: ) c ' , > ( 1 ) ἱ ) ,Ιπανταχοῦ παρουσία :1δὲ θεῖα ἔργα καὶ τιµαί. ᾿Ἰκαλῆς προθέσεως πλὴν Γἀντιχρίστου», «|αρξιν | σμάτων δεσπόζουσαν, τὴν προ- )|καταρκτικὴν αἰτίαν καὶ ἄκτι- _jatove. & ἃς ἐδημιουργήθη ἡ κτίσις, τὴν δημιουρνικὴν c&p- ᾿Από τὰ θυξαντινὰ, μνημεῖα τῆς Κύπρου τὉ Άγιος Ιωάννης ὁ ᾿Ελεήμων καὶ ὁ Άγιος Ιωάννης ὁ Πρέδροµος τοιχογραφία τοῦ 14--ἶ5 αἰῶνος τοῦ Μααῦ τοῦ Ἁγίου Νικολάου τῆς Στέγης. ο ο ΧΙΛΙΑΣΜΟΣ. Τοῦ ἱερολογ. ΕΥΣΤΑΘΙΟΥ ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ. Γ’ Ἡ Θεότης τοῦ Υἱοῦ καὶ Δό- you Tod Oecd. Ὁ ᾿Ιησοῦς Χριστὸς κατά τὴν 'Ἱὀρθόδοξον πίστιν εἶναι φύσει καὶ κατὰ τὴν οὐσίαν Υἱὸς τοῦ Θεοῦ, Εἶναι ὁμοούσιος τῷ Πα- :|τρί: εἶναι Θεὸς ἀληθινός, Πολ- «Ιλαχοῦ τῆς Κ.Δ. ἀποδίδονται :|Αὐτῷ θεῖαι ἴδιότητες, οἷαι ἡ « αἰωνιότης, ἡ ἁγιότης, ἡ παντο- δυναµία, ἡ παγγνωσία καὶ ἡ προσέτι Τὴν θεότητα τοῦ ᾿[ησοῦ Χρι- στοῦ κυρίως ἠμφεσθήτησαν ']ὁ, Σαθέλλιος καὶ ὁ Αρειος. .. Καὶ ὁ μὲν ]ἐκδεχόμενος τὸν Χριστὸν καὶ '.γενικῶς τὰ πρόσωπα τῆς 'Α- .|ylag Τριάδος «Ιτοῦ Θεοῦ ἐν τῇ ἱστορίᾳ τοῦ Σαθελλιανιαμὸς ὡς ἐκφάνσεις κόσμου καὶ οἰονεὶ ὡς προσώ- .Γπεῖα, ὁ δὲ ᾿Αρειανισμὸς ἐκδε- , YOUEVOS .|HveGua Oc θείας δυνάµεις ἤ- τὸν Λόγον καὶ τὸ . ἐκ ὅμως πεπλανηµένης, νὰ τονίσουν τὸ μεγαλεῖον τοῦ Θεοῦ. Ὁ χιλια- θελον, δύναταί τις νὰ εἴ ᾿Ισμὸς ὅμως καὶ δἡ καὶ τῶν νε- ὠτέρων καὶ νεωτάτων χρόνων όχι πλέον ἐξ ἐσφαλμένης ἀντι- λήψεως, GAA’ Ex προθέσεως ἀρνεῖται μεταξὺ ἄλλων καὶ τὴν βεότητα τοῦ ᾿]ησοῦ Χριστοῦ. «Καὶ πᾶν πνεῦμα ὃ μὴ όμολο- γεῖ τὸν ᾿[ησοῦν Xpiotov év σαρκὶ ἐληλυθότα, ἐκ τοῦ Θεοῦ οὐκ ἔστι καὶ τοῦτό ἐστι τὸ τοῦ (A' Vl@adv. 8, 3). Οἱ ἀντίχριστοι λέγουν ὅτι {6 ᾿Τησοῦς Ἀριστὸς εἶναι κτῖ- σµα τοῦ Θεοῦ. Λέγεται δὲ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ ἐν τῇ ἐννοίᾳ τοῦ :|᾿Εσχυροῦ. ᾿Εδημιουργήθη, λέ- Ίγουν καθ᾽ ὃν χρόνον καὶ οἱ ᾿Αγγελοι, Εἶναι ὁ δεύτερος μετὰ τὸν Πατέρα, ἀρχηγὸς τῶν ᾽Αγγέλων, ᾿Αρχάγγελος, :|Τονίζουν ὅτι οὐδέποτε ἐν τῇ :|Γραφῇ ὀνομάζεται ὁ Υἱὸς Τε- :Ιχωθᾶ, τὸ ὁποῖον εἶναι ὄνομα ἀποδιδόμενον µόνον τῷ Θεῷ, ιᾶρα ὁ Υἱὸς δὲν εἶναι ἰσότιμος [καὶ ἰσοδύναμος τῷ Θεῷ. Στη- ρίζουν δὲ τὴν διδασκαλίαν των ταύτην εἷς τὸ χωρίον τῆς Ι Αποκαλύψεως Υ. 14 «Καὶ τῷ ἀγγέλῳ τῆς ἐν Λαοδικείᾳ ἐκ- κλησίας γράψον τάδε λέγει :1ὁ ᾽Αμήν, ὁ μάρτυς ὁ πιστὸς καὶ ἀληθινός, ἡ ἀρχὴ τῆς κτί- σεως τοῦ Θεοῦ». ᾿Ενταῦθα ὅ- µως διὰ τοῦ «᾿᾽Αμὴν» χαρα- :κτηρίζει ἑαυτὸν ὁ Κύριος ὡς «Ίἔχοντα ἐν ἑαυτῷ τὴν θεδαίω- ἴσιν τῶν λόγων του, ὡς τὴν αὐ- ἸἹτοαλήθειαν, προσωποποιῶν ob- Ίτω τὴν προσφιλῆ του ἐν τῷ Εὖ- αγγελίῳ Έκφρασιν «ἐγώ εἰμι Ἡ ὁδὸς καὶ ἡ ἀλήθεια καὶ ἡ ζωὴ» (Ἴωαν. ιδ, ϐ). Ἡ δὲ λέ- ξις ἀρχὴ δηλοῖ οὐχὶ τὴν ἕν- ἁ «τὴν τῶν κτισµά- χήν, ὡς παρατηρεῖ ἐν τῷ εἴρη- | eve θιδλίῳ του σελ. 111. Ἡ ἔννοια τοῦ Ἰσχυρός, διὰ τῆς Ιὁποίας λέξεως θέλουν νὰ µει- ὥὦσωσι τὸν Υἱὸν ἔναντι tod Ma- τρός, καὶ δι ἁπλοῦ συλλογι- σμοῦ ἀποδεικνύεται ἄτοπας, Edy ὑποθέσωμεν ὅτι ὁ Υἱὸς Ιδηλ. ὁ Λόγος τοῦ Θεοῦ δὲν ἢ- ἔτο προαιώνιος καὶ συνάναρχος (τῷ Πατρὶ τότε “ιρέπει νὰ πα- Γραδεχθῶμεν ὅτι ὑπῆρξεν ἔπο- AM) κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ Θεὸς Hid Εόνος ἄνευ τοῦ Λόγου δηλ. {ἄλογος, ὅπερ ἀποδεικνύεται Γἄτοπον. Ἐν τῇ Γραφῇ ὁ Υἱὸς [λέγεται «Θεὸς ἰσχυρὸς ἄρχων Ἱεἰρήνης,..». ᾿Ἐνταῦθα τὸ ἴσχυ- ρὸς παρατίθεται ὡς ἐπίθετον τῆς λέξεως Θεός. Αρα ἀποδί- Ίδεται εἰς αὑτὸν τοῦτον τὸν An- Ἰμιουργὸν καὶ εἰς τὸν Υἱόν. Ὅσον ἀφορᾷ δὲ τὸν ἴσχυ- Τρισμὸν ὅτι ὁ Ἀριστὸς δὲν εἶναι [ἰσοδύναμος τῷ Θεῷ, διότι ἐν [τῇ Γραφῇ δὲν λέγεται ᾿]εχω- .ᾶς, ἔχομεν νὰ παρατηρήσω- μεν ὅτι ἡ λέξις «Γεχωθᾶ» άνα- νοθεῖαν χωρὶς σαφῶς νὰ γίνε- ται λόγος περὶ τοῦ ᾿Γησοῦ Χρι- στοῦ. Ἐν τῇ Κ. Δ. ἡ λέξις αὔὕ- τη ἀντικατεστάθη ὑπὸ τῆς λέ- ξεως Κύριος, ἡ ὑποία ἀποδί- δεται καὶ εἰς τὸν Πατέρα καὶ εἰς τὸν Υἱόν. «Ἡ χάρις τοῦ Κυρίου ἡμῶν ᾿]ησοῦ Χριστοῦ μεθ’ ὑμῶν» (Ρωμ. ισ, 20). Εἰς τὸ προοίµιον τῆς Α΄’ πρὸς Θεσ- σαλονικεῖς ἐπιστολῆς αρα- κτηρίζεται ἡ Εκκλησία ὡς «ἐν Θεῷ πατρὶ καὶ Kuopio Τησοῦ Χριστῷς. Εὔχεται δὲ ὁ ᾿Από- στολος Παῦλος χάριν καὶ εἷ- ρήνην «ἀπὸ Θεοῦ πατρὸς ἡμῶν καὶ Κυρίου ᾿Γησοῦ Χριστοῦ» ᾽Αλλὰ καὶ ὃ Θωμᾶς ἀποκαλεῖ τὸν ᾿Γησοῦν «Κύριόν του καὶ Θεόν του». τε Πατρὸς καὶ τοῦ Υἱοῦ µαρτυ- pet τὸ κατὰ ᾿Γωάννην Εὐαγγέ- ιον. «ἐγὼ καὶ ὁ πατήρ µου ἓν ἔσμεν» (Γώὠάν. ι, 30). Αλ- λὰ καὶ εἷς τὸ χωρίον «Πορευ- θέντες μαθητεύσατε πάντα τὰ Ιἔθνη θαπτίζοντες αὐτοὺς εἰς τὸ [ὄνομα τοῦ Πατρὸς καὶ τοῦ Υἱοῦ καὶ τοῦ Αγίου Πνεύμα- τος» Ματθ. κη, 19) προφανὲς εἶναι ὅτι ὁ Υἱὸς εἶναι ἰσότιμος τῷ Πατρὶ καὶ τῷ 'Αγίῳ Πνεύ- ματι. Καὶ ὁ Ισχυρισμὸς ὅτι ὁ Θεὸς εἶναι κτῖσμα καὶ ὄχι Υἱὸς τοῦ Θεοῦ καταρρίπτεται διὰ τῆς Γραφῆς' «ὁ Κὐριός µου καὶ ὁ Θεός µου» (Ἱωάν. κ, 28) ἀ- ]τῷ ἀληθινῷ, ἐν τῷ Υἱῷ αὐτοῦ ᾿Ιησοῦ Χριστῷ: οὗτός ἐστιν ὁ ἀληβινὸς Θεὸς καὶ ζωὴ αἰώ- γιος». (Α΄ Ιωάν. ε, 20). Τὸ ὅτι δὲ ἡ θεότης τοῦ ᾿Γησοῦ Χριστοῦ προέρχεται ἐκ τοῦ ΙΠατρός διὰ τῆς γεννήσεως φαίνεται ἐκ τῶν ἑξῆς «Τίνι γὰρ εἶπέ ποτε τῶν ἀγγέλων' 'uldg pou el ob, ἐγὼ σήμερον γεγέννηκά σε, καὶ πάλιν ἐγὼ ἔσομαι αὐτῷ εἰς πατέρα, καὶ αὐτὸς ἔσται µοι εἰς υἴϊόνι» (.Ε6ρ. α, 5). Πλῆθος δὲ ἄλ- λων χωρίων ἐκ τε τῆς Π. καὶ τῆς Κ. Δ. δύναταί τις νὰ Ta: | ραθέσῃ ἅτινα μαρτυροῦν περὶ τῆς θεύτητος τοῦ ᾿]ησοῦ Χρι- ,στοῦ. Γι (Συνέχεια εἰς τὴν γ΄ σελίδα) φέρεται µόνον ἐν τῇ Π. A. Kat), δηλοϊῖ τὸν Θεόν. Τονίζει τὴν µο- | Περὶ δὲ τῆς ἴσοδυναμίας τοῦ | ναφωνεῖ ὁ Θωμᾶς πρὸς τὸν ᾽Τη- | αοῦν Χριστόν. «Καὶ ἐσμὲν ἐν]: Ere MO Eee μεν a Rg ο ΧΙΛΙ (Συνέχεια ἀπὸ τὴν α΄ σελίδα) ᾽Αλλὰ καὶ εἰς τοὺς ἀποστο- λικοὺς χρόνους ὑπάρχει µία πίστις καὶ ἕνα φρόνημα περί τοῦ ᾿|ησοῦ Χριστοῦ ὡς Θεοῦ. Οὕτω ἐν τῇ πρὸς Σµυρναίους ἐπιστολῇ του ὁ ᾿Ιγνάτιος ὁ Θεοφόρος γράφει: «Δοξάζων ᾿Τησοῦν Χριστὸν τὸν Θεὸν τὸν οὕτως ἡμᾶς σοφίσαντα (γν. πρὸς Σμυρν. 1,1). Ὁ αὐτὸς ἀποστολικὸς πατὴρ εἰς τὴν πρὸς Ρωμαίους ἐπιστολήν του λέγει «ὁ γὰρ Θεὸς ἡμῶν *In- σοῦς ἐν πατρὶ ὢν μᾶλλον φαίνεται» (,lyv. mpdog Pou. Γ11,3,). Ὁλόκληρος δὲ ἡ πρὸς ΙΔιόγνητον ἐπιστολή, κυρίως δὲ τὸ Τον κεφ. εἶναι ἕνας ὕ- µνος πρὸς τὴν Θεότητα τοῦ Κυρίου. Οὕτω μεταξὺ ἄλλων [λέγει «οὐ καθάπερ ἂν τις εἰκά- σειεν ἄνθρωπον ὑπηρέτην τι- ινὰ πέµψας ἢ ἄγγελον ἤ ἄρ- χοντα ἢ τινα τῶν διεπόντων τὰ ἐπίγεια ἢ τινα τῶν πεπιστευμµέ- νων τὰς ἐν οὐρανοῖς διοική- σεις, ἀλλ᾽ αὐτὸν τὸν τεχνίτην καὶ δημιουργὸν τῶν ὅλων.... ὡς Θεὸν ἔπεμψεν.». Ἡ Α΄’ ἐν Μικαίαᾳ Οἰκουμενικὴ Σύνοδος ἡ. διατυπώσασα ἐπισήμως τὸ δόγµα τῆς Θεότητος τοῦ ’In- σοῦ, ὠνόμασεν «Κύριον *In- σοῦν Χριστὸν αὐτὸν τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ» καὶ ὡμολόγησε τὸν ᾿Μησοῦν ὣς «ἐκ τοῦ Πατρὸς γεννηθέντα πρὸ πάντων τῶν αἰώνων'... Θεὸν ἀληθινὸν ἐκ Θεοῦ ἆληθινοῦ, δι᾽ οὗ τὰ πάν- τα ἐγένετο». Παρὰ ταῦτα ὅμως οἱ χιλια- σταὶ Χριστὸν ὡς Υἱὸν τοῦ Θεοῦ, ὅ- πως ἀρνοῦνται καὶ τὴν θεότη- τα τοῦ ᾽Αγίου Πνεύματος περὶ Ιτοῦ ὁποίου κατωτέρω θὰ γίνῃ λόγος. Ἡ Φεότης τοῦ ᾽Αγίου Πνεύ- HATOS. Ἡ δογματικἡ τῆς ᾿Ορθοδό- ξου -Exiinalee διδάσκει ὅτι τὸ Άγιον Πνεῦμα ἀποτελεῖ ἵ- διον πρόσωπον, τὸ ὁποῖον εἷ- ναι ἰσότιμον τῷ Πατρὶ καὶ τῷ Υἱῷ, συναποτελεῖ δὲ μετὰ τού- των τὴν Τριαδικὴν Θεότητα. Ὅπως ἡ Θεότης τοῦ ᾿Ιησοῦ Χριστοῦ προέρχεται ἐκ τοῦ Πατρὸς διὰ τῆς γεννήσεως, ὡς ἀνωτέρω ἀπεδείξαμεν, οὔ- τω καὶ τοῦ Αγίου Πνεύματος ἡ Θεότης προέρχεται ἐκ τοῦ Πατρὸς διὰ τῆς ἐκπορεύσεως. «Τὸ Πνεῦμα τῆς ἀληθείας ὃ παρὰ τοῦ Πατρὸς ἐκπορεύε- ται» (Ιωάν. ιε,26) Ἐν ἀντιθέσει πρὸς τὴν ὁρ- θόδοξον ταύτην περὶ τοῦ 'Α- γίου Πνεύματος διδασκαλίαν οἱ χιλιασταὶ δέχονται τὸ “Α- γιον Πνεῦμα ὥς θείαν δύνα- µιν, ἤτοι ὡς ἁπλῆν ἐνέργειαν τῶν ἄλλων δύο προσώπων. ᾿Αρνοῦνται δηλονότι τὴν προ- σὠπικὴν τοῦ ᾽Αγίου Πνεύματος ἐνέργειαν καὶ δὲν ἀναγνωρί- ζουν Αὐτὸ ὥς τρίτον τοῦ τρι- συποστάτου Θεοῦ - > ασ. | ἀρνοῦνται τὸν ᾿Ιησοῦν: ΑΣΜΟΣ πρόσωπον. Περὶ τῆς Θεότητος ὅμως τοῦ Αγίου Πνεύματος µπλείστας ἔχομεν µαρτυρίας ἓν τε τῇ Γραφῇ καὶ τῇ ἀρχαίᾳ ExKan- ola. Ἐν τῇ Π. Δ. εἰς τὸ α΄ κεφ. τῆς Γενέσεως εἰς τὸν 2ον στί- χον ἀναγινώσκομεν «Πνεῦμα Θεοῦ ἐπεφέρετο ἐπάνω τοῦ ὕδατος». Ὁ δὲ προφήτης Η- σαΐας λέγει «Πνεῦμα Κυρίου ἐπ᾽ ἐμέ, οὗ ἕνεκεν ἔχρισέ µε...» (Ἠσ.61,1). Ὁ ψαλμῳδὸς λέ- γει «Τῷ λόγῳ τοῦ Κυρίου οἱ οὐρανοὶ ἑστερεώθησαν καὶ τῷ Πνεύματι αὐτοῦ πᾶσα ἡ δύνα- µις αὐτῶν». Εἰς τὰ παρατεθέν- τα χωρία ὡς καὶ εἰς ἄλλα κα- φαίνεται ἡ προσωπικἡ τοῦ ‘A- γίου Πνεύματος ὑπόστασις. Ἔτι σαφέστερον ὀλέπομεν τὴν προσωπικότητα ἅμα καὶ τὴν Θεότητα τοῦ Αγίου Πνεύμα- τος ἐν τῇ Κ. Δ. Ὁ Κύριος ᾱ- ποστέλλων τοὺς µαθητάς του ἵνα κηρύξωσι τὸ εἰὐαγγέλιον λέγει «Πορευθέντες µαθη- τεύσατε πάντα τὰ ἔθνη, 6α- πτίζοντες αὐτοὺς εἰς τὸ ὄνομα τοῦ Πατρὸς καὶ τοῦ Υἱοῦ καὶ τοῦ Αγίου Πνεύματος» (Ματθ. κη, 19) Ὁ ᾽Απόστολος Παῦλος γράφει πρὸς τοὺς Κο- ρινθίους «Ἡ χάρις τοῦ Κυρίου ᾿]ησοῦ Χριστοῦ καὶ ἡ ἀγάπη τοῦ Θεοῦ καὶ ἡ κοινω- via τοῦ Αγίου Πνεύματος µε- τὰ πάντων ὑμῶν». (Β΄ Κορ. ty, 139). Ἔτι δὲ σαφέστερον φαίνεται ὅτι τὸ “Άγιον Πνεῦ- μα δὲν εἶναι ἁπλῆ τις θεία δύ- ναµις ἀλλὰ Θεός, ἐκ τῶν πα- ρατηρήσεων τὰς ὁποίας ὁ ᾽Α- πόστολος Πέτρος ἔκαμε πρὸς τὸν ἄνδρα τῆς Σαπφείρας: «᾿Ανανία, διατὶ ἐπλήρωσεν ὁ Σατανᾶς τὴν καρδίαν σου ψεύσασθαί σε τὸ Πνεῦμα τὸ “Αγιον... οὐκ ἐψεύσθω dyv- θρώποις, ἀλλὰ τῷ Θεῷ». Τὸ κλασσικὸν ὅμως χωρίον τὸ δηλοῦν τὴν ὕπαρξιν τοῦ 'Α- γίου Πνεύματος εἶναι τὸ τοῦ Εὐαγγελιστοῦ Ιωάννου «ὅταν δὲ ἔλθῃ ὁ Παράκλητος ὃν ἐ- γὼ πέµψω ὑμῖν παρὰ τοῦ Πα- τρός, τὸ Πνεῦμα τῆς ἀληθείας, ὃ παρὰ τοῦ Πατρὸς ἐκπορεύε- ται, ἐκεῖνος µαρτυρήσει περὶ ἐμοῦ» (Claav. te, 26). Μάρτυρες τῆς Θεότητος τοῦ Αγίου Πνεύματος εὔγλωττοι εἶναι καὶ οἱ ἀποστολικοὶ [Πα- τέρες. Ὅ Ρώμης Κλήμης γρά- φει ὅτι «ὁ Κύριος ᾿Ιησοῦς Χρι- στός, οὐκ ᾖλθεν ἐν κόµμπῳ ἆ- λαζονείας οὐδὲ ὑπερηφανείας, καίπερ δυνάµενος, ἀλλά τα- πεινοφρονῶν, καθὼς τὸ πνεῦμα τὸ ἅγιον περὶ αὐτοῦ ἐλάλησε» Α΄ Κλήμ. πρὸς Κορινθ. ΧΥ1,2) Καὶ εἰς τὸ μαρτύριον τοῦ Σμύρνης Πολυκάρπου ἀναγι- νώσκομεν «Ἐρρῶσθαι ὑμᾶς εὖ- χόµεθα, ἀδελφοί, στοιχοῦντας τῷ κατὰ εὐαγγέλιον λόγῳ ᾿[η- σοῦ Χριστοῦ: μεθ’ οὗ δόξα τῷ Θεῷ καὶ πατρὶ καὶ ἁγίῳ πνεύ- ματι ἐπὶ σωτηρίᾳ τῇ τῶν ἁγίων ἐκλεκτῶν» (Μαρτύρ. Πολυκ. XX11,1,). Ἡ Β΄ Οἰκουμενικὴ Σύνοδος συνελθοῦσα ἐν Κωνσταντι- νουπόλει τῷ 381 ἀνεθεμάτισε τοὺς πνευματοµάχους Maxe- δονιανοὺς διὰ τὴν περὶ τοῦ “Α- γίου Πνεύματος ὡς κτίσματος διδασκαλίαν των καὶ διετύπω- σε τὸν ἐν τῷ Συμθόλῳ τῆς πί- στεως εὑρισκόμενον ὅρον «καὶ εἰς τὸ Πνεῦμα τὸ “Άγιον, τὸ Κύριον, τὸ Ζωώοποιόν, τὸ ἐκ τοῦ Πατρὸς ἐκπορευόμενον, τὸ σὺν Πατρὶ καὶ Υἱῷ συµπρο- σκυνούµενον καὶ συνδοξαζόµε: νον, τὸ λαλῆσαν διὰ τῶν Προ- φητῶν». . Φυσικὸν εἶναι, ἐφ᾽ ὅσον οἱ χιλιασταὶ δὲν πιστεύουν εἰς τὸ τριαδικὸν τῆς Θεότητος, ἀρ- νούμµενοι τὴν Θεότητα τοῦ “Α- γίου Πνεύματος καὶ τοῦ *In- σοῦ Χριστοῦ, νὰ ἀρνηθῶσι καὶ τὴν ἐξ᾽ ἧς ὁ Χριστὸς ἐγεννή- θη Παρθένον Μαρίαν ὣς Θεο- τόκον. (συνεχίζεται)