Back

ΠΡΟΣΦΑΤΟΙ ΑΝΑΚΑΛΥΨΕΙΣ ΚΑΤΩΘΙ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΕΙΣ ΜΟΡΦΟΥ

Ἡ ἐνκλησία Αγ. Μάμαντος ἐν Μόρφου, κατὰ τὴν διάρχξειαν προσφάτων ἐπισχευῶν εἰς τὴν ὀροφήν. ΠΡΟΣΦΑΤΟΙ ΑΝΑΚΑΛΥΨΕΙΣ ΚΑΤΩΟΙ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΕΙΣ ΜΟΡΦΟΥ τοῦ Αγίου Μάµαντος εἰς Μόρφου δυνατὸν νὰ μὴν ἀνά- γεται εἰς ἐποχὴν παλαιοτέραν τῶν πρώτων ἐτῶν τῆς Τουρκικῆς κατο- χῆς, ὁ τάφος τοῦ Αγίου εὑρίακετο ἐκεῖ πολὺ πρὸ τῆς ἐποχῆς αὐτῆς. Οὔτω ὅταν προσφάτως ἀπεφασίσθη «ὅπως κατασκευασθῇ véov δάπεδον διά τὴν ἐκκλησίαν, ἐθεωρήθη κατάλ- ληλος ἡ εὐκαιρία ὅπως ἐξακριθωθῇ κατά πόσον ὑπὸ τὸ παλαιὸν δάπεδον ὑπῆρχον οἰαδήποτε παλαιότερα ἐἓν- διαφέροντα λείψανα. Ae καὶ ἡ ἐπιθλητικὴ ἐκκλησία Εχουν τώρα µελετηθῆ ὑπὸ τοῦ Τμήματος ᾿Αρχαιοτήτων τα ἄποτε- «λέεσµατα μιᾶς σειρᾶς προκαταρκτι- '᾿κῶν ἐρευνῶν, γενοµένων κατόπιν ᾽σχετικῆς διευθετήσεως μετά τῶν ἐκκλησιαστικῶν ἀρχῶν. Ταῦτα ἔδει- τξαν ὅτι κάτωθι τοῦ σημερινοῦ κτι- ρίου ὑπάρχουν λείψανα τοὐλάχιστον τριῶν παλαιοτέρων ἐκκλησιῶν. Ἡ πρώτη τούτων, ἴχνη τῆς ὁποί- ας ἀνεκαλύφθησαν κάτωθι τοῦ δυτι- κοῦ ἡμίσεος τοῦ σημερινοὺ κτιρίου καὶ ἡ ὁποία πρέπει νὰ ἐπεξετείνετο πέραν τούτου, χρονολογεῖται πιθα- νῶς ἀπὸ τοῦ πέµπτου ἤ ἕκτου αἰῶ- νος μετὰ Χριστόν. 'Ἡ δευτέρα ἦτο ἡ µεγαλυτέρα ὅλων, προφανῶς δὲ κα: τελάµθανε ὁλόκληρον τὴν περιοχἠν τῆς σημερινῆς ἐκκλησίας, καθως καὶ σημαντικὸν χῶρον ἐκτὸς αὐτῆς πρὸς νότον καὶ δυσμάς. Αὕτη εἶχε τρία κλίτη, διαχωριζόµενα μὲ ἀψίδας στηριζοµένας ἐπὶ τετραγωνικῶν κτι- στῶν κιόνων. ᾿Ανηγέρθη πιθανῶς μετὰ τὰς ᾽Αραθικὰς ἐπιδρομὰς τῶν µέσων τοῦ ἑθδόμου αἰῶνος, ὅτε εἷ- ναι ἐνδεχόμενον νὰ κατεστράφη ἡ πρώτη ἐκκλησία. Ἡ. τρίτη ἐκκλησία ἦτο ἐπίσης τρίκλητος, ἀλλὰ µετρίων διαστά- σεων, καταλαµθάνουσα µέρος μµόὀ- νον τοῦ νάρθηκος καὶ τῆς θορείου πτέρυγας τοῦ σημερινοῦ κτιρίου. καθὼς καὶ µέρος τῆς Βορείου στο- ἃς. ᾿Ανεκαλύφθησαν μερικὰ τεµά- Χια τῶν τοιχογραφιῶν, αἱ ὁποῖαι ἐ- κάλυπτον τοὺς τοίχους της. Αὕτη ἀνηγέρθη πιθανῶς κατὰ τὸν 14ον ἤ κατά τὰς ἀρχὰς τοῦ Ίδου αἰῶνος, διαρκούσης δὲ τῆς χρησιμοποιήσεώς της ἐγένοντο πολλαὶ ταφαὶ τόσον ἐντὸς ὅσον καὶ ἐκτὸς αὐτῆς. Μετα- γενεστέρως, ἐγένετο ἐπέμθασις σχε- δὸν εἰς ὅλους αὐτοὺς τοὺς τάφους, ἀναμφιθόλως κατὰ τὸν χρόνον τῆς ἀνεγέρσεως τῆς σημερινῆς ἐκκλη- σίας, ἐξ αὐτῶν ὅμως ἀνεσύρθησαν μερικὰ ἄθικτα Bepvikwpéva κύπε- λα καὶ τεμάχια ἄλλων τοιούτων κυ- τέλων Χρονολογουµένων ἀπὸ τοῦ 18ου μέχρι τοῦ Ί6ου αἰῶνος, Εἰς ἕνα τῶν τάφων τούτων ἀνευρέθη μικρὰ ἄθικτος ῥαλίνη φιάλη περιέχουσα οκόμη ὀλίγον ὕδωρ. Αρα γε τοῦ το νὰ το κτέρισµα ἱαματικοῦ ὑγροῦ τὸ ὁποίον οἱ πιστοὶ συνέλεγον προη- γουµένως καθὼς ἐξήρχετο ἀπὸ τὸν τάφον τοῦ ᾽Αγίου Μάµαντος Συμφώνως πρὸς ἕνα θρῦλον, ἡ ΡΒωμαϊκὴ σαρκοφάγος, ἡ ὁποία χρη- σιµεύει ὡς ὁ τάφος τοῦ “Αγίου καὶ εἶναι ἐντειχισμένη ἐντὸς τοῦ Βορεί- ου τοίχου τῆς σηµερινῆς ἐκκλησίας, ἐταξίδευσεν εἲς Κύπρον ἀπὸ τὰ πα- ῥάλια τῆς Μικρᾶς ᾿Ασίας. Οἰαδή- ποτε καὶ ἄν εἶναι ἡ προέλευσίς της, σήμερον εἶναι γνωστόν ὅτι ἐχρησί- μευσε, ἐν πρώτοις, ὡς τόπος ταφῆς ‘Yadivn φιάλη χρονολογουµένη ἀπὸ τοῦ 15060 ἡ ὁποία ἀνευρέθη κατὰ τὰς προσφάτους ἀνασκαφὰς πάτωθεν τοῦ δαπέδου. Ἡ φιάλη περιεῖχε Ποσό- τητα ὕδατος. τῶν δύο διαδοχικῶν συζύγων κά’ ποιου ᾿Αρτεμιδώρου. Τοῦτο συνάγε- ται ἐκ τοῦ γεγονότος ὅτι κατὰ τὰς προσφάτους ἀνασκαφὰς ἀνεκαλύφ- θη ἡ ἐπιτύμδιος ἐπιγραφή των εἰς τὴν πλευρὰν τῆς Σαρκοφάγου, ἡ ὁ- ποία ἦτο προηγουμένως καλυμμένη. Ἡ Ῥωμαϊκὴή Σαρχοφάγος, ὁ τάφος τοῦ 'Ἁγίου Μάμµαντος. Φαίνεται ἢ ἐπιγραφὴ ἡ ὁποία ἧτο προηγουμένως καλυμμένη.