ΚΑΘΗΚΟΝ ΠΡΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΝ Τοῦ Πανοσ. ἱερομονάχου ΔΩΡΟΘΕΟΥ κ΄’ ΤΟΥΜΑΖΟΥ Ἡ ἐργασία. εἶναι καθήκον | οχύει ἅπαντα τὸν ὀργανισμόν τοῦ ἀνθρώπου ἱερὸν ἀπὸ τῆς| Ἡ ἐργασία καθιστᾷ τὸν ἄν- πρώτης αὐτοῦ ἐπὶ τῆς γῆς ἐμ- |θρῶπον ἐνάρετον, διότι ἄναγ- Φανίσεως τεθεὶς ὡς νόμος εἰς |κάζει αὐτὸν νὰ συογκεντρώνῃ αὐτόν, ὃν ὤφειλε πιστῶς τὰ τή- | ὅλας τὰς διανοητικἁς του δι- ρῇ. δη ἅμα τῇ δημιουργία ινάµεις, καὶ τότε τὰ πάθη καὶ του τίθεται ὑπὸ τοῦ Θεοῦ ἐν αἱ ἄλογοι ὀρέξεις. καὶ αὐτοὶ τῷ παραδείσω ἵνα ἐργάζηται οἱ κακοὶ λογισμοὶ διασκορπί- αὐτὸν »Καὶ ἔλαδε Kopiog 6 ovta. Θεὸς τὸν ἄνθρωπον, ὃν ἔπλα-, Ἡ ἐργασία καθιστᾷ τὸν ἄν οε καὶ ἔθετο αὐτὸν ἐν τῷ πα- Ίθρωπον ἀνεξάρτητον ἀλλά καὶ pabsiag τῆς τρυφῆς ἐργάζε- σθαι αὐτὸν καὶ φυλάσσειν. ᾽Αργότερον δέ, µόνον μετὰ τὴν ἐκ τοῦ Παραδείσου ἔξο- δὸν του. ὁ ἄνθρωπος τιµώρεῖ ται ὑπὸ τοῦ Θεοῦ διά τῆς κοπιώδους ἐργασίας, ἥτις πλέον θὰ φέρῃ εἰς τὸν ἄν. ϐρωπον, κάµατον καὶ ἱδρῷ τας. Ἡ ἐργασία ὅμως δὲν εἶναι τιμωρία, οὔτε φαινόμε- νον διέπον τὴν ζωήν τοῦ ἂν θρώπου µόνον. Ὁ ἴδιος ὁ ΙΠα- νάγαθος Θεός, κατὰ τὴν δια- θεδαίωσιν τοῦ Κυρίου ἐργά- ζεται, ἀπ᾿ ἀρχῆς τῆς δημιοῦρ- γίας καὶ µέχρι τῆς σωντελείας τῶν αἰώνων. «Ὁ πατήρ µου ἕως ἄρτι ἐργάζεται, Kaya ἐργάζομαι.. ἸΑλλ' ἐὰν αὐτὸς οὗτος ὁ Θε ὃς ἐργάζεται πολλῷ μᾶλλον ὁ ἄνθρωπος ἔχει καθῆκον νά ἐρ- γάξεται. Τὸ καθῆκον δὲ τοῦτο ἐπιδάλλων εἰς τοὺς χριστια. νοὺς ὁ Απ. Παῦλος υράφει πρὸς τοὺς Βεσσαλονικεὶς εεῖ τις οὐ θέλει ἐργάζεσθαι μηδὲ ἐσβιέτω». Τοῦτο ἐξ ἄλλου εἶ ναι νόµος καθολικὀς τὸν ὁποῖ. ον δὲν δύναταί τις νὰ παραθαί νῃ ἀτιμωρητεί. Όστις παρα- γνωρίζων τὰ διδάγματα τῆς θρησκείας, τῆς ἠθικῆς καὶ τῆς φύσεως θέλει ἢ ἀρέσκεται νὰ µένῃ ἀργός, ὁ τοιοῦτος τιµω ρεῖται αὐστηρῶς ὑπ᾿ αὐτῆς τῆς Φύσεως, διότι ὁ ἀργὸς γίνε ται πτῶχός, φιλάσθενος, ἀδύ- νατος, μελαγχολικὸς καὶ κατὰ πάντα δυστυχής. Τοῦτο διδά- σκῶν ὁ σοφὀς Σολομῶν, λέ- γει ἐργαζόμενος τὴν έαυ- τοῦ γῆν πλησθήσεται ἄρτων. ὁ δὲ διώκων σχολὴν πληρωθή- σεται πενίας». Τὴν ἐργατικό- τητα δὲ τοῦ µύρμηκος καὶ τῆς µελίσσης προθάλλουσα εἰς τὸν ἄνθρωπον ἡ ᾽Ἁγία Γραφὴ ζητεῖ νὰ τὸν ὠθήσει πρὸς ἐργασίαν «Ίθι πρὸς τὸν µύρμηκα, ὃ d- κνηρὲ καὶ ζήλωσον ἰδῶν τὰς ὁδοὺς αὐτοῦ καὶ γενοῦ ἐκεί- νου σοφώτερος ἐκείνῳ γὰρ γε- ὠργίου µὴ ὑπάρχοντος, μὴδὲ τὸν ἀναγκάζοντα ἔχων, μηδὲ ὑπὸ δεσπὀτηυ ὢν ἐτοιμάξεται θέρους τὴν τροφὴν πολλήν τε ἐν τῷ ἀμητῷ ποιεῖται τὴν πα- ράθεσιν.. Παρακατιὼν δὲ ὁ Παροιμιαστὴς προτρέπει τὸν ὀκνηρὸν νὰ πορευθῇ πρὸς τὴν μέλισσαν καὶ νὰ μιμηθῇ τὴν φι- λοπονίαν ταύτης. «Πορεύθητι πρὸς τὴν µέλισσαν, καὶ µάθε ὣς ἐργάτις ἐστίν, τήν τε épya- σίαν ὡς σεμνὴν ποιεῖται' ποὺς πόνους θᾳσιλεῖς καὶ ἰδι- ται πρὸς ὑγίειαν προσφέρον- ται’ ποθεινἠ δὲ ἐστι πᾶσι καὶ ἐπίδοξος' καίπερ οὔσα τῇ ρῶ µῃ ἀσθενής, τὴν σοφίαν τιµή- σασα προήχθη». Αἱ µέλισσαι κατήντησαν συνώνυµοι πρὸς τὴν Φιλοπονίαν, θὰ παραμένουν δὲ πάντοτε ὡς τὸ ἔμδλημα τῆς ἐργατικῆς, τῆς ἁἀκουράστου, τῆς καθαρᾶς, τῆς οἰκονόμου, τῆς προνοητικῆς οἰκοδεσποί. νης. Λίαν πρωῖ σπεύδουσι εἰς τὴν ἐργασίαν' καὶ ἀπὸ μὲν τῶν ἀνθέων ἀπομυζῶσι τὸ Ἠδιστον, ἀπὸ δὲ τῶν στηµόνων λαμθά νουσι ἐπὶ τῶν ὀπισθίων σκε λῶν τὴν κὀνιν, δι, ἃς θὰ σχη- µατίσουν ἐν τῇ ΄κυψέλῃ τὰς συμμετρικὰς ἐξδαγώνους κηρή- θρας, ἐν αἷς θὰ ἐναποθέσουν τὸν γλυκὺν τῶν πόνων τῶν καρπόὀν. Ποῖος ἐδίδαξε τὴν τέ- χνην ταύτην εἰς τὰ μικρὰ ζῷα Παρὰ τίνι ἐσπούδασαν τὴν γε- ωὠμετρίαν διὰ νὰ µάβουν, ὅτι ὁ εὐρυχωρότερος καὶ συνάμα στερεώτερος χῶρος εἶναι ὁ ἑ- ξάγωνος Τίς δὲ ἐμύησεν αὖ- τὰς εἰς τὰ µωστήρια τῆς χη µείας, ἵνα ἀναλύουν καὶ συ θέτουν τὰ διάφορα ὑλικὰ καὶ παρασκευάζουν τὰ ὡραῖα των σιρόπια καὶ τοὺς γλυκυτάτους πλακοῦντας, ὡς οὐδείς ποτε ζαχαροπλάστης ἔκαμε Τίς δὲ ἐνεφύτευσεν εἰς αὐτὰς τόσον ἔ- ρώτα πρὸς τὴν φιλεργίαν καὶ τὴν τάξιν Βεβαίως ὁ πάνσο- Φος Δημιουργὸς ὅστις ἔδωκε καὶ εἰς ἡμᾶς νοῦν, ἵνα ἅπο- θλέπωμεν πρὸς τὰ ζωύφια ταῦ- τα καὶ μιμούμεθα τὰς ἀρετὰς των. Καὶ κατωτέρω ἡ Γραφή λέγει «Εως τίνος, ὀκνηρέ, κα- τάκειααι Πότε δὲ ἐξ ὕπνου ἐ- γερθήσῃ ὀλίγον μὲν ὑπνοῖς, ὁ- λίγον δὲ κάθησαι, µικρὸν δὲ χυστάζεις, ὀλίγον δὲ every Ka. λίδῃ χερσὶ στήθη εἴτ ἔμπαρα- γίνεταί σοι ὥσπερ κακὠς ὁ βοιπόρος ἡ πενία καὶ ἡᾗ ἔνδεια ὥσπερ ἀγαθὸς δροµεύς. ᾿Εὰν δὲ ἄοκνος fo, ἥξει ὥσπερ πη- γή, ὅ ἁμητός σου, ἡ δὲ ἄνδεια ὥσπερ κακὸς δρομεὺς ἁπαυτο µολήσει», ᾽Αλλαχοῦ δὲ πάλιν εἰς τὰ ἀποτελέσματα τῆς ὀκνη- ρίας ἀποθλέπουσα ἡ Ἁγ. Γρα or διδάσκει ὅτι «ψυχἠ ἀέργου πεινάσει». Εἰς τοὺς καρποὺς δὲ τῆς ἐργασίας ἀφορῶν ὁ Σειρὰχ λέγει ὅτι “ὁ ἐργαζό. µενος γῆν ἀνύφωσε θηµωνίας αὐτοῦ». Ἡ ἐργασία εἶναι ἡ πηγἡ ταῦ πλούτου καὶ τῆς εὐτυχίας' σον δὲ τελειότερον καὶ συστη- µατικώτερον ἐργαζόμεθα, το σοῦτον περισσότερον κερδίζο- μεν. Οχι µόνον δὲ ὑλικά, ἆλ- λὰ καὶ ἠθικὰ ὠφέλη παρέχει ᾗ ἐργασία. Οὕτω καθιστᾷ τὸν ἄνθρωπον εὐφυέστερον διότι μετὰ τοῦ σώματος Ὑγυμνάζει οὗτος καὶ τὸ πνεῦμα, Καθιστᾶ τὸν ἄνθρωπον ὑγιῆ, διότι ἐξ- ασκεῖ τοὺς μῦς εἰς τὰς διαφό- καλὸν Χριστιανόν, διότι ὁ ἐρ- Ἰγαζόµενος ὄχι µόνον δὲν λαµ- Ἰδάνει ἀνάγκὴν τῆς θοηθείας [τῶν ἄλλων, ἀλλὰ καὶ ἀποκτᾷ [περισσότερα τῶν ἀνανκῶν τοῦ χρήματα καὶ δύναται νὰ δα- πανᾶ εἰς ἐλεημοσύνας καὶ ἄλ- λους φιλανθρώπους σκοπούς Ἐν γένει δὲ ἡ ἐργασία καθι- στᾶ τὸν ἄνθρωπον τέλειον, δι- ότι ὀξύνει τὸν νοῦν, ἐνδυναμώ τὸ σῶμα καὶ ἠθικοποιεῖ Ιαὐτὸν καὶ τὸν ὁδηγεῖ εἲς τὴν ιόδὸν τῆς ἐφικτῆς τελειότητος. Ε Λέγοντες ἐργασίαν δὲν ἐν- νοοῦμεν µόνον τὴν σωµατικήν, ἀλλά καὶ τὴν πνευματικὴν καὶ τοί περὶ αὐτῆς κανόνες εἰς πᾶν εἶδος ἀναφέρονται. Τὴν ἀξίαν τῆς ἐργασίας ἄν- µεγνώρισαν πάντα τὰ πολιτι- σµένα ἔθνη τῆς ἀρχαιότητος let “EAAnves Ge of τοσοῦτον ἑ- {πὶ φιλοσοφίᾳ εὐδοκιμήσαντες, δὲν παρεῖδον τὴν σπουδαιότη Ito αὐτῆς. Ὁ 'Ἡσίοδος λέγει ὅτι ἡ ἐρ- γασία δὲν εἶναι ἐντροπή, ἡ ἀρ- ία εἶναι ἐντροπὴ «ἔργον οὐ- δὲν ὄνειδος ἀεργίη δὲ τ’ ὄνει- δος». Τὴν δὲ εὐτυχίαν τοῦ ἀν- θρώπου ἐκ τῆς ἐργασίας θεω- ἐρεῖ προερχοµένην ὁ Εὐριπί- Ίδης: «μοχθεῖν ἀνάγκη τοὺς θέλοντας εὐτυχεῖν.. Τά αὐτά δὲ καὶ ὁ Μένανδρος λέγ ἅπαντα τὰ καλά τοῦ πονοῦν- τος Ὑίνεται- εἰ ui πρότερον ἐπόνουν, νῦν οὐκ ἂν εὖφραι- νόµμην- ἁλωτὰ γίγνετ᾽ émpe- λείᾳ καὶ πόνῳ ἅπανταν, AA: Γλαχοῦ δὲ ὁ αὐτὸς λέγει: εΤῇ ἐἐπιμελείᾳ δοῦλα πάντα γίννε- tau πάντα ἐστὶν ἐξευρεῖν, ἐὰν ἵμὴ τὸν πόνον φεύγῃ τις, ὃς, πρὀσεστι τοῖς ζητουμένοις».] Χαρακτηριστικὸν δὲ τῆς περὶ ἐργασίας διδασκαλίας τοῦ δ ὠκράτους μᾶς παρέχει τὸ| ἔξῆς ὡραῖον ἀνέκδοτον: Ὁ νέος ᾿Αρίσταρχος ὀρφα- νὸς καὶ πτωχὸς ὧν παρεπονεῖ το εἰς τὸν Σωκράτην, διότι δὲν ἠδύνατο νὰ διαθρέψῃ τὴν. μητέρα του καὶ τὰς ἑπτά c- | δελφάς του. Ὁ Σωκράτης τὸν. ἠρώτησε: γνωρίζουσιν έργα. ͵ σίαν τινὰ αἱ ἀδελφαί σου 8ξε- θαΐως, ἀπήντησε γνωρίζουσι νὰ. ράπτωσι καὶ νὰ κεντῶσι, | µία γνωρίζει ζωγραφικήν, ἅλ- λη δὲ ὑφαίνει λεπτότατα ὑφά-ι ovata, Τότε λοιπόν, σύ, & | ᾿Αρίσταρχε, ἔχεις θησαυρὸν κεκρυμμένον ἐν τῇ οἰκίᾳ σου Διότι ἐὰν αἱ ἀδελφαί σου exte- λῶσι τὰς ἐργασίας ταύτας, ὅ- | χι µόνον τὰς ἀνάγκας σας] Ἰδύνασθε νὰ θεραπεύσητε καὶ τοῖς πτωχοῖς νὰ θοηθῆτε, ἀλλὰ καὶ μικρὸν τι περίσσευµα κατὰ μῆνα νὰ ἔχετε. Εἰς παρατήρη- aw δὲ τοῦ ᾿Αριστάρχου. ὅτι εἶναι ἐντροπὴ νὰ ἐργάζωνται ‘al ἀδελφαί του διὰ νὰ τρέ- Ιφώνται, ὁ Σωκράτης εἶπε᾽ πῶς | [εἶναι ἐντροπή, ἀφοῦ καὶ οἱ α- εσιλεῖς ἐργάξονται καὶ αἱ Θυ- Ἰγατέρες τῶν θασιλέων, b πως δὲν ἀνέγνωσας, ὅτι ἡ Βαυσικᾶ, ἡ θὐγάτηρ τοῦ 6α- σιλέως τῶν Φαιάκων ἔπλυνε τὰ ἐνδύματα τῶν γονέων au τῆς καὶ τῶν ἀδελφῶν της μή: πως ὁ Ὀδυσσεὺς δὲν κατε- Γσκεύασε διά τῶν ἰδίων αὐτοῦ ἐχειρῶν τὴν σχεδίαν tou ‘O Γ Αρίσταρχος ἐπείσθη καὶ ἑδε- τέλεσε τὴν πατρικὴν συµθου- | λὴν τοῦ σοφωτάτου. Σωκρά- Ίτους καὶ μετ ὀλίγας ἡμέρας αὐτός, ἡ µήτηρ καὶ αἱ ἀδελ- | (φαί του ἀπηλλάγησαν ἀπὸ τὰς Γστενοχωρίας, ἐν δὲ τῇ οἰκίᾳ των, ἀντὶ τῆς μελαγχολίας, ἐπεκράτει ἡ ζωηρότης, ἡ εὐη- µερία καὶ ἡ χαρά. » “Oca δὲ ἔλεγεν ὁ Σώκρά- της περὶ τῆς ἐργασίας τὰ ἐφ-| ἡρμοσαν µπάντες οἱ µεγόλοι | ἄνδρες καθ᾽ ὅλας τὰς ἐποχάς. Καὶ αὐτὸς δὲ ὁ Κύριος ἡμῶν ᾿Ιησοῦς Χριστὸς ἐπὶ τῆς γῆς Γεργάζετο ὣς κοινὸς ἐργάτης [τὴν ξυλουργικἠν τέχνην, ὁ δὲ [Απόστολος Παῦλος περιερχό μένος τὰς διαφόρους πόλεις καὶ κηρύττων τὸ Εὐαγγέλιον. δὲν ἀνέμενε νὰ διατρέφηται ἐκ] τῆς ὑπηρεσίας ταύτης, ἀλλὰ εἰργάζετο συγχρόνως ὡς σκη- νοποιός. Τὸ καθῆκον δὲ τῆς | ἐργασίας ὑποδεικνύων καὶ εἰς] τοὺς ἄλλους, ἔγραφε πρός | τοὺς Θεσσαλονικε αὐτοὶ: γὰρ οἴδατε πῶς δεῖ μιμεῖσθαι | ἡμᾶς, ὅτι οὐκ ἠτακτήσαμεν ἐν ' ὑμῖν, οὐδὲ δωρεάν ἄρτον ἐφά- Ύομεν παρά τινος ἀλλ᾽ ἐν κό. πῳ καὶ µόχθῳ νυκτὸς καὶ ἡμέ- ῥρας ἐργαζόμενο:, πρὸς τὸ μὴ ἐπιβθαρῆσαί τινα ὑμῶν' οὐχ ὅτι οὐκ ἔχομεν ἐξουσίαν. ἀλλ᾽ ἵνα | ἑαυτοὺς τύπον δῶμεν ὑμῖν εἰς τὰ μιμεῖσθαι ἡμᾶς: ᾿Απευθυ- νόμµενος δὲ πρὸς τοὺς πρεσξυ. τέρους τῆς τε Ἐφέσαυ καὶ τῆς Μιλήτου καὶ ὠθῶν αὐτοὺς πρὰς | τὴν ἀφιλαργυρίαν καὶ τὴν ἐρ. γασίαν, δι ἃς θὰ ἠδύναντο οὗ µόναν τὰς ἰδίας ἀνάγκας νά θεραπεύσωσιν ἀλλὰ καὶ ἅλ- λους νὰ θοηθήσωσι, φέρει πα: ῥάδειγµα τὸν ἑαυτόν του λέ- γων εἈὐτοὶ γινώσκετε ὅτι ταῖς χρείαις µου καὶ τοῖς οὔσιν µετ᾽ ἐμοῦ ὑπηρέτησαν αἱ χεῖρες αὖ., ται». Σαφέστατα λοιπὸν ἣ τε ‘Ayla Γραφὴ καὶ ἡ θύραθεν γραμματεία. διδάσκουαι τὸ: πρὸς ἐργασίαν καθῆκον τοῦ ᾿ἀνθρώπου. Μἡ λησμονῶμεν δ᾽ ἐξ ἄλλου ὅτι ὁ ἐργαζόμενος τακτικῶς καὶ μετὰ ζήλου Ρους κινήσεις ὠθεῖ τὸ αἷμα εἰς ,τιχεῖ καὶ ἔχει προστάτην τὸν ζωηροτέραν κυκλοφορίαν. ἐν- | Θεὸν διότι ὁ Θεός, σωνεργάζε- δυναμώνει τὰ νεῦρα καὶ ἐνι-ται μὲ τὸν ἐργαζόμενον.