶν. Καὶ ἡ ἀπαράδς -κτος τακτικὴ συγκεφαλαοῦται εἷς τὸν ὅρσον ὑπεκήῳ Ὁ γή. Δὲν εἶναι ποοσέγγισις τοῦ προθλήματος. τῆς ἀἄντιδινί- ας. τῆς δια σα 0 ο ᾱ - ἡ ἀναγωγή των εἰς τὴν ἆορι- στίαν μιᾶς ος ἄναδισα- θρώσεως τῆς Δημοσίας “Ὕ- πηοῤεσίας. ΠΡΕΠΕΙ, ἃ Κιυθ ὄθνησις πρὶν ἔλθη ἡ ὥρα διὰ τὴν ἔ- ναοξιν τῆς γεχινῆς καὶ ἐπ ἀόριστον ἀπεργίας τών παθη- γητῶν. νὰ ποοσπελάασν τὴν διαφ ορὰν μὲ δηλώσεις γενι- κῶν ἀογῶν. ια σαςήνειαν καὶ πατηγορηματικότητο. εὖ- θέως καὶ χωοὶς πεωιστουο- Ἵρεπει νὰ διαμηρύξη ὃ πμο σί ως τὴν ἔτοι- µότητα της νὰ δικαιώση πᾶν δίκαιον αἴτηιια τῶν Δημοσί. ων. Ὑπαλλήλων, ὁρίζουσα καὶ τακτὴν προθεσµίαν. ΠΡΕΠΕΙ νὰ κάµη ὃδε- σμευτικὴν δήλωσιν ὅτι --- ἐν- τὸς τῆς ἰδίας τακτῆς προθε- σµίας --- θὰ πραγµατοποιη- ρη ἡ ἀπόλυτος ἐξίσονσις τῶν ὑπ) αὐτῆς έστ αδοτυυμένων. μὲ θάσιν τὰ αὐτὰ προσόντα. εἴτε ἐργάζονται εἰς τὴν Δη- µοσίαγ εἴτε τὴν Ἐκπαιδευτι- γῆν “Ὑπηρεσίαν. ΠΡΕΠΕΙ ν) ἀναγνωρίση χαὶ τοῦ Δημοσίου Ὑπαλλήλου τὴν ἔφεσιν γὰ θελτιώση τοὺς γενικοὺς ὕρους ζωῆς καὶ ἐρ- γασίας του, καὶ τὴν ἔφεσιν τοῦ οὐραγοῦ Ἐκπαιδευτικοῦ νὰ καλύψη τὸ χάσμα τὸ ὁποί- ον χωοίζει δύο ὑπηρεσίας ἡ- πὸ τὸν αὐτὸν ἐργοδότην. ΠΡΕΗΒΙ νὰ. διακηρύξη ἑτοιμότητα -- σὺν τοῖς ᾱλ- λοις -- Υ) ἀντικρύση ταχέὼς καὶ γενγαιοφρόνως τὰ ἰδιαί- τερα καὶ ἐπὶ μέρους αἰτήμα. τα καὶ ποοθλήµατα τοῦ Ἐκ- παιδευτιχοῦ κόσμον. ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ -- σήµερα πι στοος ή. ἀποφασι- στικὴ στροφή, τῆς Κυπερνή- σεως, ἓν τῇ ἀντιχρύσει ὅλων τῶν ὑπ αὐτῆς ἐργοδοτουμέ- νΩΝ. πασχόντων δεινῶς οἵ- πονομικῶς, τῶν Δημοσίων Ὑπαλλήλων, τῶν Καθηήγη: τῶν, τῶν Διδασν- ων. τῶν : τν τν Αστυνομικῶν. τῶν Κυύερνη- τικῶν ἑογατῶν. Τοῦτο τπι- στοποιεῖ ἡ καθημερινῆ σκλη- ρἡ πραγµατικότης. ἡ ὁποίαά ἔχαμε τὸν θίον των ἀθίωταν. Καὶ ἀπὸ τὴν αμ ασσασα τῆς Κυθερνήσεως θὰ ἐξαο- τηθή ἂν θὰ κλείση ὁ δρόιιος τοῦ ἀγῶνος. εἰς τὸν ὑποῖον ἀπὸ χθὲς θᾳαδίζουν, ὑπεοπαά- γως ποωτοπόροι οἳ Καθηγη- ταί. ΙΟΥΝΙΟΣ 1972 δελτίον ΟΕΛΜΕΚ ΣΕΛΙΣ 5 ο ΤΥΠΟΣ. ΔΙΣ ΤΑ δΒΙΤΗΝΙΑΤΑ ια ΤΟΥΣ ΒΔΓΟΝΗΑΣ ΤΗΣ ΟΕΠΝΕΙς ΠΡΩΙ: ΝΗ, Τετάρτη 175.12 ΔΙΑ ΤΙ ΑΡΓΕΙ ΕΝ ΚΥΠΡΩ Η ΠΑΙΔΕΙΑ: ΤΟΥ ΣΥΝΕΡΓΑΤΟΥ ΜΑΣ κ. ΦΩΟΚΑ Β. ΦΩΚΑΓ ΔΗ ΕΥΡΙΣΚΟΜΕΘΑ πρὺς τὸ τέλος τοῦ σχολικοῦ ἔτους καὶ μετὰ θαθυτάτης Λλύπης θλέπομεν νὰ καθυστερῇ ἡ πνευματικὴ κατάοτισις χιλιά- δων σπουδαστῶν τῆς Μέσης Παιδείας. ᾽᾿Απὸ ἡμεοῶν ὁ µαθητόχοσµος ἀδρανεῖ. Μα- κρὰν τῶν σχολικῶν αἴθου- σῶν εὑρίσκονται ἀπὸ ἡμερῶν καθηγηταὶ καὶ µαθηταί. ναλογίζεται ὁ ἁρμόδιος ΎΥ- πουργὸς καὶ ἡ Κυθέρνησις ποῖον συναίσθηµα διακατέχει σήμερον τὴν μαθητιῶσαν νεο- λαίαν, ἐπὶ τῆς ὅποίας ἡ πολι- τεία τῆς αὔριον στηρίζει τὸ μέλλον της Διατὶ ἀργεῖ ἓν Κύπρῳ λοιπὸν ἡ Παιδεία ᾽Αργεῖὶ ἡ Παιδεία ἐν Πύ- πρῳ διότι οὐδεμίαν κατανύ- ησιν εὑρίσχουν τὰ δίκαια αἷ- τήµατα τῶν καθηγητῶν, τῶν ὁποίων ἡ ἰδεώδης πγευματικὴ ἀποστολη ἐκλάμόάνεται... ἵ- σως ὡς τυχοδιωκτικὴ ἢ πα- ρασιτικὴ μᾶλλον ἐνασχόλη- οις ὑπὸ τοῦ ὑπευθύνου Ἱ- πουργείου, τὸ ὁποῖον καὶ ὡς σήμερον λειτουργεῖ, δὲν ἠδυ- γήθη νὰ προλάθη ἐγκαίρως την ἀπεργίαν τῶν Λειτουρ- γών Μέσης Ἐκπαιδεύσεως» ᾽Αλλὰ πρὸς τὶ συνίσταται λοιπὸν τὸ ἐν λόγῳ ὑπουργεῖ- ον ἐφ᾽ ὅσον δὲν εἶναι εἰς θέ: σιν διαπραγµατευόµενον ἐγα καίρως μετὰ τῶν Ἐκπαιδεν- τικῶν τὰ ἀπασχολοῦντα τού. τους προθλήματα νὰ πςολαµ» ὀάνη ἐπιζημίας διὰ τὴν ἐν γένει Παιδείαν τοῦ τόπου ὁραστηριότητα Καὶ διατί, ἐφ᾽ ὅσον ἡ παρεχοµένη εἷς τὰ κοινοτικἁ Εκπαιδευτήρια Σπουδὴ εἶναι τῷ ὄντι Ἕλ- ληνικὴ, νὰ μὴ ὑπαχθη ἡ Ἐκπαίδευσις αὕτη εἰς τὸ ὐ- πουργεῖον Παιδείας τῆς Ἑλ- λάδος, τὸ ὁποῖον καὶ ὡς γνω- στὸν προσφέρει ἁἀρκούντως διὰ τὴν παρεχοµένην ἐν Κύί- πρω ἐχπαίδευσιν, καὶ διὰ νὰ ἐκλείψη ἐπὶ τέλους ἡ ἆσνδο- σία, ἡ εὔνοια καὶ αἱ παρεκ- τροπαὶ εἰς τὴν Παιδείαν ἐν Κύπρῳ Η µόρφωσις ἡ ἀνάπτυξις, ἡ ο λὴ ϕ πίδοσις καὶ ἡ καθόλου πρό οδος τῶν μαθητῶν Ἐν ος ρεῖ λόγω τῆς ἀπεογίας τῶν καθηγητῶν, εἰς τὴν ὁποίαν οὗτοι ὑπεχοεώθησαν νὰ κα τέλθουν, διότι ρμσρον α σουθλιτζήδες, οἳ σωφὲρ ἢ οἱ λοῦστροι, αἱ παθαοίστοιαι ἢ αἱ δακτυλογράφοι ἀἆπολαμ- ῥάγουν καλντέρας ἁμοιδης ἀπὸ τοὺς καθηγητὰς καὶ δι- δασκάλους, Ὑπέχουν ὑψίστην εὐθύγην οἱ ἐν Κύπρῳ ἁρμόδιοι διὰ τὴν ἐκπαιρευτικὴν ἁογίαν, ἐάν. διαισθάνωνται θεθαίως τὰς εὐθύνας των. Καὶ δὲν ἐννοοῦμεν τοὺς, ἐκπαιδευτι- κοὺς Λειτουργούς, ἀλλά κυ- ρίως τὸ κατ’ ὄνομα «Κοά- τος» καὶ τὸν ἁρμόδιον ὃ ὕπουρ- γόν του. Διότι ἐὰν συνη- σθάνετο οὗτος ὅτι ἡ Παιδεία εἶναι ἡ δευτέρα μετὰ τὴν σωματικὴν γέννησιν τοῦ ἆν- θρώπου. θὰ ἐνήογει άσφα- λῶς. διαφοροτρόπως. Θὰ ἐ- µερίµνα ἀκροθοδικαίως, µε- τὰ συνγαντιλήψεως, στοργῆς, καὶ ἀμέσου ἐνδιαφέροντος. Μετὰ ζήλου θερμοῦ θὰ ἆνε- λάµδανε πρωτοθουλίαν ὁ ἆρ- μόδιος ὑπουργὸς, καὶ, τὸ Κράτος, εἰς τρόπον ὥστε. νὰ μὴ ἀργῃ ἡ Παιδεία. Ἰ- διαιτέρως, κατὰ τὴν σημερι- νὴν ἐποχήν, κατὰ τὴν ὁποί- αν ὁ ἄνθρωπος καθίσταται ὑλό λόφρων, δοῦλος τῶν παθῶν τῆς πλεονεξ ξίας. τῆς ἁἆρπα- γῆς. τῆς ἀπάτης, τῆς ἄνα- ταοαχῆς, αἰχμάλωτος τῆς μηγανολογικῆς ἐνερνείας. ᾽Ασυλλό όγιστος σπατάλη καὶ περιττὴ πολυτέλεια πα- οατποεῖται εἲς δευτερεύυντας καὶ τοιτεύοντας τοµεῖς τῆς κοατικῆς μηχανῆς πενχροὺς εἰς ἀπόδοσιν, καθ’ ἣν ἐποχὴν τὸ ἀποχαλούμενον «κράτος» ἀδυνατεῖ νὰ Σαλιναγωγήση τὸ ὕψος τῶν τιμῶν τῶν Ἆα- τανπλισ»ομέγων προίύντων. ἐνῶ ἀναλγήτως ἀντιπαοέοχε- ται τοῖτη τὸ χαιιηλὸν καὶ εὖ- τελὲς ἐπίπεδον τῆς ι:σθοδο- πίας τῶν Λειτουργῶν Μέσης Ἐνπαιδεύσεως, τὸ ὁποῖον θέ- λει νὰ διατηρήση εἰς τὸς ἴ, 4 καὶ τὸ λίρας κατὰ μῆνα ᾿ὼκ τούτου καὶ µόνον ἀποδει- νύεται ὅτι οἱ ἁρμόδιοι εὗρί- σκονται μακράν τῆς ἀληθοῦς εννοίας τῆς Πωδείας, ἥτις συντελεῖ τὰ μέγιστα εἰς τὴν διοικητικὴν ἱκάνότητα πεοὶ τε τὴν ὑψηλὴν στάθωην τῆς Ἠκπαιδεύσεως καὶ τοῦ προ- γοαμματισμοῦ αὐτῆς. Όταν δὲ λέγωμεν Παιδείαν ἠννοοῦ- μεν σαφῶς τὴν συστηµατι- κὶἈ καλλιέργειαν καὶ ἀνά- ας ς ης πτυξιν ὅλων τῶν υυχικῶν ' τ καὶ πνευματικῶν δυνάμεων τοῦ ἀνθρώπου 6άσει τῶν ἆᾱ- Ξιῶν, τὰς ὁποίας ἐδημιούρ- γησε τὸ ἀθάνατον ἑλληνικὸν πνεῦμα. Ἠΐναι μέλημα καὶ ἆποτε- λεῖ χρέος τῆς Πολιτείας. χα- τέστη δὲ τοῦτο καθολικὴ συ- νείδησις εἰς τὸν ἐλεύθερον κόσμον -- ἐν τῶν ὑστέρων µάλιστα καὶ εἷς τὰ ὁλοκλη- ρωτικὰ καθεστῶτα --- ὅπως Ἡ Πολιτεία δαπανᾶ ὅοα δύ- γαται περισσότερα διὰ τὴν Παιδείαν τῶν τἐννὼν της. Τοῦτο ἐπιθάλλεται γὰ συνει- δητοποιῄση πάραυτα καὶ ἡ Κυπριακή, Πολιτεία. Ὄχι ὅ- µως μὲ τὰς παρατηρουµένας φαιδρότητας καὶ - Ὀχασμοὺς τὴν ἀδιαφορίαν καὶ ἄναλγη- σίαν. ᾿Εὰν οἱ ὑπεύθυνοι τοῦ καλουµένου Κυπριακοῦ χρά- τους δὲν ἀπεογάζονται --- ὡς πιστεύομεν --- τὸν ἀφελ- ληνισμὸν τῆς νεολαίας. ἂς ἀνανήψουν, ὁπότε μὲ τὴν ἆρ- γοῦσαν ἐν Κύπρῳ ἐκπαίδευ- σιν θὰ ἀντιληφθοῦν τὴν πλή- ϱη Χρεωχοπίαν των εἰς τὸν ζωτικὸν καὶ πρωταρχικὸν το- μέα τῆς Παιδείας τοῦ τό- που αὐτοῦ. Λευκωσία, Μάϊος 1915 ΦΩΚΑΣ Ν. ΦΩΚΑ ΙΔΗΣ Δημοσιογράφος. ΑΓΩΝ, Κυριακὴ 13.25.12 ΠΟΤΕ Θ᾽ ΑΝΟΞΟΥΝ ΤΑ ΣΧΟΛΕΙΑΙ ΣΥΝΕΧΙΖΕΤΑΙ ἡ ἄπες- γία τῶν Καθηγητῶν. Καὶ συνεχίζεται ἐνῶ ὅλοι θέλουν νὰ κλείση. Όλοι ἀνεξαιρέ- τώς, καὶ πρῶτοι οἱ :αθηγη- ταί, θέλουν ὄντως νὰ κλείση ἡ ἀπεργία. Καὶ µόνυος ἕνας ὁ ὁποῖος κρατεῖ τὸ αλειδὶ --- ἡ Κυθέρνησις ἐπιμένει νὰ κρατῆ ἀνοικτὸν καὶ εἰς δρᾶ- σιν τὸν ἡφαιστειακὸν κρα- τῆρα τῆς πικρίας τῶν Κα- θηγητῶν. Ἡ ΚΥΒΕΡΝΗΣΙΣ, λοι- πὺν, ἀντιπαρερχομένη καὶ τῶν Καθηγητῶν τὴν θέλη- σιν, καὶ τῶν μαθητῶν τὴν ἐπιθυμίαν καὶ τὰ συµφέρον- τα, καὶ τῆς Παγκυπρίου κοι- νῆς γνώμης τὴν ἀγωνίαν, δὲν παρέχει τὴν κλεῖδα λίσεως τῆς ἀπεργίας, μὲ µία» κατ) ἀρχὴν ἔστω δήλωσιν περὶ ᾱ- ναγνωρίσεως καὶ δικαιώσε- ως τῶν ὑπερδικαίων αἰτημά- των τῶγ. ΚΑΙ ΕΝΩ ἀνεμένετο λῆ- ἒις τῆς ἀπεργίας, αὔριον Δευτέραν, καὶ ἐνῶ ἀνεμένε- το ὅτι ἡ Κυθέρνησις θὰ ἕἔ- λεγε προχθές «καλὸν )όγον» εἷς τοὺς Καθηγητὰς διό ν) ἀνοίξουν αὔριον τὰ Σ χολεῖα, συνέθη καὶ τοῦτο τὸ πωτά- πουστον τὸ ἰσοδύναμον τοῦ ἐμπαιγμοῦ: - ΤΙΠΟΤΕ νέον δὲν εἷ- πεν --- ἡ Κζυθέρνησις --- πρὸς τοὺς ἀπεργοὺς διὰ τῶν ἐκ- προσώπων της. ᾿᾽Απολύτως τίποτε νέου, οὔτε τύποις οὔ- τε οὐὗσία. Καὶ διὰ τὸν κα- λῆς πίστεως κριτὴν γεννᾶται τὸ ἐρώτημα διατὶ τότε τοὺς προσεκάλεσεν εἰς τὴν σύσχε- ψιν Διά νὰ τοὺς ἐμπαίξη, ἐκλαμθάνουσα τούτους --- ὡς πάλαι ποτὲ --- διδσσκά- λους ἁγαθούς “Ἡ μήπως ἐ- νόµισεν ὅτι ἐκάμφθη ἡ σπον- δυλικὴ των στήλη, καὶ ἠθέ- λησε νὰ τοὺς παράσχη τὸ τυπικὸν πρόσχηµα μιᾶς συ- ναντήσεως, διὰ νὰ «γυοί- σουν πίσω στὰ σχολεία ϱε- σίλι καὶ τῶν σκυλλιῶν ΔΙΚΑΙΩΣ ἐξανέστησαν, οἱ Καθηγηταῖ, ὅ ὄχι µόνον διά τὴν συνεχιζοµένην ἀσύγγνο- στον ἁδιασοροίαν καὶ ἁστορ- γίαν τῆς Κυβερνήσεως ἔ ἔναν- τι τῶν δικαίων αἰτημάτων των. ἀλλὰ γναὶ διὰ τὴν ἀήθη ταχτικἠν, ν ἀναγνωοίζη εἷς αὐτοὺς καλὴν θέλησιν δι. ἐκ- ποοσώπου της, νὰ τοὺς να- μογολογῆ ἐμπαικτικῶς τὸ αἱ- ώνιον «τρὰ-- λὰ---λὰ» τοῦ ᾖακυνθινοῦ, χωρὶς νὰ προ- σθέτη ἰῶτα ἕν ἢ κεραίαν µί- ἂν εἰς τὰς ἀοριστολόγους ὑποσχέσεις της. ΚΑΙ ΤΟ ἠφαίστειον τοῦ δικαίου τῶν Καθηγητῶν, ὃ- πὸ τὴν πίεσιν καὶ τῆς ἵυ- θερνητικῆς περιφρονήσεως, ἀντὶ τοῦ καταθρεκτῆρος τῆς συµπαθείας καὶ τῆς κατανο- ήσεως, θὰ ἐκραγῆ ἀπὸ αἴ- ριον μὲ νέαν ὁρμήν, διὰ τῆς δραματικῆς κλιµακώσεως τῆς παγκαθηγητικῆς ἀπεργίας. ΑΣ ΠΡΟΣΕΞΟΥΝ, ὅ- λοι, ἀπὸ αὔριον, ὕσοι πονοῦν, ὅσοι ἀγωνιοῦν, ὕσοι θασασανί- ζονται ἡμέρας τε καὶ νυκτός, διὰ τὴν ὁραματικὴν αὐτὴν ἐξέλιξιν τῶν πραγµότων εἰς τὰ σχολεῖα µας, ποῦ πρέπει νὰ στραφοῦν διἁ καταλογι- σμὸν τῶν εὐθυνῶν. “Δς προ- σέξη καὶ ὁ τύπος, καὶ οἱ γο- γεῖς, καὶ οἱ µαθηται, καὶ σύμπασα ἡ κοινὴ γνώµη, τὴν μοναδικὴν ευθύνην τῆς Κυθεργήσεως. Καὶ κα- γείς, οὐδέποτε ἐφεξῆς, ἂς μὴ ἰσοπεδώνη Κυθέρνησιν καὶ ἀπεργούς, αἰτῶν ἆἀορί- στως -- ἢ παρ) ἀμφοτέρων --- τερματισμὸν τῆς ἀπεογί- .. ΚΡΑΥΓΗ τοῦ δικαίου, ὁλοκλήρου τοῦ λαοῦ, ὅλο᾽ κλήρου τοῦ μαθητικοῦ κὀ- σου ὕπερδιλχαι άόώ- γεται εἲς τὸ αἴτημα ν’ ἀνοίξουν τὰ σχολεῖα ὅταν τὸ ὠτημα συνοδεύεται ἀπὸ τὴν κραυγὴν δικαίου ὑπὲρ δικαι- ῴσεως τῶν Καθηγητῶν. Οὐ- δες δικαιοῦται νὰ Φφωνάξη διὰ τὸ δίκαιόν του καὶ νὰ σιωπᾶ διὰ τὸ δίκαιον ο γα ὃν αι τῶν ἄλλων, ὅπως οὐδεὶς δι- καιοῦται νὰ ζητῆ τὸ δίκαιον του ἐπὶ τοῦ τάφου ποὺ ἔντα- : η ο. φιάζει τὸ δίκαιον τοῦ ἄλλου. ΑΥΤΗΝ τὴν ἀρχὴν δικαί- οὗ, πρέπει νὰ τὴν κάµη κραυ- λ , γαλέαν συνείδησίν του ὁ κά- θε Κύπριος καὶ χραυγαλεω- τάτην μάλιστα εἰς ἣν πε- ρίπτωσιν τοῦ γναθηγητοῦ, τοῦ διδασκάλου, τοῦ πα. δευτικοῦ, ἀγωνιζομένου διὰ 4 » τ ε 5 καλυτέραν θέσιν --- ὣς ἀν- θρώπου καὶ φορέώς κοινω- ος « : νικῆς ποοόδοι --- ὑπὸ τὸν , ἤλιον. ΔΙΟΤΙ πρέπει νὰ ἔχη συ- νειδητοποιῄση ἡ κοινωνία μας, ὅτι εἷς τοὺς διδασκά- λους της --- ᾿Ἠθγικοὺς ὤὄν- τὼς Διδασκάλους --- χρεω- στεῖ ὄχι µόνον τὸ εὖ ζῆν τῶν τέκνων της, ἀλλὰ καὶ τὴν ἐ- θνικῆν της ὑπόστασιν, καὶ τὴν ὑπόστασιν αὐτῆς. ὡς ἑ- λευθέρας κοινωγίας͵ καὶ τὴν ὑπόστασίν της, τέλος, ὥς χοι- νωγίας ἐξελισσομένης εἰς ἓ- πίπεδα συγχρόνου ἀἄνεπτυγ- µένης κοινωνίας, ΠΡΟΣ ΤΟΥΣ «φο- ΡΕΙΣ κάθε ἀρετῆς, γάθε ἱ- δανικοῦ, κάθε γνώσεὼς διὰ τὴν δηµιουργία κάθε ἔθνι- κοῦ, κοινωνικοῦ, καὶ οἰκθνομι- κοῦ κεφαλαίου εἰς αὐτὸν τὸν τόπον, ἀξίζει καὶ ποέπει νὰ ἐκδηλωθῆ γενική, καθολική, πλήρης, ἡ συμπαρόστασις καὶ συναγωνιστικότης ῥὅλο- κλήρου τοῦ Κυπριακοῦ Ἑλ- ληνισμοῦ. ΜΟΝΟΝ τότε θ) ἀφυπνι- σθῆ ἡ Κυδέρνησις, θὰ ὃδι- καιωθοῦν οἱ καθηγηταί, ϐ’ ᾱ- γοίξουν τὰ Σχολεῖα. ΜΕΓΑΛΗ ΑΜΙΕΡΙΚΑΛΝΙΚΗ ΕΓΚΥΚΛΟΓΙΑΙΔΕΙΑ Ἡ ΜΕΓΑΛΗ ΑΜΕΡΙΚΑ πα φτὴν πασῄγωστη ΕΝς κοσμίος γγωστὴ ον νι ποὺ τὴν ὅοσι στὸ εἶδος της. 6! 20 μεγάλοι Τόμοι πλουσιῴγατοι οἱ ἐγκυκλοποιδικὴ ὕλη, διαθέσι- Θησαυρὸ γγόσεὀγι ποὺ ἄγτιστοι- οῦν πρὸς µία διδλιοθήκη ἄνω τὸν χιλ/ον τόµον, μοι στὴν Ἑλλάδα, περιέχουν ἕνα ΚΗ ΕΓΚΥΚΛΟΠΑΙΔΕΙΑ δαοῖ- ΟΡΕΡΙΑ ΑΜΕΡΙΓΑΝΑ πη- ὁς οὐθεγτία ἀπὸ { 30 καὶ πλέογ ἐτῶν. Η ΜΕΓΑ- ΛΗ ΑΜΕΡΙΚΑΝΙΚΗ ΕΓΚΥΚΛΟΠΑΙΑΕΙΑ ἀντιπροσδακύει μιὰ εἰδικεσμέγη ὁπόδοσι οτὴγ Ἑλληνική, τῆς συγεισφορᾶς τὸν µε- ἐμπκιρογγωμόγων τοῦ κόσμου. ᾿Ακόμη περιλαµθάνει πρό- 'στᾶ τὴν πλέον ἔγκυρη καὶ ο. ἔκ- Η ΜΕΓΑΛΗ ΑΜΕΡΙΚΑΝΙΚΗ ΕΓΚΥΚΛΟΠΑΙΔΕΙΑ πὸ συγχέντρόδε τὶς γΥώφεις ὁλοκλήρου τῆς ὀνθρωπότητος μὲ βΙσημο- γικὸ καταγοητὸ καὶ εὔχρηστο τρόπο, διατίθετα! τώρα µόγου ὁπ' εὐ- θείας ἀπὸ τὴν ΘΕΟΙΙΕΡ ΙΝΤΕΗΝΑΤΙΟΝΑΙ. ΙΝΕ, τὸν ψεός λότερο ἐκδοτικὸ ὀργανισμὸ Τοῦ κόσμον, στὸν τοµέα τῶν Ἡφμκλοπαι- Σικὸν ἐκλόσεογ. ΑΓΩΝ, Τετάρτη 25.472 Ὅ,τι δὲν λύεται κόπτεται ΝΑ ἐνθυμηθῶμεν τὸ: «κρούετε καὶ ἀνοινήσεται ὃ- μῖν», Ὦ τὸ: «ὔιτι δὲν }ύεται χόπτεται:» ΕΥΤΕ τὴν θείαν ρῆσιν ἓν- θυμηθῶμεν, εἴτε τοῦ Μεγα- λεξάνδρου τὴν ἠρωϊκὴν ἕλ- ληνικὴν ἐνόρασιν, ν᾿ ἀνοίξη διὰ τῆς χοπῆς τοῦ Γορδίου πο ο α δεσυοῦ τὴν ἐκπολιτιστικὴν τ ο ν πορείαν τοῦ Βλληνισμοῦ πρὸς ᾿Αγατολάς, θὰ δώσω- μεν διναίωσιν, πάνδηιαν δι- καίωσιν. καθολικήν δικαίω- σιν. εἰς τὸν, ἀρξάμενον, δι- γαμικὸν --- ἀπεογιαλὸν ἀγῶ- να τοῦ Ἐκπαιδευτικοῦ κό- σµου τῆς γήσου, ἴδιαιτέρως ἐχ τῆς σχοπιᾶς τῆς ἁπήνης τῆς ἀξιοποεπείας τοι. ΘΕΛΟΜΕΝ. πρέπει νὰ θέλωµεν --- καὶ μάλιστα τοῦ- το πρέπει νὰ εἶναι τὸ χοῶτον παλ λαϊκὸν αἴτημα --- διδά- σχαλον ὑπ», ον, ἀγέραι- ου. ἄξιοποεπαῆς διό- τι µόνον διδάσκαλος αὐτοῦ τοῦ τύπου, θὰ δημιουργήση πανομοιοτύπους μαθητὰς σή- μεσον. καὶ πολίτας αὔριον. ΚΑΙ. δὲν θὰ εἶχε συγγέ. γειαν μὲ τὴν ἀνθρωπίνην, καὶ ἐπαγγελματικὴν ἀξιοπρέπει- αν --- μηδὲ ἐξ ἀγχιστείας--- ὁ Ἐκπαιδευτικὸς καθηντιτὴς χαὶ διδάσκαλος, ἂν. ἔκυπτε τὸν αὐχένα ὡς «ταπεινὸς θε- ράπων», ὡς εὐτελῆς ὑπηοέ- της, ὡς δοῦλος, ὅταν. αἰτῶν ἐν δικαῖῳ, ἐδέχετο τὴν περι- Φοόνησιν τῆς σιωπῆς, τὴν κωλυσιεργίαν τῶν ἰθυνόντων. τὴν ὀλιγωρίαν τῶν κρατούν- πλνς ον μῆνας καὶ ἔτη. ΡΟΥΣΕ τὰς θύρας. ὁ ἐπαδεναλός. ὃ καθηνητὴς καὶ ὁ διδάσκαλος. Αλ)” αἳ 20 ΤΟΜΟΙ 16.00Ο ΣΕΛΙΔΕΣ θύραι δὲν ἠγεώχθησαν, Καὶ ὕταν συνέχισε νὰ τὰς κυούη, ἐπὶ μακρὸν καὶ πεισµόνως. ἡ ἀπάντησις ἔσωθεν Άτο ἴσο- δύγαµος πρὸς χωλωσιεργίαν καὶ χλεύην. ᾿Ἐγνώσθησαν τὸν Διδάσκαλον, οἱ κοατοῦν- τες, ἐκ παοαδόσεως, «ἀγα- θὸν» καὶ ὑπομονητικὸν ὡς Ἰώ6, καὶ τὸν ἀφῆκαν µόνον μὲ τὰς πληγάς του. Ἡ ΙΩΡΙΟ Σ ὑπομονὴ τοῦ Διδασκάλου ἐξηντλήθη, διό- τι καὶ αὐτὸς εἶναι ἄνθρωπος. καὶ ἔχει νὰ. θεραπεύοη. θιο- τικὰς ἀνάγκας, παραλλήλως ποὸς τὴν ἀποστολικὴν Άιακο- γίαν τῶν ἑλληνοχοιστιανικῶν ἀνθρωπίνων, ἰδανικῶν.. Καὶ κρούων, ἐπὶ µαταίω. μὴ ᾱ- γοιγοµένας τὰς θύρας τῆς Ευθεονητικῆς συναντιλήψε- Ως. ἀπεφάσισε νὰ κόψη τὸν Γόοδειον δεσµόν. ΟΥΔΗΕΙΣ δικαιοῦται ἃ ἂ δύ- γαται --- καὶ οὖδεὶς θέ εὗρε- θᾳ --- νὰ ἐπικρίνη τοὺς κα- θηγητὰς τῶν Δημοσίων Σχο λῶν τῆς νήσου, λαδόντας τὴν ἀπόφασιν νὰ ὕποκατα- στήσουν τὸν Ἰώ6 μὲ τὸν Α- γωγιστήν. διὰ νὰ κατακτή- σουν τὰ ἐπαγγελματικά τῶν δίκαια. Καὶ τοῦτο διότι: --- Ἐξήντλησαν --- χύριο- λεκτικῶς ὑπερεξήντ], ησαν --- πᾶν περιθώριον ὑπομονῆς. ἐν τῇ προσδοκία νὰ τύχουν Κυ- θεργητικῆς συναντιλήψεως, ---- ΠἩροειδοποίησαν., ἐγκαί- ρως καὶ ἐπικαίρως. τὴν Κυ- θέρνησιν, διὰ τὴν ζνωνιστι- πἢν πορείαν των, καὶ τὴν κα- τέστησαν ἀπολύτως, ὑπεύθυ- γον διὰ τὰς ἐπιπτώσεις εἰς τὴν παιδείαν µας. --- Πανθομολογουμένως ᾱ- δικοῦνται --- καὶ μάλιστα κα- ταφώρως --- ὑπὸ τῆς Ἐνθερ. γήσεως, ὣς ἐργοδότου τῶγ. ἐφ᾽ ὅσον ὁ κοινὸς ἐργοδότης (Συνέχεια εἲἷς τὴν 4ην σελ.) 25.000.000 ΛΕΞΕΙΣ ΠΛΕΟΝ ΤΩΝ 20.000 ΕΙΚΟΝΩΝ (ΕΓΧΡΩΜΕΣ ΚΑΙ ΑΣΠΡΟΜΑΥΡΕΣ) ΑΠΟΣΤΕΙΛΑΤΕ ΤΟ ΚΑΤΩΘΙ ΔΕΛΤΙΟ ΔΙΑ ΤΗΝ ΕΙΔΙΚΗ ΔΙΑΦΗΜΙΣΤΙΚΗ ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΦΑς λῆ ες διάλογον. καὶ τότε νὰ τ.]. 118. Διό Κύπρον 4ΒοιΙΕΗΒ ΙΝΤΕΗΝΑΤΙΟΝΑΙ. ΙΝς. Ο μεγολύτε ἐκδοτικὸς ὀργανιομὸς χιὰ ρον»νακὰ θιδλία πολλοπλῶν τὸ» ων σὲ όλο 1όν κόομµο. Διό τὴν Ἑλλάδα: Φιλελλήνων 3-αδήναι Φεωφόρος Αρχ. Μακαρίου, Ακίνητα Μιτοῆ, Εραφεῖον Νο 6, Λευκωσία 118 ο ᾱᾱ-ο----ᾱ----ἍἍὪἍ.ἍὪ ο -ᾱ- ο ᾱ-,λ ' ! ' ι ΔΕΛΤΙΟΝ | ι Παρακσλῶ ἀποοτείλατε Πληροφορίας, ἄνευ ουδεμιός ὑποχρεὼ. { ὶ σεως µου, διὰ τὴν ὁπόκτησιν τῆς ΜΕΓΑΛΗΣ ΑΜΕΡΙΚΑΝΙΚΗΣ ( ΕΓΚΥΚΛΟΠΑΙΔΕΙΑΣ µετά τὴς εἰδικής διαφηµιοτικής προσφορός ι σας, ὡς καὶ κάδε δυνατἡ λεπτοµέρια διἀ τὸν ἐξαιρετικά εὔκο- λο τρόπο πληρωμής. ι | ΟΝΟΜΑ (κεφαλαῖα) ' : ΔΙΕΥΘΥΝΣΕΙΣ ἤ ΣΕΛΙΣ 2 δελτίον ΟΕΛΜΕΚ ΙΟΥΝΙΟΣ 1972 ΕΝΙΣΧΥΜΕΝΟΙ ΠΠΕΟΧΟΩΕΟΥΜΕΝ ρὶς ἴχνος ἐντροπῆς ὅτι ἡ ἀπεργία εἶναι πυολιτι- σιν εἰς τὸν ἀρχόμενον ἀγῶνα τῶν δισπραγµα- -- , , δ η ἐ κή, ο μέλη τοῦ Συμόρωλίο, εκπηρεΝαιααὰ µε- τεύσεων. μεν τὴν δυνατότητα Φαρμογῆς ἐν µέρει ν ρικὰς χιλιάδας λίρας καὶ ἀργότερον μὲ µεγα” ὅλῳ τῆς θαθμολογικῆς ἐξελίξεως συμφώνως Ἀλύτερον ποσόν, ὅτι οἳ καθηνηταὶ εἶναι ἀνεύθυ- ΑΠΟΦΑΣΕΙΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΣΥΝΕΛΕΥΣΕΟΣ πρὸς τὴν Ἑλληνικὴν ΒΠομοθεσίαν. νοι, ἀγόμενα καὶ φΦερόμενα πρόδθατα, ἄνευ προ- , 3. Τακτὴ προθεσµία λήξεως τῶν διαπρα- σωπικότητος καὶ πολλὰ ἄλλα τὰ ὁποῖα ἔθλεπον Ἡ Γενικὴ Συνέλευσις . γματεύσεων τὸ τέλος Δεκεμθρίου. ἀσφαλῶς εἰς τὸν ὕπνον τών. ”Αλλοι πάλιν, προ- α) ἐκτιμήσασα τὴν δήλωσιν τοῦ Προέδρου Δ, ᾽Αναδρομικὴ ἰσχὺς θὰ καθορισθῃ ἀπὸ θύµως ἐδέχοντο ὡς ἀληθὲς ὅ,τι ἤκουον ἀπὸ τρί- τῆς Δημοκρατίας ὅτι ἀναγνωρίζει τὸ δίκαιον ἆ καθηγητῶν καὶ ὅτι κατὰ (Συνέχεια ἀπὺ τὴν {ην σελ.) κοινοῦ μετὰ τῶν ἄλλων Ὀργανώσεων καὶ τῆς τα ἀνεύθυνα πρόσωπα καὶ προθύµως τὰ διέδι- τῶν αἰτημάτων τῶν ) . Κυθερνήσεως. δον, ἐνῶ εἰς τὰ ἀνακοινωθέντα τοῦ Συµθουλίου τὴν ἀξιολόγησιν δὲν θὰ ὑπάρξη οἰαδήποτε δυσ- 5. Καταθολὴ τοῦ μισθοῦ τοῦ μηνὸς Μαΐου δὲν ἐπίστευον. μενὴς διάκρισις εἰς θάρος τών ἐν σχέσει πρὸς ἄνευ οἰουδήποτε ἀνταλλάγματος καὶ δν ἀπὸ Ἐν πάσῃ περιπτώσει ὅλαι αἱ προσπάθειαι ἄλλας Κυθερνητικὰς ὑπηρεσίας. β) Ερμηνεύ- 1ης Σεπεµθρίου ἢ κατὰ ἰδικήν µας πρὸς διάσπασιν ἐπέτυχον τὸ ἀντίθετον τοῦ ἐπι- σασα καὶ ἀποδεχθεῖσα τὰς προτάσεις τοῦ Προ- ἐκτίμησιν ἐξασφάλισις ποσοῦ 227.000 λι- διωκοµένου, ἐσφυρηλάτησαν τὴν ἑνότητα τῶν ἑδρου περὶ παραχωρήσεώως ποσοστοῦ 8450 (τοῖς ρῶν τὸ ὁποῖον ἀντιστοιχεῖ πρὸς ποσοστὸν 137 καθηγητῶν καὶ τὰ πρόσωπα αὐτὰ ἐξετέθησαν ἑκατὸν) καὶ καταθολῆς τοῦ μισθοῦ τοῦ μηνὸς διὰ τὸ τρέχον ἔτος 1374. Μετὰ τὴν ἐξασφάλι- ἀνεπανορθότως εἰς τὰ ὄμματα πάντων. Τὰ πα- Μαΐου ἄνευ ἀνταλλάγματος ὡς ἔμπρακτον ᾱ- σιν τῶν ἀνώτέρω ὀφείλομεν νὰ δηλώσώμεν ὅτι µῥραδίδοµεν εἰς τὴν περιφρόνησιν καὶ εὐχόμεθα πόὀδειξιν καλῶν προθέσεων. Υ) Ἐνδιαφερομένη ὁ ἀγὼν τώρα ἀρχίζει. Αἱ διαπραγματεύσεις ἑ- τὸ πάθηµα νὰ τοὺς γίνη µάθηµα. διὰ τὸ µέλλον τῶν μαθητῶν καὶ ἰδιαιτέρως τῶν πὶ τῆς οὐσίας ὅλων τῶν αἰτημάτων θὰ εἶναι ἐ- »Απὸ τοῦ θήµατος τούτου θὰ το παράλει- τελειοφοίτων ἀπεφάσισε διὰ μυστικῆς ΨηΦοφο- πίµονοι καὶ εἰς τὴν τράπεζαν τῶν διαπρανµα- Ψις ἐὰν δὲν ἐξεφράζαμεν εὐχαριστίας πρὸς τὸν ῥρίας καὶ διὰ Ψήφων ᾖΤ80 ὑπέρ, 62 κατὰ καὶ 1 τεύσεων θὰ χρειασθή ἀγὼν σκληρὸς διὰ νὰ ἑ- ' τύπον ὁ ὁποῖος συνεχῶς δι’ ἄρθρων καὶ σχολίων λευκῆς τὴν λύσιν τῆς ἀπεργίας. πικρατήση τ δίκαιον. Ἡ ἑνότης τῶν συναδέλ- προθάλλει καὶ ὑποστηρίζει τὰ αἰτήματα καὶ ᾽Απόφασιν ὑπὲρ τῆς λύσεως της ἀπεργίας φων καὶ ἢ συμπαράστασίς των πρὸς τὸ Συµ- μᾶς συµπαρίσταται. , ἔλαθε καὶ ἡ Γενικη Συνέλευσις τῶν μελῶν τῆς θούλιον δίδουν δύναμιν καὶ δυνάµεθα νὰ εἴπω- Εὐχαριστίας ἀπευθύνομεν ἐπίσης καὶ εἰς ὅ- ΟΛΤΕΚ {( 183 ὑπέρ, 3 κατὰ καὶ 1 λευκή). μεν ὅτι θὰ ἐξασφαλίσουν τὴν ἐπιτυχίαν. σους μᾶς συµπαρεστάθησαν ἰδιαιτέρως δὲ εἰς Μετὰ τὰς ἀνωτέρω ἀποφάσεις ἐπαναλει- Ἐὰν σήμερον ἔχωμεν ἐξασφαλίσει Ίκανο- τοὺς µαθητάς µας οἱ ὁποῖοι διὰ συγκεντρώσε- τουργοῦν ἀπὸ αὔριον ἅπαντα τὰ σχολεῖα Μέ- ποιητικὰς προὐποθέσεις δι ἔναρξιν τῶν δια- ὤν, ἐπαφῶν καὶ Ψηφισμµάτων ἐστάθησαν δίπλα σης καὶ Τεχνικῆς Εκπαιδεύσεως, ἡ Παιδαγῶ- πραγματεύσεων αὐτὸ ὀφείλεται κατὰ μέγα µέ- εἰς τοὺς πνευματικούς των πατέρας. Νὰ εἶναι γικὴ ᾽Ακαδημία καὶ τὰ Ινστιτοῦτα Ξένων Γλωσ- ρος εἰς τὴν ἀξιοθαύμαστον ἑνότητα καὶ τὸ ὑ- θΘέδαιοι ὅτι θὰ τύχουν πλήρους κατανοῄσεως. σῶν, ᾽Αναλαμθάνουν ἐπίσης ἐργασίαν καὶ ο Ψηλὸν φρόνημα τῶν καθηγητῶν κατὰ τὴν διάρ- Τὸ Συμθούλιον εὐχαριστει ὅλας τὰς Ὁρ- εὑρισκόμενοι ἐν ἀποσπάσει. κειαν τῶν ἡμερῶν τῆς ἀπεργίας. ᾿Επὶ τῆς ἑνό- γανώσεις διὰ τὴν κατανόησιν καὶ συµμπαράστα- Τὰ Συμθούλια τῶν ΟΕΛΜΕΚ--ΟΛΤΕΚ λα- τητος αὐτῆς καὶ τοῦ ὑψηλοῦ Φφρονήµατος ἑ- οσιν τῶν, πρὸ πάντων τὴν ἀδελφὴν Ὁμοσπονδία θΘόντα σοθαρῶς ὑπ) ὄψιν τὴν θέσιν τῶν τελειο- θραύσθησαν καὶ ἀπέτυχον παταγωδῶς προσπά- ΟΛΜΕ τῆς ὁποίας ἡ συµπαράστασις ἡ πλήρης Φοίτων καὶ ἐκφράζοντα τὸ πνεῦΌμα τῶν Γεν. θειαι θλιθερῶν καὶ ἀνευθύνων προσώπων. Τὰ καὶ ὁλόψυχος ἐξεδηλώθη διὰ τῆς παρουσίας ἐ- Συνελεύσεων ἀπεφάσισεν ὅπως, εἰς ἔνδειξιν θλιδερὰ αὐτὰ πρόσωπα, ἀπὸ τῆς πρώτης ἡμέ- δῶ τοῦ Αντιπροέδρου καὶ τοῦ Γενικοῦ Γραμμα- τῶν καλῶν διαθέσεων τῶν πρὸς τὴν μαθητιῶ- ρας τῆς ἀπεργίας, ἔθεσαν ὑπεράνω τοῦ δικαίου τέως αὐτῆς. ' . σαν νεολαίαν, εἰσηγηθοῦν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον ἀγῶνος µας, τὴν ἐμπάθειαν, τὴν ἐκδικητικότη- Τὸ Συμθούλιον εὐχαριστεί ἐπίσης ὅσους Παιδείας α) τὴν παράτασιν τοῦ διδακτικοῦ µό- τα καὶ τὴν νοσηράν των Φαντασίαν καὶ κατέ. προθύµως ἐνίσχυσαν δι εἰσφορᾶς τὸ ἀπερ- νον ἔτους ἐπὶ µίαν ἑθδομάδα δι’ ἐμπέδωσιν τῆς 6αλον λυσσωδῶς προσπαθείας διὰ διάθρωσιν γιακὸν ταµειον. διδαχθείσης ὕλης καὶ β) τὴν μερικὴν ἀποφόρ- καὶ διάσπασιν. Διέδιδον ἐλαφρᾷ τῇ καρδίᾳ χω- Απὸ τοὺς γονεῖς ἀναμένομεν συµπαράστα- Άτωσιν τῶν ἐξετάσεων. οικοΣ Ε/Βλιον “ΜΟΕΡΖΟΡς2” Λτδᾶ ϐ Ἔνα πεντάτοµο ἔργο τῶν καλυτέρων Γάλλων ψ πο Ἑλλήνων ἐπιστημόνων. 8 Ἡ Ὡ 187 ΑΡΧ. ΜΑΚΑΡΙΟΥ Γ΄ Ὁ μοναδικὸς Ἐγκυκλοπαιδικ Ὅ- μ. ς Ἐγ 5 (ΔΙΔ. ΜΕΓΑΡΟΝ) Τ. Κ. 2248 ΛΕΥΚΩΣΙΑ δηΥγὸς τῆς μητέρας κοαὶ τοῦ πατέρα. 9 Τὸ πιὸ πρακτικό, ἔγκυρο καὶ σημαντικὸ θσῆ- θηµα τῶν γονέων στὴν ὑψηλότερη καὶ ὡραιό- τέρη ἀποστολή τους. 0 Μιὰ πλήρης, ἐπιστημονικὴ καὶ εὔχρηστη Ἐγκυκλοπαίδεια τῶν συγχρό- ΕΓΙΚΥΚΠΟΠΑΙΠΕΙΣ νων γονέῶών. 1) ΤΟΜΟΣ Α΄: ΠΕΡΙΜΕΝΩ ΠΑΙΔΙ ϐ Ἠραθεῖο Γαλλικῆς ἸἹατρικῆς Ακαδημίας. - ϐ Τὸ μυστήριο τῆς ζωῆς ποὶν ἀπὺ τὴ γέννησή της. των 9 ἡ ζωὴ µέσα στὴν κοιλιὰ τῆς Τὸ µεγάλο ἄγνωστο, μητέρας, Ὑίνεταν ἕνα θέµα ἁπλὸ καὶ κατανοητό, μὲ παραστατικὲς --- ἔγχοωμες ἐπιστημονικὲς εἰκόγες καὶ ο ατα ώέω ρα τῆς µέλλουσας μητέ- ΒΡΑΡΕΙ0 ΤΑΛΛΙΚΗΣ ΑΚΑΛΗΜΙΑΣ ρας. 2) ΤΟΜΟΣ Β΄ : ΕΡΓΟ ΠΕΝΤΑΤΟΜΟ ϐ ΕΚΛΟΣΙΣ ΠΟΛΥΤΕΛΗΣ --- ΕΧΡΩΜΗ ΟΣ ΑΝΑΤΡΕΦΩ ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΜΟΥ 0 Βραθεῖο Γαλλικῆς Ἰατρικῆς ᾽Απαδημίας. ϐ Είναι ἡ συνέχεια τοῦ ΠΕΡΙΜΕΝΩ ΠΑΙΔΙ. 6 ᾽Ακοιθεῖς καὶ ὑπεύθυνες ἀπαντήσεις σὲ ὅλα τὰ ἐρῳω- τηματικἁ τῶν γονέων γιὰ τὸ παιδὶ τους, ἀπὰ τὴ Υέν- νηση ὥς τὸ Σχολεῖο. 4 Ἔνα ἀπαραίτητο θοήθηµα γιὰ κάθε πατέρα καὶ γιὰ κάθε μητέρα. 8) ΤΟΜΟΣ Γ΄: το ΠΑΙΔΙ ΜΟΥ ΕΙΝΑΙ ΔΥΣΚΟΛΟ (Ο0Ο1 ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΔΥΣ ΚΟΔΙΕΣ ΤΗΣ ΔΙΑ- ΠΑΙΔΑΓΩΓΗΣΗΕΩΣ). 9 Μία ἐπιτυχὴς ἔκδοσις τῆς περίφηµης Σχολῆς Γονέων τῶν Παρισίων. ϐ να πολύτιμο ἔργο 90 Γάλλων ἐπιστημόνων, ποὺ συντελεῖ στὴν ἐπιτυχῆ ἀντιμετώπιση τῶν καθημερινῶν δυσχολιῶν τῆς διαπαιδαγωγήσεως τοῦ παιδιοῦ, ϐ Τὸ θιόλίο ποὺ περίµεναν ὅλοι οἱ γονεῖς. 4) ΤΟΜΟΣ Δ΄’: το ΠΑΙΔΙ ΜΟΥ ΘΑ ΓΙΝΗ ΚΑΛΟΣ ΜΑΘΗΤΗΣ 8 να ἔργο πρωτότυπο, ἐξαιρετικὰ ὠφέλιμο καὶ ἆπα- ραΐτητο γιὰ κάθε πατέρα καὶ γιὰ κάθε μητέρα. ϐ Τὶ σηµαίνει καλὸς μαθητής Πῶς θὰ συντελέσουν καὶ οἱ γονεῖς γιὰ νὰ γίνη τὸ παιδί τους καλὸς μαθητής 9 Ἕνας ἀνεκτίμπτος ὁδηγὸς καὶ σύμθουλος τῶν Ὑονέ- ὧν στὴν ἐπιθυμία τους καὶ στὴν προσπάθειά τους γιὰ νὰ δοῦν τὸ παιδί τους νὰ ἀγαπήση τὸ σχολεῖο, νὰ συνδεθῆ μὲ τὸ θιδλίο καὶ νὰ ἀποκτήση τὶς θάσεις γιὰ τὸ μέλλον του. 5) ΤΟΜΟΣ Ε΄: | ΤΙ ΘΑ ΓΙΜΗ ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΜΟΥ ΜΙΛΑΝΕ ΓΙΑ το ΕΡΤ: (ο ΕΠΑΤΤΙΤΕΛΜΑΤΙΚΟΣ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙ- ΖΩΡΖ ΝΤΤΑΜΕΛ ΚΟΝΙΔΑΡΗΣ ΤΕΡ. ΣΜΟΣ). .- ι /͵ Μέλος τῆς Γαλλικῆς ἸΑ ί 3 9 Τὺ μεγάλο ἐρωτηματικὸ καὶ ἡ καθημερινή ἀνησυχία ς τῆς Ταλλικῆς ᾽Ακαδημίας καὶ Ἰατρικῆς. Καθηγητὴς Πανεπιστηµίου ᾿Αθηνῶν ὅλων τῶν γονέων. « : ν -- ΡΟΜΠΕΡ ΝΤΕΜΠΕΡΕ ϐ Σύγχοονες ἐπιστημονικες Ὑνῶσεις Ὑαλν πρακτικες ὃ- ΜΕΡΕΝΤΙΤΗΣ κ. Καθηγητής, µέλος τῆς ᾽Ακαδημίας Ἔ : καὶ τῆς Ἴατο. Ακαδημίας, μμ. Καθηγητῆς Πανεπιστηµίου ᾿Αθηνῶν. ΠΑΠΑΝΟΥΤΣΟΣ Ε. τ. Γεν. Γραμματεὺς Ὑπουργείου Παιδείας--- Συγγραφεὺς δηγίες, γιὰ τὸ σωστὸ ἐπαγγελματικὸ προσανατολισμό. ϱ Τὸ ὄνειρο ὅλων τῶν γονέων--Ἡ κοινωνιχη ἀποχκατά- σταση καὶ ἡ ἐπαγγελματικὴ σταδιοδρομία τοῦ παι- ει διοῦ---ἀντιμετωπίζεται γιὰ πρώτη φορὰ μὲ δάση τὶς ΚΑΤΣΟΣΙ ος, Ἐν πο , παρατηρήσεις καὶ τὰ συμπεράσματα τῆς σύγχρονης : . ιθεωρητήὴς Μ. Ἐκπαιδεύσεως. ἐπιστήμης. ΚΟΛΑ | οἱ 4 ἀωαλα . 4 Δ λλον -- - - 1ΑΣ ΣΠΦΗΣ 0 να διόλίο κλειδὶ γιὰ τὸ μέ τοῦ παιδιοῦ σας τ. Τυμνασιάρχης --. Συγγραφεὺς | σπα Α. : ς Πανεπιστημίου τ. ἨΠρύτανις τοῦ ΤΗΛΕΦΩΝΗΣΤΕ ΜΑΣ : 416866 Λ)ΣΙΑ πας ωαπστυ αιωημμιμσιημοριωομαμωορωω» Ὑπεύθυνος ᾿Εκδόσεως |: Ὑπεύθωνος Συντάξεως | ΚΟΡΕΛΛΗΣ Επιτροπή : Π. Α. ΛΑΔΟΜΜΑΠΟΣ Συντακτικἡ ΛΕΥΚΩΣΙΑ -- ΙΟΥΝΙΟΣ 15271 { | ΕΤΟΣ Β΄’ --ΑΡ. ῷ ΤΑΛΟΤΥ ιδ ΤΙΜΗ ΦΥΛΛΟΊ ΡΟΜΙΑΛΣ ΕΚΦΡΑΣΤΙΚΟΝ ΟΡΤΑΝΟΝ ΤΗΣ ΟΡΓΑΝΟΣΕΟΣ ΕΛΛΗΝΟΝ ΛΕΤΟΥΡΓΟΝ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΛΙΛΕΙΣΕΟΩΣ ΚΥΠΡΟΥ ΓΕΝΙΚΗ ΣΥΝΕΛΕΥΣΙΣ 0.Ε. Λ.Μ.Ε. Κ, ΕΝΙΞΧΥΜΕΝΟΙ ΠΡΟΧΩΡΟΥΜΕΝ Ὁμιλία τοῦ Προέδρου τῆς ΟΕΛΜΕΚ κ. Α. Παπαμιλτιάδη κατὰ την Εκτακτον Γενικὴν Συνέλευσιν τῆς 30ης Μαΐου 1972 ᾽Αγαπητοὶ Συνάδελφοι, Πρὸ τεσσαράκοντα περίπου ἡμερῶν εἰς αὐ- τὴν τὴν αἴθουσαν καὶ ἀπὸ τοῦ θήµατος τούτου ἐξέθεσα, ἐκ µέρους τοῦ Συμµθουλίου, τὴν πο- ρείαν τῶν αἰτημάτων µας, τὴν στάσιν τῆς Ἔ- πισήµου Πλευρᾶς καὶ ἀκολούθως ἀπεφασίσα- μεν τὴν ἔναρξιν δυναμικοῦ ἀγῶνος πρὸς διεκ- δίκησιν τοῦ δικαίου µας. Ἡ ἀντιεκπαιδευτικὴ νοοτροπία μερικῶν Ἄ- πηρεσιῶν δὲν ἐπέτρεπε τὴν ἀξιολόγησιν τῆς προσωπικότητος τοῦ καθηγητοῦ, τῆς µορφώσε- ώς του, τῆς σοθαρᾶς κοινώωνικῆς καὶ ἐθνικῆς του προσφορᾶς καὶ εὐθύνης. Καταστάσεις καὶ πρόσωπα εἰς τὴν κρατικὴν µηχανήν, παρά τὴν καλήν των θέλησιν ἐγκατέλειπον τὴν προσπά- θειαν των ὑπὲρ τοῦ δικαίου µας, διότι ἀντιμε- τώπιζαν τὴν ἄρνησιν, τὴν ἐμπάθειαν, τὸ µίῖσος πρὸς τοὺς καθηγητὰς καὶ τὴν εἰρωνίαν. Τὸ ἆἁ- ποτέλεσµα τῆς τοιαύτης καταστάσεως ἢτο νὰ εὑρισκώμεθα εἰς τὴν οὐρὰν τῶν ἐπιστημόνων, νὰ εἴμεθα οἱ πτωχοὶ συγγενεῖς, νὰ ὁδηγούμεθα εἰς τὸ χάος τῆς οἰκονομικῆς ἐξαθλιώσεως καὶ νὰ ἀγωνιῶμεν διὰ τὸ μέλλον. Διὰ τῆς ἀποφά- σεως τῆς Γενικῆς Συνελεύσεως πρὸ τεσσαρά- κοντα ἡμερῶν οἱ καθηγηταὶ ἐξέφρασαν ἀφ᾽ ἑ- νὸς τὴν ἀπογοήτευσιν καὶ πικρίαν των διὰ τὴν στάσιν τῆς ᾿Επισήμου Πλευρᾶς ἀφ᾿ ἑτέρου τὴν ἀποφασιστικότητα των διὰ δυναμικὴν διεκδίκη- σιν τοῦ δικαίου τών. Αὐτὸ τὸ νόηµα τῆς ἀποφάσεώς µας µερι- καὶ ὑπηρεσίαι δυστυχῶς δὲν κατώρθωσαν ἢ δὲν ἠθέλησαν νὰ συλλάόουν καὶ νὰ ἐννοήσουν. Μὲ ἁδιαφορίαν δῆθεν μᾶς ἐκάλεσαν εἰς τὴν ἘΕπι- τροπὴν ᾿Αξιολογήσεως, μετὰ τὴν προειδοποιη- τικὴν καὶ πρὸ τῆς ἐνάρξεως τῆς ἀπεργίας διαρ- κείας͵ διὰ νὰ μᾶς εἴπουν μὲ εἰρωνικὸν ὄφος θὰ ἐλέγαμεν καὶ δόσιν ὑπεροψίας νὰ λύσωμεν τὴν ἀπεργίαν καὶ νὰ ἀρχίσωμεν διαπρανμοατεύσεις ἐν λευκῷ. Ἐγνωρίζαμεν ὅτι διὰ τῆς ἀπεργίας δὲν ἑ- πρόκειτο νὰ ἐπιτευχθῆ πλήρης ἱκανοποίησις τῶν αἰτημάτων καὶ εἰς τὸ ἐπιδιωκόμενον ὕψος διότι λύσις των µόνον κατόπιν διαπραγματεύσεων θὰ ἐπέλθη. Προσεπαθήσαµεν ὁἁπλῶς νὰ ἐξα- σφαλίσωμεν ν ἀποδοχὴν ἐκ µέρους τῆς Ἐπι- σήµμου Πλευρᾶς ὡρισμένων ἀρχῶν, διὰ νὰ ἀπο- τελέσουν αἱ ἀρχαὶ αὐταὶ τὸ στερεὸν ἔδαφος καὶ τὴν θάσιν τῶν διαπραγματεύσεων. Ἵὰς ἐκ τοὺτου τὸ Συμθούλιον, κινούµενον ἐντὸς τῶν πλαισίων τὰ ὁποῖα τοῦ ἐπέτρεπον εὐελιξίαν καὶ ἑλιγμούς, ἔθεσεν ὡρισμένας προὐποθέσεις εἰς τὴν ᾿Επίσημον Πλευράν, αἱ ὁποῖαι ἐὰν ἐγίνοντο ἀποδεκταί, θὰ ἐξησφάλιζον τὴν θάσιν διὰ δια- πραγματεύσεις καὶ θὰ ὡδήγουν εἰς τὴν λώσιν τῆς ἀπεργίας. Ἡ πρώτη προὐπόθεσις δηλ. ἡ ἄμεσος πα- ραχώρησις 1550 δι’ ἄρσιν τῆς ὑφισταμένης ἀδι- κίας συνεδέετο ἀναποσπάστως μὲ τὴν δευτέραν δηλ. τὸν τελικὸν καθορισμὸν τοῦ ὄὕψους τῶν ἆᾱ- πολαθῶν θάσει τῆς ἀξιολογήσεως. Διὰ τῶν δύο αὐτῶν προὐποθέσεων θὰ ἐξησφαλίζετο ἐμμέ- σώς ἡ ἀποδοχὴ ἐκ µέρους τῆς Κυθερνῄήσεως τῆς ἀρχῆς τῆς ἴσης µεταχειρίσεως καὶ ταυτοχρό- νώς ἡ ἀποδοχή, ἐπισήμως πλέον, τῆς ὑφισταμέ- νης δυσμενοῦς δεκρίσκώς εἰς θάρος µας. Διό- τι, ὡς γνωστόν, ἡ ᾿Επίσημος Πλευρά ἐπιμόνως καὶ σκοπίµως δὲν ἤθελε νὰ ἀναγνωρίση ὅτι ὁ- φίσταται δυσμενὴς διάκρισις, ᾿Εκεῖνο πὸ Ίδσο δυστυχῶς τὸ ἐξεμεταλλεύθησαν ἀγρίως µερι- κοὶ ἀφελεῖς καὶ ἀνεύθυνοι, οἱ ὁποῖοι σον ἐναν- τίον τῆς ἀπεργίας ἐκ τῶν προτέρων ἢ ἐκ τῶν ὑστέρων. Περὶ τῶν ἀνευθύνων αὐτῶν θὰ ἆσχο- ληθῶμεν κατωτέρω εἰς ἄλλο σημεῖον τῆς λο- γοδοσίας. . Μὲ τὰς ἄλλας τρεῖς προὐποθέσεις δὲν θὰ ἀσχοληθῶμεν διότι αὗται σαν καθαραὶ καθα- ρόταται. Ἡ ᾿ἘΕπιτροπὴ ᾿Αξιολογήσεως μᾶς ἑἐ- κάλεσε, μετὰ τὴν ἔναρξιν τῆς ἀπεργίας διαρ- κείας διὰ νὰ μᾶς ἀνακοινώση ὅτι δὲν ἀποδέχε- ται τὰς τεθείσας προὺποθέσεις ἐκ τῶν προτέ- ρων, ἀλλὰ ὅτι αὗται δύνανται νὰ συζητηθοῦν εἰς τὴν ᾿Επιτροπὴν διότι ἐμπίπτουν εἰς τὴν δι- καιοδοσίαν καὶ τὰ καθήκοντα της .,, Τὸ Συμθδούλιον λαθὸν σοδαρῶς ὑπ ὄψιν τὴν τελευταίαν αὐτὴν δήλωσιν, ἀπεφάσισεν ὅ- πως προθῆ εἰς µίαν ἀνώδυνον ὑποχώρησιν καὶ εἰδοποίησεν ἐγγράφώς τὴν ᾿Επιτροπήν, διά τοῦ Ὑπουρνοῦ Παιδείας, ὅτι εἶναι ἔτοιμον νά προσ- έλθη εἰς τὴν ᾿Επιτροπὴν διὰ νὰ συζητήση ὡς πρῶτον θέµα τὰς τεθείσας προὐποθέσεις. Μαὶ τοῦτο διὰ νὰ δείση τὴν καλήν του θέλησιν. Τὴν ἑπομένην ἐλάθομεν ἐπιστολὴν διὰ τῆς ὁποίας ὁ Ὑπουργὸς Παιδείας μᾶς ἀνεκοίνωνε ὅτι ἡ Ἐ- πιτροπὴ ἀπεδέχετο τὴν πρότασιν τῆς ΟΕΛΜΕΚΕ, ὅτι εἶχε συνεννοηθῆ μετὰ τοῦ Προέδρου αὐτῆς Ὑπουργοῦ Οἰκονομικῶν καὶ ὅτι εἶχεν ἐξουσιο- δοτηθῆ ὑπ αὐτοῦ νὰ μᾶς καλέση εἰς συνεδρίαν τὴν ἑπομένην ἡμέραν. Ἐξ αἰτίας τῆς ἐπιστολῆς αὐτῆς ἐδημιουργήθησαν θάσιμοι ἐλπίδες περὶ εὐνοϊκῶν ἐξελίξεων. Ὁποία ὅμως ἔκπληξις καὶ ἀπογοήτευσις ὅταν, προσελθόντες εἰς τὴν συνε- δρίαν, διεπιστώσαµε πλήρη ἀσυνεννοησίαν µε- ταξὺ τῶν Ὑπουργείων! Ὁ Πρόεδρος τῆς ἘἜπι- τροπῆς ἐφάνη νὰ μὴ γνωρίζη ὅτι ὁ ἴδιος ἐκά- λεσε τὴν συνεδρίαν καὶ ὅτι ὑπῆρχον συγκεκρι- µένα θέµατα πρὸς συζήτησιν. Ἔν µέλος τῆς Ἔ- πιτροπῆς ὠμιλοῦσεν ἐξ ὀνόματος τῆς Κυθερνή- σεώς, ἄλλο ὅμως µέλος διέψευδε τὸ πρῶτον λέγον ὅτι δὲν ὁμιλεῖ ἐκ µέρους τῆς Κυδθερνή- σεως ἀλλὰ ἐκφράζει προσωπικὰς ἀπόψεις! Ἡ Ἐπίσημος Πλευρὰ κατόπιν τούτου δὲν ἢτο εἰς θέσιν νὰ συζητήση, ἠρκέσθη εἰς ὅσα εἶπεν καὶ κατὰ τὴν προηγουµένην συνάντησιν. Καὶ ἢἡ συνε- δρία ἐλύθη ἀδόξως. Εἰς τὰ ἀναφερθέντα δε- δοµένα προσετέθη μετὰ ἀπὸ δύο ἡμέρας ἡ γνῶ- στὴ ἀνακοίνωσις τοῦ Ὑπουργείου Οἰκονομικῶν διὰ τῆς ὁποίας ἀπεδεικνύετο ὅτι οἱ καθηνηταὶ ἀπὸ τοῦ 1968 µέχρι σήμερον ἔλαδον τόσα πολ- λὰ ὥστε νὰ γίνουν ἑκατομμυριοῦχοι!{ Ὁ κα- θεὶς ἐξ ἡμῶν, ἐκτὸς θεθαίως τῶν ἀνευθύνων, διηρωτᾶτο πῶς εἶναι δυνατὸν αἱ ὑπηρεσίαι τοῦ ἀνωτέρω Ὑπουργείου νὰ παραποιοῦν ἐλαφρᾷ τῃ καρδία τὴν ἀλήθειαν. ᾿Απὸ τοῦ σηµείου αὐτοῦ ἡ διαφορά µας ἑ- ξέφυγε τοῦ Ὑπουργικοῦ ἐπιπέδου. Ολοι ἀἄντε- λήφθησαν ὅτι τὰ προθλήµατα καὶ ἡ διαφορά µας µόνον εἰς ἀνώτερον ἐπίπεδον, πέραν τοῦ ἐ- πιπέδου τῶν Ὑπουργῶν, θὰ ἠδύναντο πλέον νὰ μεταφερθοῦν. Πολλοὶ προσεφέρθησαν εὐγενῶς καὶ προθύµως νὰ ἀναλάδουν τὸν ρόλον τοῦ µε- σολαθητοῦ μεταξὺ τῆς ΟΕΛΜΕΚ καὶ τοῦ Προ- έδρου τῆς Δημοκρατίας. Δὲν ἠρνήθημεν τὰς προσφερθείσας καλὰς ὑπηρεσίας, ἀλλὰ ἑγνω- ρίζαµεν ὅμως ὅτι αἱ μεσολαθητικαὶ προσπά- θειαι, ὅταν αὗται εἶναι ννωσταὶ εἰς τοὺς πάν- τας διὰ τῆς δηµοσιότητος, περικλείουν κινδύ- νους ναυαγίου διὰ πολλοὺς λόγους μεταξὺ τῶν ὁποίων καὶ ὁ ἀκόλουθος: Μερικὰ πρόσωπα. τὰ ὁποῖα ἐτάχθησαν ἐξ ἀρχῆς ἐναντίον τοῦ ἀγῶ- νος τῶν καθηγητῶν θὰ εὕρισκον καραδοκοῦν- τα τὴν χρυσὴν εὐκαιρίαν νὰ πράξουν πᾶν τὸ δυνατὸν ὥστε νὰ ἀποφευχθῆ ἡ προσέγγισις τῶν δύο πλευρῶν, διότι ἐγνώριζον ὅτι τυχὸν ἵκανο- ποίησις τῶν καθηγητῶν θὰ ἅφινε ταῦτα ἐκτε- θειµένα λόγῳ τῶν δηλώσεών των ὅτι οἱ καθη- γηταὶ θὰ ἀποτύχουν παταγωδῶς! ᾿Ἐπαρουσιά- ζοντο, θλέπετε, ὡς γνῶσται τῶν σκέψεων καὶ ἀποφάσεων τῆς Κυθερνήσεως καὶ ὡς ὁμιλοῦν- τες ἐξ ὀνόματος αὐτῆς | Τὸ Συμθούλιον γνωρίζον καλῶς πάντα τὰ ἀνωτέρω, δι’ ἀποφάσεώς του ἡ ὁποία ἐτηρήθη μυστική. ἐξουσιοδότησε τὴν Γραμμµατείαν ὅπως προθῆ εἰς οἰανδήποτε ἐνέργειαν, καὶ λάθη οἶαν- δήποτε πρὠωτοθουλίαν μὲ σκοπὸν τὴν προσέγγι- σιν τοῦ Προέδρου τῆς Δημοκρατίας καὶ ἐπίλυ- σιν τῆς διαφορᾶς. Συμφώνως πρὸς τὴν ἀπόφα- σιν αὐτήν, πέντε ἐκ τῶν μελῶν τῆς Γραμμα- τείας ἐπλησίασαν γνὠστὸν πρόσώπον, ἀνέπτυ- ἔαν εἰς αὐτὸ τὰς θέσεις τῆς ᾿Ὀργανώσεως καὶ τοῦ ἐζήτησαν ὅπως ἀναλάέη µμεσολαθητικὸν ωόλον ἐν πάση µυστικότητι. Επηκολούθησαν ἅλ- λαι τρεΐῖς συναντήσεις κατὰ τὰς ὁποίας προε- λειάνθη τὸ ἔδαφος καὶ ἐδημιουργήθησαν αἱ προὐποθέσεις διὰ τὴν συνάντησιν. Τὴν παρελ- θοῦσαν Πέμπτην συνῆλθον αἱ ὁλομέλειαι τῶν Συμθουλίων τῆς ΟΕΛΜΕΚ--ΟΛΤΕΚ καὶ ἀφοῦ ἐμελέτησαν ἐπισταμένως τὰ ἀποτελέσματα τῆς μεσολαθητικῆς προσπαθείας ἀπεφάσισαν ὅπως συναντηθοῦν ἁμέσως μετὰ τοῦ Ποοέδοου Μα- καρίου. Ἡ συνάντησις ἐπρανματοποιήθη κατό- πιν συνεννοήσεως, μετὰ ἡμίσειαν ὥραν. Εἰς ταύτην δὲ παρέστησαν τὰ 17 µέλη τοῦ Συµ- θουλίου τῆς ΟΕΛΜΕΚ καὶ τὰ µέλη τοῦ Συμόδου- λίου τῆς ΟΛΤΕΚ. Ἐρνόμεθα τώρα εἰς τὰ τῆς συναντήῄσεως. Ὁ Πρόεδρος τῆς Δημοκρατίας ἆ- νεγνώρισεν ὅτι ἔχομεν δίκαιον εἰς τὰ αἰτήματα µας καὶ ἐδήλωσεν ὅτι τόσον κατὰ τὴν ἀξιολό- νησιν ὅσον καὶ κατὰ τὴν ἀντιμετώπισιν ὅλων τῶν ἄλλων αἰτημάτων δὲν θὰ ὑπάρξη οἰαδή- ποτε εἰς θάρος µας δυσμενὴς διάκρισις ἐν σχέ- σει πρὸς ἄλλας Κυθερνητικὰς ὑπηρεσίας, καὶ ὅτι ἐν πάση περιπτώσει ἑὰν κατὰ τὰς διαπρα- νµατεύσεις συναντήσωµεν δυσκολίας ἢἡ κωλυ- σιεργίαν ἢ ἔστω καὶ προσπάθειαν ἐξαπατήσε- ώς µας θὰ ἐπιλαμθάνεται τούτων προσωπικῶς ὁ ἴδιος. Ἡ διαθεθαίώσις αὕτη τοῦ Προέδρου τῆς Δημοκρατίας ἐγένετο ὑπὸ πάντων τῶν παρι- σταµένων ἄνευ οἰουδήποτε ἐνδοιασμοῦ ἀποδε- κτή. ᾿Αποτελεῖϊ αὕτη τὴν ἐπίσημον πλέον ἀἆνα- γνώρισιν ὅτι πράγματι μέχρι σήμερον ὑφίστατο ἡ δυσμενὴς διάκρισις εἰς θάρος µας και ταυ- τοχρόνως τὸ ἰσχυρὸν ὑπόόαθρον ἐπὶ τοῦ ὁποίου θὰ θασισθῃ ἡ πραγµατικὴ ἀξιολόγησις µας. Οσον ἀφορά τὴν ἀποδοχὴν τῆς ἀρχῆς τῆς θαθμολογικῆς ἐξελίξεως συμφώνως πρὸς τὴν Ἑλληνικὴν Ἡομοθεσίαν ὅλοι ἀντελήφθημεν καὶ κατενοήσαμεν ὠρισμένους σοθαροὺς λόνους τοὺς ὁποίους ἀνέπτυξεν ὁ Πρόεδρος τῆς Ἀημο- κρατίας. ᾿Αντελήφθημεν ὅτι σοθαρὸν ἐμπόδιον εἶναι καὶ ἡ ληφθεῖσα ὑπὸ τῆς ΠΟΕΔ σχετικὴ ἀπόφασις ἐπὶ τοῦ θέματος. ᾿Ανεξαρτήτως αὖ- τῶν θὰ µελετήσωμεν εἰς τὴν τράπεζαν τῶν δια- πραγματεύσεών, συμφώνως πρὸς δήῄλωσιν τοῦ Προέδρου Μακαρίου, τὴν δυνατότητα ἐφαρμο- γῆς τοῦ αἰτήματος ἐν µέρει ἡ ἐν ὅλωῳ. Ὡς πρὸς τὴν ἀναδρομικὴν ἰσχὺν αὕτη θὰ συμφωνηθῆ εἰς τὰς διαπραγματεύσεις ἀπὸ κοι- νοῦ μετὰ τῆς ΠΑΣΥΔΥ--ΠΟΕΔ καὶ Κυθερνήσε- ὥς. Ὡς γνωστὸν τόσον ἡ ΠΟΕΑ ὅσον καὶ ἡ ΠΑΣΥΔΥ ἀπεδέχθησαν τὸν ὅρον αὐτόν. Πέραν τῶν ἀνωτέρω ὁ Πρόεδρος τῆς Δημο- κρατίας διὰ νὰ ἀποδείξη καὶ ἐμπράκτως τὰς καλάς του προθέσεις καὶ τὴν ἐκτίμησιν του πρὸς τοὺς καθηγητὰς παρεχώρησε δ7450 ἀπὸ τοῦ Σεπτεµόρίου καὶ τὸν μισθὸν τοῦ μηνὸς Μαΐου ἄνευ οἱουδήποτε ἀνταλλάνγματος ἐκ µέρους των. Θὰ προσπαθήσωµεν νὰ ἀναλύσώωμεν τὸ νόηµα αὐτῆς τῆς προσφορᾶς διὰ νὰ ἁπαντή- σώμεν καὶ εἰς μερικοὺς ἀφελεῖς οἱ ὁποῖοι ἐθί- γησαν καὶ ἠγανάκτησαν ἀπὸ τὴν παραχώρησιν τῶν 150.000 λιρῶν (μὲ τόσον ποσὸν ἀντιστοιχεῖ ὁ μισθὸς ἑνὸς μηνὸς) λέγοντες ὅτι ἔπρεπε νὰ ἀπορρίψωμεν αὐτὴν τὴν προσφοράν. Σηµειωώ- τέον ὅτι τοῦ ἰδίου κύκλου πρόσωπα, ἐλαχίστας ἡμέρας πρὸ τῆς συναντήσεως εἰς τὸ Προεδρι- κὸν ἐπέμενον ὅτι ἔπρεπε νὰ ἐγκαταλείψωμεν ὅλας τὰς τεθείσας προὐποθέσεις καὶ νὰ ἐπονέλ- θωμεν εἰς τὰ σχολεῖα, ἐνῶ δύο ἡμέρας προη- γουµένως ἔλεγον ὅτι παρὰ τὴν διαφώγνίαν των πρὸς τὴν ἀπεργίαν δὲν ἔπρεπε νὰ ἐπανέλθωμεν εἷς τὰς τάξεις μὲ ἄδεια χέρια . Ὅταν ἀπεφασίζαμεν ἔναρξιν ἀπεργιακοῦ ἀγῶνος ἐγνωρίδαμεν ὅλοι ὅτι δὲν ἐπρόκειτο νὰ πληρωθῶμεν τὰς ημέρας τῆς ἀπεργίας. Εἰς οὐ- δεµίαν περίπτωσιν καταθάλλονται οἱ μισθοὶ τῆς ἀπεργίας ἐκτὸς ἐὰν ἀναλάδουν οἱ ἀπεργοὶ νὰ ἀναπληρώσουν τὸ δημιουργηθὲν κενόν. Εἰς τὴν ἰδικήν µας περίπτωσιν ἡ καταθολὴ τοῦ µι- σθοῦ ἑνὸς μηνὸς χωρὶς νὰ ζητηθῃη ἀντάλλανγμα ἔστω καὶ μιᾶς ἡμέρας, τὸ τελευταῖον ἐδηλώθη κατηγορηματικῶς ὑπὸ τοῦ Προέδρου τῆς Δη- μοκρατίας εἰς σχετικὴν νύξιν ὑπὸ µέλους τοῦ Συµθουλίου τῆς ΟΕΛΜΕΚ συνδυαζοµένη μὲ ὦ- ρισµένας πληροφορίας τὰς ὁποίας εἴχομεν ὅτι ὁ Πρόεδρος ἐὰν δὲν εἶχε σοθαροὺς λόγους δὲν θὰ ἐδίσταζε νὰ καταθάλη ἕν ποσοστὸν ἀναδρο- μικῶς διὰ νὰ ἱκανοποιήση καὶ τὴν πρώτη τε- θεῖσαν προὺπόθεσιν μᾶς ὡδήγησεν εἰς τὸ συµ- πέρασμα ὅτι δὲν ἀποκλείεται ἡ τοιαύτη προσ- φορὰ τῶν 150.000. λιρῶν νὰ περικλείη ἄλλο νόη- μα καὶ νὰ εἶναι δηλ. καταθολὴ ἑνὸς ποσοστοῦ ἀναδρομικῶς. ᾿Εὰν δὲ εἰς τὸ ποσὸν αὐτὸ τῶν 150.000 λιρῶν προστεθῃ καὶ τὸ 8140 τὸ ὁποῖον εἶναι 13.500 λίραι ἀπὸ τοῦ Σεπτεµθοίου σηµαί- γει ὅτι ἐξησφαλίσαμεν διὰ τὸ 1972 ἕν ποσὸν 227.000 λιρῶν καὶ µάλιστα πρὸ τῆς ἀξιολονγή- σεώς. Τὸ ποσὸν αὐτὸ ἀντιπροσωπεύει περίπου 1356 ἀντὶ τοῦ 1556 τὸ ὁποῖον ἐζητήσαμεν. τὰ Συμθούλια καὶ τῶν δύο Οργανώσεων διαπιστώσαντα τὰς εἰλικρινεῖς προθέσεις τοῦ ἀρχηνοῦ τοῦ Κράτους ἀπεδέχθησαν τὰς προ- τάσεις Του καὶ τὸν ηὐχαρίστησαν διὰ τὸ ἐπι- δειχθὲν ἐνδιαφέρον Του. , ὁλομέλειαι τῶν Συµθουλίων τῶν δύο Όργανώσεων ἀποδεχθεῖσαι τὰς προτάσεις τοῦ Προέδρου τῆς Δημοκρατίας, διότι αὗται άποτε- λοῦν ἀπόδειξιν καλῶν προθέσεων καὶ ἐξασφα- λίζουν στερεὰς θάσεις διὰ τὰς διαπρανµα- τεύσεις, ἀπεφάσισαν ὁμοφώνως ὅπως καλέ- σουν τὴν σημερινὴν Γενικὴν Συγέλευσιν καὶ εἰ- σηνγηθοῦν τὴν λύσιν τῆς ἀπεογίας. Τὸ Συμθούλιον θέτει ἐνώπιον τῆς Γενικῆς Συνελεύσεως τὰ ἐξασφαλισθέντα. . 1 Κατὰ τὴν ἀξιολόγησιν καὶ τὰς διαπρα- Υματεύσεις ἐπὶ ὅλων τῶν αἰτημάτων δὲν θὰ ὁ- πάρξη οἱαδήποτε δυσμενὴς διάκρισις ἐν σχέ- σει πρὸς ἄλλας Κυθερνητικὰς ὑπηρεσίας. 2. Θὰ µελετήσωμεν καὶ διαπραγματευθῶ- (Συνέχεια εἰς τὴν 5αν σελ.)

Τίτλος Θέμα Σελίδα
Ο ΤΥΠΟΣ ΔΙΑ ΤΑ ΑΙΤΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΤΟΥΣ ΑΓΩΝΑΣ ΤΗΣ ΟΕΛΜΕΚ 3-4p
ΠΡΟΣΦΩΝΗΣΙΣ ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΥ ΤΗΣ ΟΛΜΕ κ. Κ. ΠΑΤΕΡΑ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΟΛΟΜΕΛΕΙΑ ΤΩΝ ΣΥΜΒΟΥΛΙΩΝ ΟΕΛΜΕΚ - ΟΛΤΕΚ 16p
Σχόλια Βιομηχανία &. Εμπόριο Επαγγελματικά#Πολιτισμός 16p
ΤΟ ΣΤΟΡΓΙΚΟΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ ΠΡΟΣ ΤΟΥΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥΣ Κυπριακό 15p
Ο ΔΩΔΕΚΑΛΟΓΟΣ ΤΟΥ ΓΥΦΤΟΥ Πολιτισμός 11-15p
ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΙ ΚΑΙ ΑΠΟΣΤΟΛΗ 10,15p
ΝΑ ΕΠΙΔΕΙΧΘΗ ΤΟ ΠΡΟΣΗΚΟΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝ Κυπριακό 10p
ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΤΟΣ ΒΙΒΛΙΟΥ 8-9p
ΦΙΛΟΤΕΛΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΜΟΥΣΙΚΗ Πολιτισμός 7p
Η αρχήτης αβεβαιότητος έναντι της Νευτωνείου μηχανικής ή Η ΠΑΡΑΚΜΗ ΤΗΣ ΑΙΤΙΟΚΡΑΤΙΑΣ 6p
Η ΕΥΡΩΠΗ ΤΩΝ ΔΕΚΑ Γεωργία 5p
ΑΝΑΓΚΗ Ή ΠΟΛΥΤΕΛΕΙΑ ΟΙ ΚΑΛΕΣ ΤΕΧΝΕΣ Πολιτισμός 5p
Σκοποί και στόχοι της διδασκαλίας των φυσικών επιστημών 4p
ΕΝΙΣΧΥΜΕΝΟΙ ΠΡΟΧΩΡΟΥΜΕΝ Βιομηχανία &. Εμπόριο Επαγγελματικά 1-2p